در آستانه‌ی دور جدید مذاکرات ایران با غرب

سه روز مانده به برگزاری دور جدید مذاکرات ایران با غرب، واکنش‌های گروه‌های مختلف در ایران و غرب نسبت به دور بعدی مذاکرات ایران با کارشناسان آزانس و کشورهای “۱+۵” متنوع است.

در امریکا، کاخ سفید در تازه‌ترین تلاش‌های خود در صدد به تعویق انداختن وضع تحریم‌های جدید علیه ایران است. به گزارش روییترز، کاخ سفید با دعوت از مسئولان کمیته‌های مختلف سنا، خواستار معوق شدن طرح تحریم‌های جدید تا پایان دور جدید مذاکرات ایران و “۱+۵” شده است، اقدامی که نمایندگان جمهوری‌خواه امریکا با آن مخالفند.

ماه گذشته نیز، قبل از دور اول مذاکرات ایران و “۱+۵” کاخ سفید با درخواست مشابهی از سنا، مانع وضع تحریم‌های جدید علیه ایران شد. این بار نیز با توجه به اینکه اکثریت مجلس سنا با دموکرات‌های موافق اوباما است، شانس کاخ سفید برای پیش‌گیری از وضع تحریم‌های جدید علیه ایران بالاست.

در انگلیس نیز نشانه‌های مثبتی از تلاش برای بهبود روابط با تهران دیده می‌شود. از سویی قرار است که تا چند روز آینده، سطح روابط دو کشور به سطح کاردار سفارت ارتقاء یابد. اقدامی که در صورت حصول نتایج مثبت، گام بعدی آن شاید تبادل سفیر میان دو کشور باشد.

از سویی دیگر در راستای کاهش فشار تحریم‌ها بر ایران، چند روز پیش شرکت “بی.پی” British Petroleum  اعلام کرد که دولت بریتانیا، تحریم میدان گازی “رهام” را لغو کرده‌است. به این ترتیب بهره‌برداری از میدان فوق که در پی تحریم بخش انرژی ایران متوقف شده بود، دوباره ازسر گرفته خواهد شد.

میدان گازی “رهام” که در آب‌های اسکاتلند قرار دارد، در سال ۱۹۷۷ کشف شد و ایران در زمان سلطنت پهلوی، ۵۰ درصد از سهام آن را به نام شرکت ملی نفت ایران خریداری کرد. قرار است درآمد ناشی از بهره‌برداری مجدد از این میدان گازی، به حساب‌های مسدود شده‌ی ایران در بریتانیا واریز شود. درآمدی که اگرچه به طور مستقیم به دست ایران نمی‌رسد، اما شاید نشانه‌ی مثبتی از تغییر رفتار بریتانیا نسبت به ایران در آستانه‌ی دور جدید مذاکرات ایران با غرب باشد.

در این میان اما اسرائیل تمامی تلاش خود را صرف متقاعد کردن غرب به تشدید فشار و تحریم‌های جدید علیه ایران می‌کند.

هشدارهای اسرائیل نسبت به تعامل غرب با ایران، درست پس از برگزاری اجلاس سالانه‌ی سازمان ملل و موفقیت هیئت سیاسی ایران در جلب نظر مساعد کشورهای دنیا نسبت به سیاست خارجی ایران، بالا گرفت. پس از آن بود که “بنیامین نتانیاهو” نخست وزیر اسرائیل در ملاقات خود با “باراک اوباما” بر لزوم حفظ فشارها بر ایران تأکید کرد. “نتانیاهو” همچنین در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، “حسن روحانی” را “گرگی در لباس میش” توصیف کرد. صحبت‌هایی که به روایت روزنامه‌نگارِ “بی‌بی‌سی”، بوی کهنگی می‌داد.

رئیس جمهوری ایران نیز در پی تلاش‌های نتانیاهو برای تغییر فضای مثبت دیپلماتیک ایجاد شده در مقابل ایران، اسرائیل را به “کارشکنی و تخریب فرآیند تعامل غرب با ایران” متهم کرد.

در روزهای اخیر اختلاف اسرائیل با امریکا بر سر نحوه‌ی تعامل با ایران بیش از پیش مشهود بود. پس از دیدار روز چهارشنبه‌ی “جان کری”، وزیر امور خارجه‌ی امریکا با “نتانیاهو”، هیچ‌گونه توافقی در اظهارنظرهای طرفین مذاکره مشاهده نمی‌شد. از سویی “نتانیاهو” بر لزوم توقف غنی‌سازی در ایران و صدور اورانیم غنی‌شده به خارج از ایران سخن گفت، از سویی دیگر اما “جان کری” اعلام کرد که از دیپلماسی مثبت “حسن روحانی”، رئیس جمهوری ایران و وزیر خارجه‌ی او، برای حل‌و فصل مناقشه‌ی اتمی استقبال می‌کند.

در داخل کشور نیز به رغم خوش‌بینی موجود در بسیاری از مقامات نسبت به کارآیی هیأت سیاسی ایران در مذاکرات با غرب، صداهای مخالفی نیز وجود دارند که حاکی از عدم اعتماد و بدبینی نسبت به تعامل با غرب هستند. ایران برای حل مسأله‌ی هسته‌ای خود –که بارها بر صلح‌آمیز بودن آن تأکید کرده است- نیاز به تعامل مثبت با امریکا دارد. اما نگاه برخی از مسئولان رده‌ بالای حکومت در ایران نسبت به تغییر شکل روابط با امریکا چندان خوش‌بینانه نیست. عمده‌ی دلایلی که آنها مطرح می‌کنند، بر اساس تاریخ طولانی روابط ایران با امریکا و دخالت‌های امریکا در امور سیاسی ایران مانند کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ است.

رسانه‌های ایران نیز از نصب گسترده‌ی پوسترهای ضد امریکایی در خیابان‌های تهران، در آستانه‌ی مراسم ۱۳ آبان حکایت می‌کنند. اقدامی که به نظر بسیاری، شاید ترویج پیام‌ سیاست چند صدایی پیرامون مسأله‌ی هسته‌ای ایران و تعامل با غرب باشد. مضمون برخی از پوسترها، اعتراض به مذاکرات ایران با غرب است.

با این وجود به باور بسیاری از صاحب‌نظران، انگیزه‌ی هیأت سیاسی ایران برای حل دیپلماتیک مسائل جاری با غرب، بالاتر از آن است که اقداماتی از این دست، بر نتیجه‌ی فعالیت‌های آنها تأثیرگذار باشد. گواه این مسأله نیز تأیید و حمایت رهبر ایران از اقدامات سیاسی هیأت ایرانی در سفر به نیویورک و همچنین اشاره‌ی حسن روحانی به “برخورداری از اختیار تام” در حل مسأله‌ی هسته‌ای ایران است. اشاره‌ای تلویحی که معنای آن کسب حمایت از رهبر ایران است. سایر مسئولان اجرایی نظام سیاسی ایران همچون “علی لاریجانی”- رئیس مجلس ایران- نیز از جدی بودن ایران در فرآیند دیپلماسی با غرب حمایت کرده‌اند.

در امریکا نیز در حال حاضر علی‌رغم فشارهای گروه‌های تندرو بر کاخ سفید، دولت این کشور دیپلماسی دوستانه را بر دیپلماسی فشار ترجیح می‌دهد.

قرار است یک هیأت ایرانی از دوشنبه ۶ آبان، به مدت سه روز با کارشناسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مذاکره کند و بلافاصله  پس از آن با کارشناسان “۱+۵” دیدار کند. پس از آن دور دوم گفت و گوهای رسمی ایران با “۱+۵” در روزهای ۱۶ و ۱۷ آبان در ژنو برگزار خواهد شد.

اپک تایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر می‌شود.