رافائل گروسی گفته است که مسئله ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران محور اصلی هرگونه توافق احتمالی آینده و مذاکرات مربوط به برنامه هستهای جمهوری اسلامی است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز جمعه ۵ ژوئن (۱۵ خرداد) در یک نشست خبری تأکید کرد که دسترسیهای آژانس به تأسیسات هستهای ایران محدود و در عمل تا حدی وابسته به انتخاب و تعیین موارد از سوی تهران بوده و بازرسان تنها به برخی سایتهای مشخصشده اجازه ورود داشتهاند.
او در درباره گزینههای موجود برای مدیریت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران گفت تمامی سناریوهای مطرحشده، از جمله انتقال مواد هستهای به خارج از کشور، رقیقسازی ذخایر در داخل ایران یا نگهداری آنها تحت نظارت آژانس، از نظر فنی امکانپذیر هستند.
او تأکید کرد که سرنوشت اورانیوم ۶۰ درصد ایران در نهایت یک تصمیم سیاسی است.
به گفته مدیرکل آژانس، این نهاد آمادگی دارد هر راهکاری را که مورد توافق طرفها قرار گیرد، از منظر ایمنی، امنیت و راستیآزمایی اجرا و نظارت کند.
او در عین حال هشدار داد که پیش از هرگونه تصمیمگیری درباره سرنوشت این مواد، آژانس باید بتواند به ایران بازگردد و وضعیت واقعی ذخایر موجود را بهطور مستقل راستیآزمایی کند.
او افزود: «ابتدا باید مقدار دقیق مواد هستهای موجود را بررسی کنیم. مدت زیادی از آخرین ارزیابی گذشته است و بدون یک خط مبنای روشن، ارزش عدم اشاعهای هر توافقی ممکن است زیر سؤال برود.»
گروسی همچنین بیان کرد اگر بخشی از ذخایر اعلامشده—برای مثال دهها کیلوگرم اورانیوم غنیشده—در محل مورد انتظار وجود نداشته باشد، این مسئله میتواند روند دستیابی به توافق را با چالشهای جدی مواجه کند.
او در ادامه بازگشت بازرسان آژانس و ازسرگیری فعالیتهای راستیآزمایی را «پیششرط هر توافق احتمالی» توصیف کرد و گفت تا زمانی که وضعیت دقیق مواد هستهای مشخص نشود، ارزیابی گزینههای مختلف برای مدیریت آنها امکانپذیر نخواهد بود.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که با وجود برقراری آتشبس پس از جنگ ۱۲ روزه، آژانس بینالمللی انرژی اتمی هنوز نتوانسته فعالیتهای راستیآزمایی و بازرسیهای خود را بهطور کامل در ایران از سر بگیرد.
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره همکاری تهران با آژانس گفت تلاشهای متعددی برای احیای فعالیتهای نظارتی پس از درگیریهای نظامی اخیر انجام شده است، اما آژانس همچنان با محدودیتهایی در دسترسی به تأسیسات هستهای ایران مواجه است.
به گفته او، جمهوری اسلامی بر اساس تعهدات حقوقی خود موظف است اطلاعات لازم را در اختیار آژانس قرار دهد و امکان دسترسی بازرسان را فراهم کند.
او افزود که بازرسان آژانس تنها توانستهاند از برخی تأسیسات مورد تأیید حکومت ایران، از جمله نیروگاه هستهای بوشهر بازدید کنند و در عمل جمهوری اسلامی درباره دامنه دسترسیهای اعطاشده به بازرسان اختیار قابلتوجهی اعمال کرده است.
گروسی در عین حال گفت مانع اصلی ازسرگیری کامل فعالیتهای راستیآزمایی، وضعیت امنیتی و پیامدهای درگیریهای اخیر در منطقه است.
او اظهار داشت که اگرچه آتشبس برقرار شده، اما از نظر فنی جنگ میان جمهوری اسلامی، اسرائیل و ایالات متحده همچنان پایان نیافته و این مسئله بر روند همکاریها سایه افکنده است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین گفت که ارزیابی آژانس نشان میدهد جمهوری اسلامی و ایالات متحده در مذاکرات جاری به دستیابی به یک چارچوب کلی برای ادامه گفتوگوها نزدیک شدهاند.
گروسی در واکنش به پرسشی درباره تأثیر احتمالی صدور قطعنامه جدید علیه جمهوری اسلامی در نشست شورای حکام آژانس بر روند دیپلماسی میان تهران و واشنگتن، از اظهارنظر مستقیم خودداری کرد.
مدیرکل آژانس در عین حال تأکید کرد که نباید تمرکز از رایزنیهای دیپلماتیک جاری منحرف شود و افزود: «من معتقدم راهحل این مسئله از مسیر مذاکره و دیپلماسی میگذرد.»
او همچنین جزئیات محدودی از نشست امروز خود با نمایندگان جمهوری اسلامی، روسیه و چین ارائه کرد و گفت محور اصلی این گفتوگوها بررسی وضعیت همکاری تهران با آژانس در شرایط پس از درگیریهای نظامی اخیر بوده است.
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره محتوای این نشست و احتمال مطرح شدن راهکارهای جدید برای راستیآزمایی برنامه هستهای جمهوری اسلامی گفت طرفهای حاضر در جلسه عمدتاً مواضع شناختهشده خود را تکرار کردند و بر این دیدگاه تأکید داشتند که شرایط کنونی، اجرای کامل تعهدات تهران در قبال آژانس را با دشواریهایی روبهرو کرده است.
او در ادامه گفت که آژانس بر این باور است که بخش عمده ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران که پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم برآورد شده بود، احتمالاً همچنان در همان محلهایی قرار دارد که پیشتر نگهداری میشد.
گروسی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت این مواد پس از حملات نظامی گفت: «فرض ما این است که این مواد در همان مکانهایی هستند که پیش از حملات قرار داشتند» و افزود که این برداشت، دیدگاه کلی آژانس و همچنین مبتنی بر اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی است.
به گفته گروسی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی هنوز قادر نیست بهطور مستقل تأیید کند که میزان اعلامشده از اورانیوم غنیشده همچنان در محل موجود است یا تغییراتی در آن رخ داده است.
