کارشناسان میگویند دیکتاتورها نمیتوانند اقدامات ترامپ را پیشبینی کنند و به همین دلیل «از او واهمه دارند.»
جنگ کوتاهمدت اسرائیل و جمهوری اسلامی باعث شد که همکاری تهران با دیگر دشمنان آمریکا بهویژه روسیه و چین کمونیست در مرکز توجه قرار بگیرد.
بهطور رسمی هیچ ائتلافی بین ایران، چین، روسیه و دیگر کشورهای متحد وجود ندارد، اما روابط سیاسی و اقتصادی این کشورها اغلب به منزله ائتلاف علیه غرب به رهبری آمریکا در نظر گرفته میشود.
حزب کمونیست چین آشکارا حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای و نظامی ایران را محکوم کرده و آن را مصداق نقض حاکمیت این کشور دانسته است.
استو سِورک، کاپیتان بازنشسته نیروی دریایی آمریکا، در یادداشتی در اپک تایمز نوشت که «منافع بلندمدت» حزب کمونیست چین در این جنگ آسیب دیدهاند. او به سرمایهگذاری گسترده رژیم چین در ایران از جمله کمکهای مقدماتی پکن به توسعه برنامه هستهای تهران و خرید عمده و ارزان نفت خام ایران اشاره کرد.
کای شنکون، تحلیلگر مستقل چینی خارج از کشور، به اپک تایمز گفت که تصمیم دونالد ترامپ برای حمله هدفمند به تأسیسات هستهای ایران صرفاً برای عقب راندن برنامه هستهای ایران نبود، بلکه او با این کار برای سایر کشورهای مخالف آمریکا نیز خط و نشان کشید.
کای افزود که ترامپ در ماههای گذشته بهعنوان تاجری شناخته میشد که دوست ندارد پای آمریکا را به جنگ باز کند.
او گفت: «اما اکنون روشن شده که دیکتاتورها نمیتوانند اقدمات ترامپ را پیشبینی کنند و به همین دلیل از او واهمه دارند. ترامپ اگر بگوید حمله خواهد کرد، هیچ تردیدی در آن وجود نخواهد داشت.»
او تأکید کرد که تمایل ترامپ به حمایت از اسرائیل نشان میدهد که اگر رژیم چین برای تصرف تایوان وارد میدان شود، دولت او سکوت نخواهد کرد.
کای گفت که اگر پکن آغازگرِ جنگ در تنگه تایوان باشد، آمریکا میتواند تسلیحات حمله ضربتی به مرکز فرماندهی را در اختیار تایوان بگذارد و افزود که مقامات حزب کمونیست چین بیش از هر چیز از حملات ضربتی به مرکز فرماندهی واهمه دارند.
آمریکا در روزهای ۲۱ و ۲۲ ژوئن، حدود یک هفته بعد از نخستین حملات اسرائیل، وارد مناقشه جمهوری اسلامی و اسرائیل شد. دونالد ترامپ دستور حمله هوایی دوربردی را صادر کرد که به موجب آن بمبافکنهای رادارگریز و سنگرشکن آمریکا سه مرکز هستهای اصلی ایران را که صدها متر زیر زمین قرار داشتند، بمباران کردند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی برآورد کرده که تکنسینهای ایرانی صدها کیلوگرم اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنیسازی کردهاند. مقامات آمریکایی میگویند اگر این میزان اورانیوم به غنای ۹۰ درصد برسد، جمهوری اسلامی به مواد لازم برای ساخت حدود ۱۰ بمب اتمی دست خواهد یافت.
درحالیکه ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد، شدت حملات هوایی اسرائیل و آمریکا و عملیات ضربتی اسرائیل که رهبران کلیدی جمهوری اسلامی را هدف گرفت، توجهات را به نقاط ضعف حکومت جلب کرده است.
وو جیالونگ، تحلیلگر مسائل اقتصادی و سیاسی خارج از کشور، به اپک تایمز گفت که «حملات اسرائیل در کنار استفاده بیسابقه آمریکا از بمبهای سنگرشکن برای هدف گرفتن تأسیسات هستهای ایران در عمق ۸۰ متری زمین به منزله یک هشدار غیرمستقیم به رهبران حزب کمونیست چین است.»
حزب کمونیست چین از ساختمان ژونگنانهای در کنار مجموعه کاخهای امپراتوری شهر ممنوعه پکن بر این کشور حکمرانی میکند. ارتش آزادیبخش خلق چین، که مستقیماً تحت فرمان حزب کمونیست و شخص شی جینپینگ عمل میکند، یک مرکز فرماندهی زیرزمینی در عمق ۶۰ متری زمین دارد که در منطقه کوهستانی وسترن هیلز در حاشیه پکن واقع شده است.
وو گفت: «تصمیم ترامپ برای حمله به ایران نشان میدهد که پنهان شدن در سنگرهای زیرزمینی از شما در برابر ارتش آمریکا محافظت نمیکند.»
کای شنکون، تحلیلگر مسائل چین، نیز گفته که تحقیر ایران به دست کشور کوچک اسرائیل باید برای رهبران حزب کمونیست که درصدد حمله به تایوان هستند عبرتآموز باشد. تایوان جزیرهای است که بهصورت دموکراتیک اداره میشود و پکن آن را بخشی از خاک خود میداند.
او افزود: «اسرائیل پدافند بهاصطلاح مستحکم ایران را درهم شکست و شبکه دفاعی این کشور را که به کمک حزب کمونیست چین توسعه یافته بود نابود کرد؛ اتفاقی که چشمانداز چندان امیدوارکنندهای برای توانمندیهای فنی ارتش چین در شراط جنگی ترسیم نمیکند.»
همکاری و وابستگی
روابط ایران با آمریکا، اسرائیل و دیگر کشورها از سال ۱۳۵۷ تاکنون تیره و تار بوده و مقامات جمهوری اسلامی همواره از نابودی آمریکا بهعنوان «شیطان بزرگ» صحبت کردهاند.
روابط ایران و روسیه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بهبود یافت. مقامات ایرانی کمونیستهای شوروی را «شیطان کوچک» مینامیدند، اما جمهوری اسلامی روابط دوستانه و پیوندهای اقتصادی محکمی با حزب کمونیست چین برقرار کرده است.
چین از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون دهها میلیارد دلار در ایران سرمایهگذاری کرده که بهویژه در زیرساختهای نفتی این کشور هزینه شده است. چین از سال ۲۰۰۹ بزرگترین شریک تجاری ایران بوده است. ایندو کشور در سال ۲۰۲۱ توافقنامه همکاری ۲۵ ساله ایران و چین را به امضا رساندند؛ شراکتی که بعضی از تحلیلگران آن را دال بر افزایش وابستگی اقتصادی ایران به پکن میدانند.
به گزارش شرکت تحلیلی کپلر، ۹۰ درصد نفت ایران به چین صادر میشود. نفت برای پکن منبعی حیاتی است، زیرا میدانهای نفتی چین کفاف نیازهای عظیم صنعتی و جمعیتی این کشور را نمیدهند.
همکاری چین و ایران در تنگنا قرار گرفته است
نیروهای اسرائیلی توانستند با حملات هوایی و مأموران مخفی خود که روی زمین فعالیت میکردند، شبکه پدافندی جمهوری اسلامی را بهطور کامل خنثی کنند. بازوهای اطلاعاتی اسرائیل نقش بسزایی در شناسایی فرماندهان سپاه و ترور آنها ایفا کردهاند. حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، یکی از این افراد بوده است.
حزب کمونیست که فناوری هستهای چین را توسعه داده و اولین بمب هستهای این کشور را در دهه ۱۹۶۰ آزمایش کرده است، از سال ۱۹۸۰ کمکهای قابلتوجهی به پروژه هستهای ایران داشته و در سال ۱۹۹۰ برای حمایت از تحقیقات هستهای جمهوری اسلامی، یک قرارداد سرّی امضا کرده است. جمهوری اسلامی بخش عمدهای از تجهیزات نظامی خود را نیز از طریق چین تأمین میکند؛ تجهیزاتی که در جنگ ایران و عراق (۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸) نقش قابلملاحظهای ایفا کردند.
اما جنگ اخیر با اسرائیل تردیدهایی را درخصوص کارایی تجهیزات چینی در دست مقامات جمهوری اسلامی به وجود آورده و امکان یا تمایل دو متحد اصلی تهران یعنی چین و روسیه را برای دفاع از این کشور در برابر آمریکا زیر سؤال برده است.
کو یو-جن، معاون مؤسسه تحقیقات سیاست ملی تایوان، در نشست روز ۱۸ ژوئن گفت: «ایران نقش نیروی نیابتی چین کمونیست و روسیه را در خاورمیانه ایفا میکند.»
او عملکرد فاجعهبار پدافند هوایی ایران را مایه شرمساری پکن و مسکو دانست.
به گزارش هفتهنامه جینز دیفنس ویکلی در سال ۲۰۱۷ که در یک رسانه چینی به آن استناد شده است، سامانه فرماندهی و کنترل پدافند هوایی «نگاه» که در جریان حملات اخیر اسرائیل به ایران فعالیت میکرد، بر پایه سامانه چینی JY-10 توسعه یافته است.
اپک تایمز نتوانست این ادعا را بهطور مستقل تأیید کند.
ایران در اواخر سال ۲۰۲۴ به استفاده از پدافندهای لیزری «شننونگ ۳۰۰۰/۵۰۰۰» ساخت چین روی آورد، اما نیروهای اسرائیلی این پدافندها را نیز در کنار رادارهای «نگاه» دور زدند یا نابودشان کردند.
سایر سامانههای پدافندی ایران ساخت روسیه هستند.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی یکی از تأمینکنندگان اصلی پهپادهای نظامی روسیه در تهاجم این کشور به اوکراین بوده است.
