رسانه اتریشی «اشتاندارد» در گزارشی تحقیقی فاش کرد شرکت هلندی هاینکن، دومین غول بزرگ آبجوسازی جهان، طی سالهای گذشته در تلاش بود تا با کمک خواهرزاده علی لاریجانی وارد بازار ایران شود.
براساس این گزارش، علی لاریجانی که سالها ریاست مجلس شورای اسلامی را بر عهده داشت و از نزدیکترین چهرهها به ساختار حاکمیت محسوب میشد، در ۱۷ مارس ۲۰۲۶ در جریان حملات آمریکا و اسرائیل کشته شد.
او در ماههای پایانی زندگیاش، پس از کشتهشدن علی خامنهای در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، به یکی از قدرتمندترین سیاستمداران جمهوری اسلامی تبدیل شده بود.
این رسانه اتریشی در گزارش خود خانواده لاریجانی را یکی از بانفوذترین خاندانهای جمهوری اسلامی توصیف میکند؛ خانوادهای که شبکهای گسترده از نفوذ سیاسی و اقتصادی در جمهوری اسلامی داشت. صادق لاریجانی، رئیس پیشین قوه قضائیه و محمدجواد لاریجانی، معاون سابق وزارت خارجه از دیگر چهرههای شناختهشده این خانواده هستند.
چالش ورود تولیدکننده مشهور نوشیدنی الکلی به ایران
در گزارش تحقیقی اشتاندارد همچنین به نقش محمد محقق داماد، خواهرزاده علی لاریجانی در پروژه همکاری میان هاینکن و گروه صنعتی ایرانی سولیکو پرداخته شده است. به نوشته این رسانه، محقق داماد بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ بهعنوان «مشاور ارشد» در سولیکو فعالیت میکرد و هدایت مذاکرات میان این شرکت و هاینکن را بر عهده داشت.
او در صفحه لینکدین خود نوشته بود که «توافق سرمایهگذاری مشترک» میان سولیکو و یک شرکت بزرگ بینالمللی نوشیدنی را از «آغاز تا تکمیل» مدیریت کرده است. اشتاندارد میگوید منظور از این شرکت، هاینکن بوده است.
به گفته این رسانه، هاینکن قصد داشت از طریق سرمایهگذاری در تولید نوشیدنیهای مالت بدون الکل (آبجوی اسلامی) وارد بازار ۹۰ میلیونی ایران شود؛ بازاری که پس از توافق هستهای برجام برای بسیاری از شرکتهای غربی جذاب به نظر میرسید.
با این حال، ورود هاینکن به ایران پروژهای حساس بود. این شرکت یکی از مشهورترین تولیدکنندگان نوشیدنی الکلی در جهان است و همکاری آن با جمهوری اسلامی میتوانست واکنشهای سیاسی و حقوقی در آمریکا و اروپا بهدنبال داشته باشد.
پلتفرم تحقیقی هلندی «فالو دِ مانی» پیشتر گزارش داده بود که هاینکن این پروژه را کاملا محرمانه پیش برده و هرگز آن را بهصورت رسمی اعلام نکرده است. به نوشته این رسانه، نگرانی از تحریمها و احتمال آسیب به منافع گسترده هاینکن در بازار آمریکا از مهمترین دلایل این پنهانکاری بود.
در نهایت، هاینکن ۵۱ درصد سهام شرکت «کاسل نوش»، زیرمجموعه گروه سولیکو را خریداری کرد تا تولید نوشیدنی مالت بدون الکل را آغاز کند. ۴۹ درصد باقیمانده در اختیار سولیکو باقی ماند.
اشتاندارد همچنین گزارش داده است که بخشی از مذاکرات میان طرفهای ایرانی و هلندی در شهر وین و از جمله در «اسکای بار» نزدیک میدان اشتفانپلاتس برگزار شده بود. یک منبع آگاه به این رسانه گفته است: «محقق داماد، خواهرزاده لاریجانی مذاکرات با هاینکن را هدایت میکرد و کنترل روند را در دست داشت.»
تلاش نافرجام شرکت هاینکن
با وجود این تلاشها، پروژه در نهایت شکست خورد. طبق گزارشها، هاینکن در سال ۲۰۲۰ سهام عمده خود را به سولیکو بازگرداند و در سال ۲۰۲۵ بهطور کامل از ایران خارج شد. منابع آگاه دلیل این خروج را اختلافات میان طرف ایرانی و هلندی و همچنین ناکامی تجاری پروژه عنوان کردهاند.
محمد محقق داماد در پاسخ به پرسشهای اشتاندارد، نقش خود در این پروژه را تأیید کرد، اما هرگونه حمایت سیاسی را رد کرد. او گفت تنها بهدلیل «تجربه و تخصص بینالمللی» در پروژه حضور داشته و هیچگاه از نفوذ سیاسی خانواده لاریجانی استفاده نکرده است.
هاینکن نیز به پرسشهای اشتاندارد پاسخی نداد؛ اما پیشتر اعلام کرده بود که تمام سهام خود در ایران را فروخته و از بازار ایران خارج شده است.
