بعضی ازفاجعهها، بلایای طبیعی و غیرطبیعی به اندازهای در زندگی انسان تغییر ایجاد میکنند که به آنها استرسهای فاجعهآمیز گفته میشود، چون کل زندگی افراد را با تغییر روبرو میکند. زلزله، سیل، آتشفشان، جنگ، آتشسوزی، تصادف، سقوط آوار و… نمونهای از این استرسها است.
آنچه که بعد از این حوادث درخور توجه بسیار است عوارض روانی است که برای بازماندگان این حوادث باقی میماند. یکی از تبعات روانی این بلایا و فجایع که دامن گیر بازماندگان میشود اختلال استرس پس ازسانحه PTSD است. غالبا این اختلال زمانی شکل میگیرد که فرد تجربه سهمگینی مانند قرار گرفتن درخطر مرگ حتمی داشته باشد یا ازنزدیک شاهد مرگ یا آسیب جدی دیگران باشد. اولین علامت فرد در مواجهه با حادثه شوک است که برای چند دقیقه تا نیم ساعت با حالت گیجی، عدم درک موقعیت، عدم قدرت تصمیم گیری و از دست دادن توان تفکر و حافظه همراه است. فرد بازمانده یا نجات یافته اندک زمانی بعد از سانحه علائم اضطرابی (تپش قلب، خشکی دهان و…)، احساس غم عمیق، افسردگی، عصبانیت، احساس گناه و یا هیجان منفی شدیدی را بروز میدهد.
به غیر از این احساسات قابل درک، سه نوع عمده علائم دیگر نیز وجود دارند:
۱. فلش بک و کابوس:
آن حادثه و صحنه دلخراش دائما پیش چشم فرد تکرار میشود. این علامت ممکن است به صورت فلش بک (تکرار حادثه در ذهن، خیال و حتی درخواب) ظاهر شوند؛ گویی آن حادثه هم اکنون در حال وقوع است.
۲. دوری گزینی و بیتفاوتی:
دوباره زنده کردن خاطرات ممکن است بسیار افسرده کننده باشد، بنابراین ممکن است فرد بخواهد به آنها بیتوجهی کند. این اجتناب در دراز مدت منجر به انزوا و شروع علائم افسردگی میشود.
۳. در حالت گارد بسر بردن (On guard):
فرد ممکن است همیشه در حالت آماده باش بسر ببرد؛ گویی که منتظر خطر میباشد. فرد نمیتواند احساس آرامش کند. احساس اضطراب دارد و به سختی به خواب فرو میرود و در یک حالت ترس و وحشت بسر میبرد.
بیشتر افراد علائم PTSD را مدت کوتاهی پس از حادثه (آسیب) نشان میدهند. میتوان گفت که تقریبا هر کسی علائم PTSD را طی ماه اول تجربه خواهد کرد. اغلب افراد پس از چند هفته به آرامی با اتفاقات پیش آمده کنار میآیند. این علائم برای آنان ظرف سه ماه بهتر میشود وعلائم استرس به مرور از بین میروند ولی تعدادی ازافراد متوجه میشوند که علائمشان ادامه پیدا میکند و نمیتوانند با آنچه که اتفاق افتاده، کنار بیایند، گویی راه خلاصی ندارند. علائم PTSD قسمتی از یک واکنش طبیعی به یک حادثه بالقوه مرگ آور میباشد. اما وقتی علائم طولانی گردند خود تبدیل به یک مشکل میگردد که به آن اختلال استرس پس از سانحه میگویند. اما با کمک روانشناس و درمانگر میتوان نشانههای PTSD را ضعیفتر و محدودتر کرد و توانایی فرد، برای مدیریت احساسات مربوط به حادثه را افزایش داد.
مطالب دیگر:
چرا تمرین معنوی و آرامش بخش فالون دافا در چین تحت آزار و شکنجه قرار دارد (ویدئو)
