Search
Asset 2

دیدگاه: بعد از فروپاشی شوروی، کمونیست‌‏ها، ناگهان سوئد و نروژ و فنلاند را کشف کردند

بعد از فروپاشی شوروی، کمونیستها، ناگهان سوئد و نروژ و فنلاند را کشف کردند
پرچم اتحاد جماهیر شوروی (Oleg Nikishin/Getty Images)

نویسنده: نجات بهرامی

واژه لیبرالیسم در جریان انقلاب ۵۷ یک فحش سیاسی و برچسبی معادل خائن و جاسوس و ضد انقلاب بود. همه انقلابیون ۵۷ در ضدیت با لیبرالیسم، که دقیقا نمی‌‏دانستند چیست، همزبان بودند. این در حالی بود که آنها تصور می‌کردند یک نظام مستبد را برانداخته‌‏اند.

در سال‌‏های اخیر چپ‌‏ها کلمه نو(New)  را به لیبرالیسم اضافه کرده‌‏اند تا ظاهرا مخالفت خود با لیبرالیسم را ماست‌‏مالی کنند. آنها دوگانه جدیدی به نام نئولیبرالیسم در برابر سوسیال دمکراسی خلق کرده‌‏اند. از نظر آنها کشورهای دارای نظام لیبرال دمکراسی مانند آمریکا و انگیس مظهر شر و بدی و کشورهایی مانند سوئد و نروژ و فنلاند همان بهشت گمشده کمونیستی هستند.

چپ امروز (غیر از چپ محور مقاومتی که هنوز در اوهام لنینی غرق و روسوفیل است) دیگر مارکس و لنین را پیامبر و خود را کمونیست نمی‌‏داند. اما همچنان ضد امپریالیست (مخصوصا ضد آمریکا)، ضد نظام اقتصاد آزاد یا همان سرمایه‌‏داری است و همچنان دشمن اصلی و عمده خود را حکومت مدرن و توسعه‌‏گرای پهلوی می‌‏داند. این چپ آشکار و پنهان دل در گرو رژیم‌‏های توتالیتر روسیه پوتین و چین کمونیست و کوبا و نیکارگوئه و…  دارد.  به عبارتی چپ‌‏های امروزی ورژن رقیق شده کمونیست‌‏های دیروزند، اما جنس‌‏شان همان است.

چپ ایرانی نمی‌‏داند که اولا مبانی اقتصادی و سیاسی لیبرالیسم و نئولیبرالیسم و سوسیال دمکراسی یکسان است و سوئد و نروژ و دانمارک بخشی از نظام لیبرال دمکراسی‌‏اند و ثانیا کشورهایی مانند آمریکا و انگلستان و ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا و استرالیا و ژاپن و کره جنوبی صرف نظر از اینکه سوسیال دمکرات یا لیبرال دمکراتند بر مبنای اقتصاد آزاد و رقابتی و احترام به مالکیت و حقوق فردی و حکومت قانون یعنی اصول لیبرالیسم اداره می‌‏شوند.

آلترناتیو اقتصاد سرمایه داری (اقتصاد آزاد)، بر خلاف تصور چپ، اقتصاد کشورهایی مانند سوئد نیست. بلکه اقتصادهای بسته و عقب مانده (به درجات مختلف) در کوبا و ایران و روسیه و کره شمالی و میانمار است.

شهرت احزاب سوسیال دمکرات در اروپای غربی به بعد از جنگ جهانی دوم و تشکیل دولت‌‏های رفاه بر می‌‏گردد. دولت سرمایه داری رفاه، مسئولیت بیشتری در قبال جامعه دارد. در لیبرال دمکراسی، دولت به همه افراد فرصت برابر می‌‏دهد، اما از کسانی که به دلایل موجه مثل پیری، بیماری، بیکاری، ازکارافتادگی و… ناتوان یا کم توان‌‏اند حمایت می‌‏کند. اما در سوسیال دمکراسی‌‏ها، دایره کمک‌‏های دولتی وسیع‌‏تر است. دولت به اقشار کم درآمد سوبسید می‌‏دهد. دولت سوسیال دمکرات برای تامین هزینه‌‏های تامین اجتماعی گسترده از مردم مالیات بیشتری می‌‏گیرد.

تفاوت سوسیال دمکراسی و لیبرال دمکراسی در درجه و میزان حمایت اجتماعی است. بعد از جنگ جهانی دوم، در غرب «دولت رفاه» که از گهواره تا گور را پوشش می‌‏داد شکل گرفت.

مالیات‌ها (محل تامین بودجه) به‌قدری بالا رفت که بسیاری از سرمایه‌‏داران و کارآفرینان به آمریکا مهاجرت کردند. بخش وسیعی از  مردم هم کمک دولتی را بر کار ترحیح می‌‏دادند. بودجه تامین اجتماعی سال به سال بزرگ‌‏تر می‌‏شد. سوسیال دمکرات‌‏ها چند سال پیش دولت یونان را ورشکسته کردند. دولت‌‏های رفاه در بسیاری از کشورهای اروپایی از طریق انتخابات جای خود را به دولت‌‏های راست و میانه دادند. در انتخابات سال ۲۰۲۲ سوئد احزاب راست و میانه اکثریت کرسی‌‏های پارلمان را کسب کردند.

چپ‌‏های بریده از لنینیسم باید این تخیل را کنار بگذارند که سوسیال دمکراسی سوئد و فنلاند چیزی جدا از سرمایه‌‏داری و امپریالیسم‌‏اند و در مقابلِ لیبرال دمکراسی و مخصوصا امپریالیسم آمریکا و اقتصاد سرمایه‌‏داری، بلوک جدیدی را تشکیل داده‌‏اند. سوئد و فنلاند و دانمارک و نروژ بخشی از غرب، بخشی از نظام لیبرال دمکراسی، بخشی از جهان سرمایه‎داری‌‏اند. این کشورها حتی بخشی از سیستم نظامی غرب (ناتو) به اضافه استرالیا و ژاپن و کره جنوبی در برابر روسیه پوتین و چین کمونیست و دیگر نظام‌‏های توتالیترند. غرب به رغم اختلافات در مقابل دشمنان آزادی یکپارچه و متحد است.

چپ‌‏ها اگر بخواهند با تحولاتی که در این ۴۵ سال در فکر ایرانیان ایجادشده همگام شوند، باید به کلی خود را از قید تفکرات لنینی خلاص کنند. باید تفکر خود را منطبق با واقعیت‌‏های ایران و جهان آپدیت کنند. چپ‌‏ها اگر همچنان در اسارت افکار ۵۷ بمانند، اگر همچنان ضد آمریکایی و ضد سرمایه‌‏دار و طرفدار پوتین و ستایشگر چین کمونیست بمانند، اگر همچنان تاریخ معاصر ایران را با لهجه روسی بخوانند، در همان ۵۷ درجا می‌‏زنند.

نویسنده: نجات بهرامی

این یادداشت ابتدا در کانال تلگرامی نجات بهرامی منتشر شد.

نظرات بیان شده در این مقاله نظرات نویسنده است و لزوماً منعکس کننده نظرات اپک تایمز نیست.

اخبار مرتبط

عضویت در خبرنامه اپک تایمز فارسی