نویسنده: شان تسنگ
چین سعی دارد که اتحادیه اروپا را با خود همراه کند و همزمان اقداماتی را برای تنبیه آن در نظر گرفته است. این رفتار متناقض اکنون آثار خود را نشان میدهد.
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در روز ۲ ژوئیه وارد بروکسل شد تا در نشست پنجاهمین سالگرد آغاز روابط چین و اتحادیه اروپا حضور پیدا کند. پکن تنها دو روز بعد ۳۴.۹ درصد برای برندی اروپا تعرفه وضع کرد. این کشور در روز ۶ ژوئیه پا را فراتر نهاد و اکثر تأمینکنندگان اروپایی را از حضور در مناقصههای بزرگ تجهیزات پزشکی چین محروم کرد.
براندی اروپایی به نوشیدنی الکلی تقطیری گفته میشود که در کشورهای اروپایی، بهویژه از تقطیر شراب یا آبمیوههای تخمیرشده تولید میشود. این نوع براندیها بسته به کشور و نوع تولید، اسامی، کیفیت و ویژگیهای متفاوتی دارند.
وانگ یی از کشورهای اروپایی میخواهد که در برابر فشارهای فزاینده آمریکا در کنار پکن بایستند، اما همزمان روند صادراتی را که برای اروپا حائز اهمیت است محدود میکند؛ رویکردی که به گفته تحلیلگران باعث افزایش اختلافات دو طرف خواهد شد.
تحلیلگران میگویند امنیت اروپا همچنان به واشینگتن متکی است، کاسه صبر اروپا در مواجهه با موانع تجاری چین لبریز شده و حمایت ادامهدارِ پکن از جنگ روسیه در اوکراین باعث شده که گفتوگو بر سر همکاریهای سیاسی پوچ و بیاساس جلوه کند.
ضربه دوجانبه پکن
وزارت بازرگانی چین در روز ۴ ژوئیه از وضع تعرفه ۳۴.۹ درصدی برای برندی اروپا خبر داد که از فردای آن روز به اجرا درآمد. به گفته این وزارتخانه، این اقدام به دلیل نقض قوانین مقابله با قیمتشکنی صورت گرفته است. وزارت دارایی چین دو روز بعد در ۶ ژوئیه اعلام کرد که اگر شرکتهای اروپایی کارخانهای در خاک چین نداشته باشند، دیگر نمیتوانند در مناقصههای بیمارستانی شرکت کنند. همچنین شرکتهای غیراروپایی موظف هستند که استفاده از تولیدات اروپایی را به ۵۰ درصد از ارزش کلی قرارداد خود محدود کنند.
قراردادهای مربوط به تجهیزات پزشکی با ارزش بالای ۴۵ میلیون یوآن (حدود ۶.۲ میلیون دلار) مشمول محدودیتهای جدید میشوند.
این تصمیم بهطور مستقیم صنایع پیشرفته اروپا اعم از شرکتهای مرتبط با ساخت پروتز، ابزارهای جراحی، آندوسکوپ و اندامهای مصنوعی را هدف گرفته و فقط یک استثناء دارد: تجهیزات پزشکی که صرفاً تأمینکننده اروپایی دارند.
بروکسل در سالهای اخیر از این موضوع گلایه داشته که شرکتهای خارجی میتوانند در حدود ۹۵ درصد از مناقصههای عمومی اتحادیه اروپا شرکت کنند، اما شرکتهای اروپایی درعمل به مناقصههای دولتی چین دسترسی ندارند.
کمیسیون اروپا سرانجام در روز ۲۰ ژوئن واکنش نشان داد و شرکتهای چینی را با استفاده از ابزار جدید بینالمللی تأمین کالا از شرکت در مناقصههای مربوط به تجهیزات پزشکی با ارزش بالای ۵ میلیون یورو (۵.۷ میلیون دلار) در ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا منع کرد.
بروکسل در حال بررسی پیشنهادات چین در حوزه توربینهای بادی، پروژههای ریلی و پنلهای خورشیدی است و همچنین برای خودروهای برقی چینی تعرفه موقت ۳۵.۳ درصدی در نظر گرفته و دلیل آن را اعطای یارانههای سنگین دولتی عنوان کرده است.
وانگ هه، تحلیلگر مسائل چین، به اپک تایمز گفت که اقدامات اتحادیه اروپا متعاقب ماهها تحقیق، گفتوگو و مذاکره بینتیجه در دستور کار قرار گرفتهاند. بهگفته هه، پکن بیدلیل «دست به تلافیجویی زد و نشان داد که وارد یک تقابل تمامعیار خواهد شد.»
به گفته او، «دیپلماسی گرگ جنگجو ضربه مهلکی به روابط چین و اتحادیه اروپا وارد کرده است.»
او افزود: «وانگ یی به اروپا آمده بود تا اتحادیه اروپا را به چین نزدیکتر کند و بین اروپا و آمریکا اختلاف بیاندازد. اما وقتی پای منافع اقتصادی در میان باشد، پکن درعمل هیچ امتیازی نمیدهد. چین میخواهد اروپا را با خود همراه کند، اما همچنان رفتار سختگیرانهای با اروپا دارد و این یعنی تناقض.»
نقش روسیه
اعتماد دو طرف به دلیل جنگ اوکراین کمرنگ شده است.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در دیدار با وانگ یی که در روز ۲ ژوئیه در بروکسل انجام شد، به او هشدار داد که «نمیتوان هم به جنگ در اروپا دامن زد و هم در پی روابط نزدیکتر با اروپا بود. این تناقضی است که پکن باید به آن رسیدگی کند.»
براساس گزارشها، وانگ یی در این دیدار غیرعلنی به کالاس گفته که پکن نمیتواند به تماشای شکست روسیه بنشیند، چرا که آمریکا در این صورت تمام تمرکز خود را روی چین میگذارد؛ اظهارنظری که با موضع رسمی بیطرف بودن پکن مغایرت دارد.
کالاس از پکن خواست که از حمایت مادی از ماشین جنگی روسیه دست بردارد.
اوله ایواشچنکو، مدیر سرویس اطلاعات خارجی اوکراین، در اواخر ماه مه اعلام کرد به اطلاعات «موثقی» دست یافته که نشان میدهد چین در تأمین ماشینآلات، مواد شیمیایی خاص، باروت و تجهیزات الکترونیکی لازم برای ساخت پهپاد با دستکم ۲۰ کارخانه تسلیحاتی روسیه همکاری دارد.
او افزود که از اوایل سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰ درصد از قطعات الکترونیکی مهم در پهپادهای روسی از طریق چین تأمین شده و این اقلام اغلب از طریق شرکتهای صوری صادر میشوند.
دامنه این تنشها گریبانگیرِ ساختمانهای چینی شده است.
در حمله پهپادی روسیه به شهر بندری اودسا در اوکراین در روزهای ۳ و ۴ ژوئیه، کنسولگری چین در این شهر خسارت دید. بازرسان در لاشه پهپادهای مورد استفاده در این حمله به قطعات چینی برخوردند.
محدودیتهای نفوذ پکن
همانند آمریکا، چین نیز با اروپا تراز تجاری نابرابر دارد که ارزش آن در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۳۰۰ میلیارد دلار بوده است. از اینرو، تلافیجویی مستقیم بیش از بروکسل به پکن آسیب میزند.
امنیت اروپا به واسطه واشینگتن و ناتو تأمین میشود و آمریکا بزرگترین مقصد صادراتی اروپا به شمار میرود.
یه یائو-یوآن، استاد مطالعات بینالمللی دانشگاه سنت توماس، میگوید: «در رقابت بین واشینگتن و پکن، اروپا بهطور حتم در کنار آمریکا خواهد ایستاد.»
او به اپک تایمز گفت: «اعتماد دو طرف به سرعت رنگ میبازد. تلاش پکن برای جلب نظر اتحادیه اروپا باعث افزایش تنشها شده است.»
وانگ هه افزود که پکن با ایجاد محدودیت در مناقصههای بیمارستانی برای خود دردسر تراشیده است. تجهیزات پیشرفته پزشکی همچنان یکی از معدود بخشهای چین است که به شدت به فناوریهای اروپایی متکی است.
او گفت: «چین بیماران خود را از تجهیزات درجه یک جهانی محروم میکند.»
دامنه اختلافات رو به افزایش است. بروکسل در حال بررسی توربینها، پروژههای ریلی و پنلهای خورشیدی چین است، اما پکن تهدید کرده که محدودیتهای بیشتری در قبال پنیر و گوشت خوک اروپا وضع خواهد کرد.
یه گفت: «پکن تصور میکند آنقدر قدرتمند است که دیگران باید به حرف آن گوش کنند، اما اروپا به تدریج از پکن فاصله میگیرد.»
فرانک تیان شی، استاد مدیریت بازرگانی دانشگاه کارولینای جنوبی در ایکن، درباره توانایی پکن در تشکیل بلوک ضد آمریکایی تردید دارد.
او گفت: «واشینگتن در بحبوحه مذاکرات تجاری جهانی در حال تنظیم تعرفههای جدیدی است که صادرات چین و اروپا را هدف میگیرند. از آنجا که پکن نیز تجارت با اتحادیه اروپا را محدود کرده است، چیز زیادی از همراهی با چین نصیب اروپا نخواهد شد.»
او افزود که مناقشات بین کشورها اغلب به اختلافات سرزمینی یا مذهبی مربوط میشوند، اما ریشه اصلی مشکلات به منافع اقتصادی بازمیگردد. در مورد چین، مناقشات تجاری درنهایت با امنیت ملی سروکار پیدا میکنند.
شی جینپینگ، رهبر چین، امیدوار بود که پنجاهمین سالگرد آغاز روابط چین و اتحادیه اروپا فرصتی برای نمایش شراکتی متمایز از رابطه اروپا با واشنگتن باشد، اما دیپلماتها در شرایط فعلی بیشتر از «مدیریت اختلافات» میگویند تا اینکه به فکر مانور دادن روی اشتراکات باشند.
به گفته یه، اتحادیه اروپا در حال حاضر قصد ندارد از چین فاصله بگیرد. آلمان و فرانسه هنوز درصدد دسترسی به بازار بزرگ مصرفکنندگان چین هستند، اما ریسک بالا روند سرمایهگذاریهای جدید را به تأخیر انداخته است. در عینحال، بروکسل در حال تصویب مجموعه قوانینی است که با هدف «ریسکزدایی» تنظیم شدهاند که نشان میدهد اتحادیه اروپا با توان بیشتری از اهرمهای تجاری خود استفاده خواهد کرد.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: شان تسنگ از نویسندگان اپک تایمز است که در کانادا زندگی میکند. او بر اخبار آسیا-اقیانوسیه، تجارت و اقتصاد چین و روابط آمریکا و چین تمرکز دارد.
