دونالد ترامپ، روز دوشنبه ۱۰ نوامبر (۱۹ آبان) در کاخ سفید از احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه استقبال کرد؛ دیداری تاریخی که میتواند سرآغاز مرحلهای تازه در روابط دو کشور پس از بیش از یک دهه جنگ داخلی و انزوای سیاسی دمشق باشد.
همزمان با این دیدار وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که اجرای تحریمهای «قانون سزار» علیه سوریه را برای ۱۸۰ روز به حالت تعلیق درآورده است؛ اما این تعلیق شامل معاملات مرتبط با روسیه و جمهوری اسلامی ایران نمیشود.
این دیدار که نخستین سفر رسمی یک رئیسجمهور سوریه به واشنگتن از سال ۱۹۴۶ تاکنون محسوب میشود، شش ماه پس از ملاقات دو رهبر در عربستان سعودی انجام شد. در آن دیدار، ترامپ از طرح خود برای لغو بخشی از تحریمهای اقتصادی علیه سوریه خبر داده بود. سفر اخیر نیز تنها چند روز پس از آن انجام شد که ایالات متحده و شورای امنیت سازمان ملل، تحریمهای مرتبط با تروریسم را علیه رهبر جدید سوریه لغو کردند.
دیدار بدون تشریفات سیاسی
براساس گزارشی از رویترز الشرع برخلاف عرف معمول برای رهبران خارجی، بدون استقبال تشریفاتی وارد کاخ سفید شد و از ورودی جانبی به ساختمان رفت. منابع آگاه در واشنگتن میگویند بخش عمده مذاکرات دو رهبر بر موضوع امنیت منطقه، همکاری در مبارزه با تروریسم و بازسازی اقتصادی سوریه متمرکز بود.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید گفت این دیدار بخشی از تلاشهای ترامپ برای گفتوگو با رهبران جهان «در مسیر دستیابی به صلح و ثبات جهانی» است.
ترامپ در اظهاراتی پیش از دیدار گفت: «سوریه در ماههای اخیر پیشرفت زیادی داشته است. او مردی سرسخت در منطقهای دشوار است، اما من با او رابطه خوبی دارم.»
الشرع و ترامپ آخرین بار در ماه مه در ریاض دیدار کرده بودند، جایی که ترامپ از رئیسجمهور سوریه خواست به پیمان ابراهیم بپیوندد. پس از آن دیدار، کاخ سفید اعلام کرد تمام تحریمهای باقیمانده علیه دمشق لغو خواهد شد.
وزارت اطلاعرسانی سوریه در بیانیهای گفت رئیسجمهور سوریه در دیدار با ترامپ بر «لزوم لغو کامل تحریمهای اقتصادی، بهویژه قانون سزار، برای تسریع روند بازسازی و رشد اقتصادی سوریه» تأکید کرده است.
به گفته این وزارتخانه، الشرع همچنین بر تعهد خود به ادامه مبارزه با تروریسم و تقویت امنیت منطقهای تأکید کرده است.
الشرع پیش از دیدار با ترامپ، با اعضای جامعه سوری مقیم واشنگتن دیدار کرد. در این نشست، «تام باراک» فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه نیز حضور داشت و به گفته خبرگزاری رسمی سوریه (سانا)، بر حمایت واشنگتن از «بازگشت سوریه به جامعه منطقهای و بینالمللی» تأکید کرد.
الشرع در ماه سپتامبر نیز در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرد و خواستار لغو کامل تحریمها و تمرکز بر بازسازی کشورش شد. او نخستین رئیسجمهور سوریه از سال ۱۹۶۷ است که در این نشست شرکت کرد.
از فرمانده تحریرالشام تا رئیسجمهوری
احمد الشرع، ۴۳ ساله، در دسامبر ۲۰۲۴ پس از سرنگونی بشار اسد، رئیسجمهور پیشین سوریه، به قدرت رسید. نیروهای تحت فرمان او، که تا پیش از آن با نام گروه اسلامگرای هیئت تحریرالشام شناخته میشدند، توانستند ظرف چند روز کنترل دمشق را در دست بگیرند.
گروه هیئت تحریرالشام که پیشتر به عنوان «جبهه النصره» شناخته میشد و شاخهای از القاعده به شمار میرفت، در سال ۲۰۱۸ در فهرست سازمانهای تروریستی وزارت خارجه آمریکا قرار گرفت، اما امسال، پس از مذاکرات مستقیم با دولت ترامپ، از این فهرست خارج شد.
ایالات متحده سال گذشته جایزه ۱۰ میلیون دلاری برای دستگیری الشرع که پیشتر با نام «ابومحمد الجولانی» شناخته میشد را لغو کرد. وزارت خارجه آمریکا در اطلاعیهای که اکنون از وبسایتش حذف شده، او را از مؤسسان جبهه النصره معرفی کرده بود.
از زمان روی کار آمدن الشرع، سیاست خارجی سوریه شاهد تغییراتی چشمگیر بوده است. دمشق بهتدریج از محور ایران و روسیه فاصله گرفته و روابط خود را با ترکیه، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و ایالات متحده بهبود داده است.
ترامپ در ماه ژوئن با صدور فرمانی اجرایی، تحریمهای آمریکا علیه سوریه را لغو کرد و گفت این اقدام «فرصتی برای شکوه دوباره مردم سوریه» است. با این حال، لغو کامل قانون «سزار» که سختگیرانهترین بسته تحریمی آمریکا علیه دمشق محسوب میشود، نیازمند تصویب کنگره است. دولت ترامپ خواستار لغو این قانون تا پایان سال ۲۰۲۵ است، اما اختلافات سیاسی و بودجهای در واشنگتن میتواند باعث کندشدن این روند شود.
