با وجود گزارشها درباره پیشرفت مذاکرات، مقامهای ارشد اسرائیلی نسبت به خبر توافق میان جمهوری اسلامی و آمریکا ابراز تردید کردهاند. وبسایتهای غربی به نقل از منابع آگاه گزارش دادهاند که دو طرف بر سر یک تفاهمنامه اولیه به توافق رسیدهاند و اکنون تنها منتظر تأیید نهایی دونالد ترامپ هستند.
با این حال، منابع سیاسی در اورشلیم میگویند مجتبی خامنهای هنوز پیشنویس این تفاهمنامه را که در جریان مذاکرات تهیه شده، تأیید نکرده است.
به باور این منابع، بنیامین نتانیاهو تلاش میکند ترامپ را متقاعد کند که جمهوری اسلامی عمداً روند مذاکرات را طولانی میکند تا زمان بخرد و خواستههای آمریکا را بیاثر کند.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز شب گذشته درباره گزارشهای مربوط به پیشرفت مذاکرات گفت: «هنوز به توافق نرسیدهایم.»
هرچند تأکید کرد که دو طرف به توافق نزدیک شدهاند. او همچنین مدعی شد آمریکا در موقعیتی قرار دارد که میتواند برنامه هستهای ایران را بهطور قابلتوجهی کند یا متوقف کند.
شبکه سیانان هم گزارش داد هنوز مشخص نیست که مجتبی خامنهای بهطور نهایی با این توافق موافقت کرده باشد. یک منبع آگاه به این شبکه گفته ترامپ خواستار بررسیهای بیشتری شده تا مطمئن شود توافق در حال شکلگیری بهاندازه کافی «محکم» است.
طبق این گزارش، ترامپ بهویژه میخواهد توافق جدید از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ در دوره أوباما، که بعدها از آن خارج شد، قویتر و سختگیرانهتر باشد.
در همین حال، خبرگزاری «تسنیم» وابسته به سپاه پاسداران، گزارشهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی را رد کرد. یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده به این خبرگزاری گفت که پیشنویس تفاهمنامه هنوز نهایی و تأیید نشده است.
مقامهای ارشد اسرائیلی معتقدند ترامپ در جریان جنگ با ایران دو اشتباه راهبردی انجام داده که مانع پیروزی کامل آمریکا شده است.
به گفته آنها، نخستین اشتباه این بود که ترامپ و تیمش اهمیت تنگه هرمز را دستکم گرفتند و از همان آغاز جنگ برای کنترل نظامی آن اقدام نکردند؛ اقدامی که به باور آنان میتوانست مانع بسته شدن تنگه و ایجاد بحران در اقتصاد جهانی شود.
به اعتقاد این منابع، اشتباه دوم این بود که ترامپ در «دام مذاکراتی جمهوری اسلامی» گرفتار شد و در آخرین لحظه از حمله گستردهتر صرفنظر کرد؛ حملهای که به گفته آنها میتوانست روند فروپاشی جمهوری اسلامی را تسریع کند.
منابع امنیتی اسرائیل میگویند جمهوری اسلامی اکنون بر پایه سه محور حرکت میکند: طولانی کردن مذاکرات، بهرهبرداری از نوسانات قیمت نفت و تشدید شکافهای سیاسی داخل آمریکا.
به گفته این منابع، ادامه مذاکرات به تهران اجازه میدهد همچنان از تنگه هرمز بهعنوان ابزار فشار استفاده کند. از سوی دیگر، نوسانات قیمت انرژی بر افکار عمومی آمریکا تأثیر میگذارد و اختلاف میان دموکراتها و جمهوریخواهان نیز شکلگیری موضعی واحد علیه ایران را دشوار میکند.
کاهش قیمت نفت پس از اظهارات اخیر مقامهای ایرانی درباره کاهش احتمال تشدید تنشها، نشان میدهد این رویارویی تنها نظامی یا دیپلماتیک نیست، بلکه ابعاد اقتصادی و روانی هم دارد.
تنگه هرمز و پرونده هستهای؛ محور اصلی کشمکش
تنگه هرمز و برنامه هستهای ایران همچنان در مرکز مذاکرات قرار دارند.
آمریکا خواهان بازگشت کامل آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و حذف هرگونه محدودیت یا عوارض است.
اما برای جمهوری اسلامی، تنگه هرمز یک اهرم راهبردی مهم محسوب میشود که بهسادگی حاضر به کنار گذاشتن آن نیست.
در واشنگتن نیز نگرانیهایی وجود دارد که هر توافقی که به ایران نقشی در مدیریت این گذرگاه حیاتی بدهد، میتواند به الگویی خطرناک برای اعمال فشار یا باجگیری در سایر مسیرهای مهم جهان تبدیل شود.
به گفته مقامهای امنیتی، در حال حاضر هیچیک از طرفین پیروزی قاطعی به دست نیاوردهاند. جمهوری اسلامی در موقعیتی نیست که شروط خود را تحمیل کند، اما آمریکا هم نمیتواند توافقی بیش از حد مبهم بپذیرد؛ توافقی که ممکن است بهعنوان موفقیت تهران تعبیر شود.
ترامپ خود را پیروز این نبرد میداند، چون به گفته او ضربات سنگینی به سپاه پاسداران و جمهوری اسلامی وارد شده است. در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی نیز از «پیروزی» سخن میگویند، زیرا حکومت همچنان پابرجاست و کنترل تنگه هرمز را حفظ کردهاند.
در نهایت، نبرد اصلی فقط بر سر متن توافق نیست، بلکه بر سر تصویری است که از آن در واشنگتن، تهران، خاورمیانه و جهان شکل خواهد گرفت.
در شرایط کنونی، برخی معتقدند ترامپ در این رویارویی بازنده شده، اما مقامهای اسرائیلی میگویند او هنوز میتواند با اتخاذ راهبردی متفاوت، ورق را به سود خود برگرداند.
