مدیر پروژه ملی یوزپلنگ آسیایی با هشدار درباره وضعیت شکننده این گونه حیوانی در ایران گفت که زیستگاههای شمالی کشور اکنون به مهمترین پناهگاه باقیمانده یوزپلنگ آسیایی تبدیل شدهاند و تلفات جادهای همچنان یکی از تهدیدهای جدی برای بقای این گونه است.
باقر نظامی بلوچی، مدیر پروژه ملی یوزپلنگ آسیایی در گفتگو با رکنا بیان کرد که پراکندگی یوزپلنگ در ایران در گذشته شامل دو پهنه اصلی بود؛ زیستگاههای مرکزی در استانهای یزد، اصفهان، کرمان و خراسان جنوبی و زیستگاههای شمالی در استانهای سمنان و خراسان شمالی.
به گفته او، جمعیت یوزپلنگ در زیستگاههای مرکزی به دلیل تلفات متعدد و زادآوری ناکافی به تدریج از بین رفت و چند یوز نر باقیمانده نیز تا حدود سال ۱۴۰۲ تلف شدند. در حال حاضر، کانون اصلی حضور و زادآوری یوزپلنگ آسیایی به مناطق شمالی، بهویژه مجموعه حفاظتی توران در استان سمنان محدود شده است.
مدیر پروژه ملی یوزپلنگ آسیایی همچنین از بهبود شرایط در یکی از زیستگاههای این محدوده خبر داد. به گفته او، بیش از ۳۵۰۰ راس از طعمههای یوز، از جمله آهو و دیگر علفخواران، در این منطقه سرشماری شدهاند.
این منطقه از سال ۱۳۹۵ برای حدود ۹ سال هیچ نشانه ثبتشدهای از حضور یوزپلنگ نداشت و تصور میشد این گونه از آنجا حذف شده باشد. با این حال، افزایش جمعیت طعمهها و بهبود شرایط حفاظتی باعث شد سال گذشته حضور یوزپلنگ بار دیگر در این محدوده ثبت شود.
نظامی بلوچی مشارکت جوامع محلی را یکی از عوامل موثر در این تغییر دانست و گفت همراه شدن ساکنان محلی و حتی برخی شکارچیان قدیمی با برنامههای حفاظتی، طی یک دهه به افزایش جمعیت طعمهها کمک کرده است.
با وجود این نشانههای امیدوارکننده، وضعیت یوزپلنگ آسیایی همچنان بحرانی توصیف میشود. نظامی بلوچی هشدار داده است که این گونه در آستانه انقراض قرار دارد و حفاظت از آن دیگر تنها مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست نیست.
او خواستار همکاری دستگاههای دولتی و بخش خصوصی در تامین منابع مالی، تجهیزات و نیروی انسانی شد و بر نقش وزارت راه و شهرسازی در کاهش تلفات جادهای تأکید کرد.
به گفته او، ایمنسازی محورهای مواصلاتی و رفع نقاط حادثهخیز در محدوده زیستگاههای یوز ضروری است. با از دست رفتن جمعیتهای مناطق مرکزی، هر تلفات تازه در جمعیت محدود باقیمانده میتواند تلاشهای چندین ساله برای حفاظت از یوزپلنگ آسیایی را با خطر جدیتری روبهرو کند.
