از ۱اکتبر۲۰۲۰، تعداد مرگو میرها براثر ابتلا به کووید۱۹ از مرز ۱میلیون نفر گذشته است، درحالیکه تعداد موارد عفونت به آن در سراسر جهان بیش از ۳۴میلیون نفر بوده است. ایالات متحده و هند بالاترین موارد گزارششده را دارند. از ماه مه و ژوئن، تعداد موارد ابتلا همچنان رو به افزایش است، درحالیکه بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین با نرخ بالایی از عفونت مواجه بوده و برخی از کشورهای اروپایی نیز اکنون شاهد موج دوم این بیماری هستند.
دانشمندان و محققان در سراسر جهان برای شناخت این ویروس و تأثیر آن بر سلامتی انسان در حال رقابت با یکدیگر هستند. حتی درحالیکه آزمایشهای بالینیِ واکسنها در حال انجام است، هنوز ناشناختههای زیادی درباره ویروس کرونا و تأثیر آن بر بشر وجود دارد.
منشأ ویروس
نخستین عفونت ویروس کرونا در دسامبر۲۰۱۹ در ووهان شناسایی شد. در تاریخ ۳۱دسامبر۲۰۱۹ کمیسیون سلامت شهرداری ووهان با صدور اطلاعیهای فوری برای مراکز درمانی محلی، به آنها هشدار داد که برخی از خریداران در بازار غذاهای دریایی هوانان علائم ذاتالریه را از خود نشان دادهاند. روز بعد این بازار برای تمیز و ضدعفونیشدنِ کامل بسته شد.
با وجود این، برخی از کارشناسان معتقدند مسئولان با ضدعفونیکردن این بازار هرگونه سرنخی را بهطور مؤثری نابود کردند، سرنخهایی که دانشمندان را به سمت منشأ این ویروس سوق میداد. شی ژنگلی، دانشمندی در مؤسسه ویروسشناسی ووهان، در ۱۸سپتامبر ۲۰۲۰ در همایش سلامت پکن درباره ویروس کرونا گفت: «میدانیم که کشف منشأ این ویروس بسیار مهم است. متأسفانه ممکن است هرگز نتوانیم به آن دست یابیم.»
چنین نگاه غمانگیزی از سوی شی غیرعادی است. شی و تیمش هشت سال را صرف جستجو برای یافتن منشأ شیوع سارس ۲۰۰۳ کردند و سرانجام چیزی را که بر این باوریم منشأ سارس بوده است، در یک غار خفاش در استان یوننانِ چین یافتند.
بهطور کلی اعتقاد بر این است که منشأ ویروس کرونا از چین است. برخی تصور میکنند این ویروس از آزمایشگاهی در مؤسسه ویروسشناسی ووهان سرچشمه گرفته است. برخی نیز معتقدند منشأ این ویروس خفاشها در حیات وحش هستند که ازطریق میزبانهای میانی به انسان منتقل شده است.
از سویی دیگر، دولت کمونیست چین، ایالات متحده را مسئول شروع این ویروس میداند. یک سخنگوی وزارت امور خارجه چین حتی ارتش ایالات متحده را متهم کرد که در جریان بازیهای جهانی ارتش، این ویروس را به ووهان آورده است. دولت آمریکا چنین ادعاهایی را کاملاً رد کرده است.
انتشار ویروس
در روزهای نخستین این شیوع، دولت چین خطر این ویروس را کماهمیت جلوه داد و هر کسی را که نظر متفاوتی داشت، سانسور کرد. در ۲۰ژانویه بود که دولت چین علناً اعتراف کرد ویروس جدید کرونا میتواند از انسان به انسان انتقال یابد. سه روز بعد، ووهان قرنطینه شد. در آن زمان ۵میلیون نفر از این شهر فرار کرده بودند، درحالیکه این ویروس را به سراسر چین و باقی نقاط دنیا میبردند.
با گذشت ۹ ماه از پاندمی کووید۱۹، این ویروس به تقریباً ۲۰۰ کشور جهان گسترش یافته و تعداد موارد عفونت همچنان رو به افزایش است. دانشمندان به چیزهای زیادی درباره این ویروس و بیماری ناشی از آن پی بردهاند. ثابت شده است که برخی از فرضیات اولیه سادهلوحانه بوده است. برای نمونه، در ابتدا تصور میشد علائم این بیماری در کودکان به شدتِ علائم در بزرگسالان نیست، اما گزارش هفتگی نرخ شیوع و مرگومیر سیدیسی(MMWR) در ۷اوت نشان داد که کودکان نیز به این بیماری مبتلا میشوند. اگرچه میزان بستری در اطفال کمتر از بزرگسالان است، از هر سه کودک بستریشده یک نفر در آیسییو بستری میشود.
ظاهراً کووید۱۹ افراد سالم و جوان را نیز مانند افراد مسن و آنهایی که از قبل بیماریهایی دارند، آلوده میکند. بسیاری امیدوار بودهاند که هوای گرمِ تابستان باعث فروکشکردن این بیماری شود، همانطور که باعث فروکشکردن آنفولانزا میشود. گرچه گسترش این ویروس در ماه آوریل و مه کاهش یافت، عمدتاً بهدلیل قرنطینه شدید در بسیاری از کشورها بود و ظاهراً این بیماری به این زودی ضعیف نمیشود.
اثرات پیچیده و طولانیمدت ویروس
پزشکان در مراحل اولیه مشاهده کردند که ویروس کرونا فقط بر ریهها تأثیر نمیگذارد. بیماران ممکن است با مشکلاتی در روده، مغز، کلیهها، لوزالمعده، قلب و کیسه صفرا مواجه شوند که میتواند منجر به حملات قلبی، سکته مغزی، کمبود جریان خون در رودهها، ورم انگشتان پا و غیره شود.
در مقالهای که محققان ایتالیایی در ماه سپتامبر در کلینیکال گاسترونترولوژی اند هپاتولوژی منتشر کردند، یکسوم بیماران نیز اسهال، حالت تهوع و درد شکم را تجربه کردند. در مقاله دیگری که مطالعهای بود روی ۱۰۰۰ بیمار در یک بیمارستان نیویورک، و در بیاِمجی منتشر شد، ۷۸درصد بیمارانِ آیسییو دچار آسیب حاد کلیه شده بودند. محققان همچنین دریافتند که ۷ الی ۳۱درصد بیماران نوعی آسیب قلبی ناشی از کووید۱۹را تجربه کردند. براساس گزارش ماه ژوئن اِستیاِیتی «دانشمندان دانشکده پزشکی پرلمن در دانشگاه پنسیلوانیا بهتازگی دریافتند که ایست قلبی و آریتمی قلب در بیماران با ابتلای شدید به کووید۱۹ به وفور دیده شده است.»
علاوه بر این برخی از افراد مدتی طولانی پس از بهبودی از کووید۱۹، نتیجه آزمایششان همچنان مثبت است که این سؤال را مطرح میکند: «آیا آنها هنوز هم میتوانند بیماری را سرایت دهند؟» اکنون متخصصان بر این باورند که آزمایش واکنش زنجیرهای پلیمراز (پیسیآر) که به دنبال تکههای آراِناِی این ویروس در مخاط گرفتهشده از عمق مجرای بینی است، نمیتواند ویروسِ کامل را که قادر به آلودهکردن فرد است از بقایای ویروسیِ پس از یک عفونت تمیز دهد.
ماریا ون کرخووه، متخصص برجسته ویروس کرونا در سازمان بهداشت جهانی، گفت: «شخصی که نتیجه تست پیسیآرش مثبت است، مخصوصاً پس از بهبودی و بهویژه اگر هفتهها و هفتهها از بهبودیاش گذشته باشد، به احتمال زیاد دیگر عفونی نیست.» طبق دستورالعمل سیدیسی، یک فرد ۱۰ روز پس از شروع علائمش، میتواند بهبودیافته و غیرعفونی درنظر گرفته شود، بهشرطی که تا سه روز هیچ علائمی از خود نشان ندهد.
اما شواهد نشان میدهد که زندگی افراد آلوده پس از اینکه فرض بر بهبودیشان است، از «بازگشت به حالت عادی» دور است. در مقالهای که در آتلانتیک منتشر شد، نویسنده اد یونگ از زنی گفت که در ماه مارس به بیماری کووید۱۹ مبتلا شد و بعد از پنج ماه هنوز هم خستگی مفرط، برجستگی رگها، کبودی بیش از حد، ضربان قلب نامنظم، ازدستدادن حافظه کوتاهمدت، مشکلات زنانگی، حساسیت به نور و صدا و مهمغزی را تجربه میکند.
در این مقاله همچنین آمده است: «در مطالعهای در ایتالیا، ۸۷درصد از بیماران بستریشده در بیمارستان پس از دو ماه هنوز هم علائم بیماری را داشتند. مطالعهای در انگلیس نیز به روندهای مشابهی رسید. مطالعهای در آلمان روی بسیاری از بیمارانی که در خانه بهبود یافتند، نشان داد که ۷۸درصد آنها پس از گذشت دو یا سه ماه دارای ناهنجاریهای قلبی بودند.»
جای تعجب نیست که در گزارش ۲۴ژوئیه سیدیسی آمده است کووید۱۹ «میتواند حتی در میان افراد مبتلا به بیماری سرپایی خفیفتر، ازجمله جوانان، منجر به بیماری طولانیمدت شود.» ازآنجاکه بیشتر تحقیقات روی مراحل اولیه عفونت متمرکز بوده است، مطالعات بسیار کمی روی اثرات طولانیمدت این عفونت یا احتمال عفونت مجدد انجام شده است.
سؤالاتی درباره ایمنی و واکسنها
محققان در هنگ کنگ موردی تأییدشده از عفونت مجدد کووید۱۹ را نخستین بار در ۲۴اوت گزارش دادند که سؤالاتی را درباره ماندگاری ایمنی مطرح کرد. از آن زمان گزارشهایی مبنی بر عفونت مجدد از بلژیک، هلند و ایالات متحده منتشر شده است.
هنوز مشخص نیست که ایمنی بعد از عفونت و بهبودی چه مدت میتواند دوام داشته باشد. برخی از کارشناسان معتقدند که مردم درکل پس از مدتی دوباره مستعد ابتلا به این عفونت میشوند. ون کرخووه از سازمان جهانی بهداشت گفت: «آنچه از سایر ویروسهای کرونا میدانیم این است که گرچه شما یک واکنش ایمنی نشان میدهید، در غیر این صورت بهبود نمییافتید، این محافظت ظاهراً همیشگی و برای کل عمر نیست و ممکن است فقط یک یا دو سال دوام داشته باشد.» کارشناسان معتقدند که بدون یک واکسن مؤثر و استفاده گسترده، احتمالاً عفونتهای مجدد بیشتری اتفاق میافتد.
تحقیقات واکسن کووید۱۹ با آزمایشات بالینی متعددی که قبلاً انجام شده است، بهسرعت پیگیری شده است، اما کارشناسان هشدار میدهند که تولید یک واکسن مؤثر کار آسانی نیست. برای نمونه واکسنهای آنفلوانزا چند دهه در دسترس بوده است، اما این بیماری تنها در ایالات متحده هر ساله جان حدود ۵۰هزار نفر را گرفته است. با توجه به بزرگبودن جمعیت آلوده به ویروس کرونا، حتی واکسنی با تأثیر متوسط نیز نمیتواند از همه مرگومیرها جلوگیری کند.
عامل دیگر افزایش وابسته به آنتیبادی است که در آن تعداد کمی از آنتیبادیها میتوانند به ورود ویروس به سلولها کمک کند و باعث مرگبارترشدن آن شوند. در مقاله منتشرشده در نیچر با عنوان «سازندگان واکسن ویروس کرونا که درباره آنتیبادیهای گمراهکننده محتاط هستند»، نویسنده هشدار داد: «واکسنهای تولیدکننده آنتیبادی علیه سارسکوو۲ ممکن است بدون خنثیسازی ویروس به آن متصل شوند. اگر این اتفاق بیفتد، آنتیبادیهای غیرخنثیکننده میتوانند بهجای محافظت در برابر ویروس، ورود ویروس به سلولها و تکثیر ویروس را افزایش دهند و درنتیجه عفونت را بدتر کنند.»
همانطور که در مقاله اخیر مینگهویی به آن اشاره شده است: «اما اکتشافات اخیر نشان میدهد که ویروس کرونا از جهشهای ژنتیکیاش گرفته تا مسیر شیوعش، و از علائمش گرفته تا آسیبش به سیستم ایمنی بدن، هر چیزی میتواند باشد بجز یک بیماری عادی. همین امر وضعیت بسیار دشواری را برای تحقیقات بهمنظور تولید واکسنش ایجاد میکند.»
فراتر از علم مدرن
فرهنگ سنتی چین معتقد است که ذهن و جسم با هم در ارتباط هستند. وقتی استانداردهای اخلاقی یک فرد بالا باشد، بدنش بهطور طبیعی مقاوم است. وقتی امپراتور زرد از پزشک دربار، چی بو، پرسید که چطور میتوان از طاعون پیشگیری کرد، او پاسخ داد: «وقتی فردی در درونش چی (انرژی) صالح دارد، هیچ شرارتی قادر به حمله به او نیست.» برای بهدستآوردن یا حفظ چی صالح، فرد باید خود را با یک معیار اخلاقی بالا منطبق کند.
در علم مدرن نیز رابطه بین ذهن و جسم بهطور گستردهای شناخته شده است. طبق یک نظرسنجی تصادفی در سال ۲۰۱۴ در مؤسسه هاروارد اوشر، ۱۹درصد بزرگسالان در ایالات متحده دستکم از یک روش درمانی ذهن و جسم در سال ۲۰۱۳ استفاده کرده بودند. در این گزارش اینطور نتیجهگیری شده بود: «مدیتیشن، تصویرسازی ذهنی و یوگا متداولترین روشهای مورداستفاده بودند.»
یکی از چنین سیستمهایی که باعث بهبود ذهن و جسم میشود، فالون دافا است. فالون دافا یا همان فالون گونگ یک روش چیگونگ باستانی پیشرفته برای پالایش و پرورش بدن و ذهن مبتنی بر پنج تمرین و اصول حقیقت، نیکخواهی و بردباری است. در اوایل سال ۱۹۹۸ یک نظرسنجی از حدود ۱۰هزار تمرینکننده فالون گونگ در استان هیلونگجیانگ نشان داد که ۹۵درصد از شرکتکنندگان پس از شروع تمرین فالون دافا رشد و بهبود قابلتوجهی را در سلامتیشان گزارش کردند.
بیشتر بخوانید: فالون دافا، تمرینی معجزهآسا برای سلامتی جسم و ذهن
نوشته: مینگهویی
مطالب دیگر:
بزرگترین دشمن حقوق بشر، باز هم عضو شورای حقوقبشر
شیوههای جدید حزب کمونیست چین برای سرکوب داخلی و باشکوه جلوهدادن خود
داستانی الهامبخش برای کودکان و بزرگسالان
بلایی که چین بر سر صنعت گردشگری ایران آورده است
