دونالد ترامپ در دومین دوره ریاستجمهوری خود از حیث اقدامات اجرایی و ایجاد تغییرات جدی در سیاستهای آمریکا مصمم ظاهر شد.
برای نمونه، ترامپ از زمان آغاز به کار خود در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ بالغ بر ۲۰۹ فرمان اجرایی، ۵۲ یادداشت ریاستجمهوری و ۹۱ اطلاعیه رسمی صادر کرده است.
این درحالی است که او در دوره مشابه سال ۲۰۲۱ تنها ۶۴ فرمان اجرایی، ۲۵ یادداشت ریاستجمهوری و ۵۱ اطلاعیه رسمی صادر کرده بود.
با اینحال، تعداد اقدامات اجرایی صادرشده نمیتواند بیانگر دامنه و عمق تبعات بالقوه تغییراتی باشد که در دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ به اجرا درآمدهاند.
در ادامه به بررسی این موضوع میپردازیم.
اقدامات اجرایی مهم و مؤثر در قبال سیاست داخلی آمریکا
بسیاری از اقدامات اولیه ترامپ در راستای تحقق وعدههای انتخاباتی سال ۲۰۲۴ در دستور کار قرار گرفتهاند. این اقدامات شامل چند فرمان اجرایی مهم هستند:
فرمان اجرایی اول (۱۴۱۴۷)، پایان دادن به استفاده ابزاری از دولت فدرال، که در روز ۲۰ ژانویه به امضا رسید، با هدف جلوگیری از «استفاده ابزاری از اختیارات قانونی نهادهای فدرال در حوزه اجرای قانون و جامعه اطلاعاتی علیه مخالفان سیاسی از طریق تفتیش، پیگرد قانونی، اقدامات مدنی و دیگر اقدامات مشابه» در دستور کار قرار گرفت.
فرمان اجرایی دوم (۱۴۱۴۸) لغو فوری فرمانها و اقدامات اجرایی زیانبار بود که به موجب آن ۷۸ فرمان اجرایی بایدن در حیطه «تنوع، برابری و شمول» در دولت فدرال از دستور کار خارج شدند. اقداماتی هم که برای مردم زیانبار و خطرناک تلقی میشدند، لغو شدند که از جمله میتوان به سیاستهای افراطی در حوزه اقلیم، تدابیر مربوط به همهگیری کرونا و تسهیل ورود مهاجران از مرزهای کشور اشاره کرد.
فرمان اجرایی ۱۴۱۵۱ تدابیر بیشتری را در رابطه با «لغو برنامههای افراطی و پرهزینه دولت در زمینه تنوع، برابری و شمول و اولویتها» در فرایند گزینش و ترفیع به اجرا درآورد و فرمان اجرایی ۱۴۱۷۰ اصل شایستگی را بهعنوان تنها معیار گزینش و ترفیع کارمندان دولت فدرال احیا کرد.
فرمان اجرایی سوم (۱۴۱۴۹) با هدف احیای آزادی بیان و پایان دادن به سانسور دولتی به امضا رسید و تدابیری را در رابطه با «صیانت از حق مردم آمریکا در استفاده از آزادی بیان براساس قانون اساسی» به اجرا درآورد. همچنین مقرر شد که هیچ نهادی نباید از بودجه عمومی برای «محدود کردن غیرقانونی آزادی بیان شهروندان آمریکایی» استفاده کند.
فرمان اجرایی چهارم (۱۴۱۵۰) به سیاست خارجی آمریکا اختصاص داشت. براساس این فرمان، که «دستورالعمل سیاست اول آمریکا در وزارت امور خارجه» نام دارد، دولت فدرال باید یک رویکرد هماهنگ در حوزه سیاست خارجی اتخاذ کند که «در همه حال حامی منافع بنیادین آمریکا باشد و منافع آمریکا و شهروندان آمریکایی را در اولویت قرار دهد.»
چهار فرمان فوق بر سیاستزدایی از نهادهای فدرال تمرکز داشتند و به منزله کنار گذاشتن سیاستهای دولت بایدن بودند. ترامپ با اقدامات اجرایی بعدی در راستای تحقق اهداف دیرینه و سیاستهای کلان خود قدم برداشت. مهمترین اقدامات اجرایی ترامپ از ماه ژانویه تاکنون به شرح زیر هستند:
- فرمان تسریع روند صدور مجوز و واسپاری پروژههای انرژی و منابع طبیعی آلاسکا، فرمان بهرهبرداری از اراضی فدرال از جمله فلات قارهای آمریکا برای استفاده از منابع طبیعی و فرمان اعلام وضعیت اضطراری ملی در حوزه انرژی که با هدف سرعت بخشیدن به روند صدور مجوزهای دولتی و «تسهیل فرایند شناسایی، واسپاری، مکانیابی، تولید، انتقال، پالایش و تولید منابع انرژی داخلی» صادر شده است.
- فرمان لغو الزام استفاده از «خودروهای برقی» و ترویج حق انتخاب مصرفکننده بهگونهای که تحت تأثیر یارانههای دولت نباشد.
- دو فرمان برای ثبت سازمانهای تروریستی. هشت گروه آمریکای لاتین براساس فرمان اجرایی ۱۴۱۵۷ در دسته سازمانهای تروریستی خارجی و تروریستهای ویژه جهانی قرار گرفتند. نام گروه آنتیفا نیز براساس سند ریاستجمهوری ۲۲ سپتامبر بهعنوان یک سازمان تروریستی داخلی به ثبت رسید.
- فرمان تأسیس وزارت «بهرهوری دولت» که با هدف نوسازی فناوری و نرمافزارهای فدرال جهت افزایش بهرهوری و کارایی دولت و شناسایی راههای صرفهجویی در هزینهها و حذف برنامهها و نیروهای تکراری و ناکارآمد شروع به کار کرد. برآورد میشود که این وزارتخانه بالغ بر ۲۱۴ میلیارد دلار در هزینههای دولت صرفهجویی کرده است. با اینحال، بعضی از اقدامات این وزارتخانه به واسطه طرح دعاوی قضایی، مخالفت کنگره و دیگر مانعتراشیها به حاشیه رانده شدند.
- فرمانهای مربوط به احیای قوانین مهاجرتی آمریکا و بستن مرز جنوبی کشور: بازتنظیم برنامه پذیرش پناهندگان با توجه به ملاحظات امنیت ملی و ایمنی عمومی، تأمین امنیت مرزها با ایجاد موانع فیزیکی و تدابیر سیاسی و بازتعریف مأموریت ارتش آمریکا در حفاظت از حاکمیت و تمامیت ارضی کشور. اداره گمرک و حفاظت مرزی آمریکا بعدها گزارش داد که «ورود غیرقانونی از طریق مرز جنوبی در ماه ژوئن به پایینترین سطح ممکن رسید.»
- فرمانی صادر شد که میگوید دولت آمریکا فقط دو جنس زن و مرد را به رسمیت میشناسد که قابل تغییر نبوده و مبتنی بر واقعیات بنیادین و انکارناپذیر هستند. صدور این فرمان و انجام اقدامات مرتبط باعث شد که دولت از تأمین هزینه عملهای جراحی تغییر جنسیت و سایر برنامههای موسوم به «گذار جنسیت» منع شود.
- فرمانی صادر شد که رؤسای نهادهای دولتی به موجب آن باید اطمینان حاصل کنند که هزینه کلی مقررات جدید در سال ۲۰۲۵ طبق ارزیابی دفتر مدیریت و بودجه زیر صفر باشد. گفتنی است که یکی از اهداف اصلی سیاست اقتصادی اول آمریکای ترامپ این بوده که دامنه مقررات دولتی به حداقل برسد.
- فرمان افشا و انتشار اسناد فدرال در رابطه با ترور جان اف. کندی، سناتور رابرت اف. کندی و مارتین لوتر کینگ.
- فرمان اجرای متمم هاید که به استفاده الزامی از پول مالیاتدهندگان برای تأمین مالی یا ترویج سقط جنین اختیاری پایان داد.
- فرمان جلوگیری از حضور آقایان در ورزشها و رختکنهای خانمها. حدود ۸۰ درصد از مردم آمریکا با حضور آقایان در ورزشهای مربوط به خانمها مخالف هستند.
سیاست خارجی و امنیت ملی با رویکرد اول آمریکا
علاوه بر تغییرات چشمگیری که در حوزه سیاست داخلی آمریکا رخ داد، ترامپ تغییرات عمدهای را در بخش سیاست خارجی و امنیت ملی کشور به اجرا درآورد. جدا از فرمان اجرایی ۱۴۱۵۰ یا همان سیاست خارجی اول آمریکا، که پیشتر به آن اشاره شد، چند فرمان مهم دیگر نیز صادر شده است.
فرمانی برای بازنگری در کمکهای خارجی آمریکا به منظور اطمینان از همسویی آنها با سیاستهای اول آمریکا صادر شد. این فرمان در کنار اقدامات وزارت بهرهوری به بازنگری اساسی در ساختار کمکهای خارجی آمریکا در وزارت امور خارجه منجر شد که از جمله میتوان به انحلال آژانس توسعه بینالمللی آمریکا در اول ژوئیه و پایان دادن به مدیریت نامحدود کمکهای خارجی آمریکا از جانب نهادهای غیرانتفاعی اشاره کرد. این اقدام بزرگترین تغییر در ساختار کمکهای خارجی آمریکا به شمار میآید.
فرمانی جهت تعیین استانداردهای نظامی در زمینه «آمادگی رزمی، قابلیتهای تهاجمی، انسجام، صداقت، تواضع، اتحاد و یکپارچگی» صادر شد تا افراد دارای اختلال هویت جنسیتی از خدمت خلع شوند. فرمان دیگری نیز برای احیای شایستهسالاری در نیروهای مسلح و لغو تبعیضهای نژادی و جنسیتی صادر شد. به این ترتیب، نیروهای مسلح آمریکا توانستند تا ماه ژوئیه نیروهای مورد نیاز خود را برای سال ۲۰۲۵ جذب کنند (برخلاف دولت قبل که در جذب نیروهای مورد نیاز خود با مشکل مواجه بود).
فرمانی برای تشکیل کمیسیون «احیای سلامتی در آمریکا» صادر شد که وظیفه دارد که قاطعانه با چالشهای مهم سلامت عمومی از جمله افزایش نرخ اختلالات روانی، چاقی، دیابت و دیگر بیماریهای مزمن مقابله کند. این کمیسیون در حال بررسی استانداردهای تغذیه، واکسیناسیون، افزودنیهای غذایی و دیگر عواملی است که بر سلامتی و تندرستی آمریکاییها اثر میگذارند.
فرمانی برای تأسیس «صندوق ثروت ملی جهت تضمین پایداری مالی، کاهش بار مالیاتی خانوادهها و کسبوکارهای کوچک، تأمین امنیت اقتصادی نسلهای آتی و ارتقای رهبری اقتصادی و راهبردی آمریکا در عرصه بینالمللی» صادر شد (امنیت ملی اقتصادی).
چندین فرمان نیز جهت بازنگری در مشارکت و حمایت آمریکا در سازمانهای بینالمللی و هماهنگسازی این همکاریها با سیاستهای اول آمریکا صادر شد. این فرمانها بر مشارکت آمریکا در سازمان بهداشت جهانی، نهادهای زیستمحیطی بینالمللی، دیوان کیفری بینالمللی، شورای حقوق بشر سازمان ملل، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) و آژانس امدادرسانی و کاریابی آوارگان فلسطینی در خاور نزدیک (آنروا) اثر گذاشتند.
چند فرمان اجرایی دیگر نیز برای اجرای تعرفههای متقابل صادر شد که با هدف بازتنظیم تجارت بینالمللی براساس سیاستهای کلان اقتصادی اول آمریکا به اجرا درآمدهاند. براساس گزارش دفتر بودجه کنگره در ماه اوت، تعرفهها تا سال ۲۰۳۵ حدود ۴ تریلیون دلار از کسری بودجه آمریکا را جبران میکنند؛ دستاوردی که کمیته بودجه مسئولانه فدرال آن را مترادفِ بالاترین سطح امنیت ملی اقتصادی میداند.
صلح جهانی
اقدامات ترامپ در زمینه صلح جهانی نیز در موارد گوناگون درخور توجه بودهاند:
- میانجیگری برای آتشبس و معاهده تقسیم منابع بین کامبوج و تایلند در ماه فوریه.
- کمک به جلوگیری از جنگ هستهای هند و پاکستان در ماه مه.
- امضای توافق صلح بین کنگو و روآندا در کاخ سفید در ۲۷ ژوئن که به جنگ ۳۰ ساله دو کشور پایان داد.
- کمک به صدور بیانیه مشترک جمهوری آذربایجان و ارمنستان برای برقراری صلح کامل، تعیین خطوط مرزی و همکاری اقتصادی در ماه اوت که به مناقشه ۴۰ ساله دو کشور پایان داد.
- تلاش برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین از طریق دیدارهای مستقیم با پوتین، زلنسکی و رهبران اروپایی.
- و میانجیگری برای آتشبس در غزه.
طبقه سیاسی آمریکا و رسانههای جریان اصلی در همراهی با فعالیتهای بیوقفه رئیسجمهور ۷۹ ساله آمریکا از نفس افتادهاند و بسیاری مشتاقند بدانند که در ۳۹ ماه آتی ریاستجمهوری ترامپ چه اتفاقاتی رقم خواهد خورد؟
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: استو سِورک، اقیانوسشناس و تحلیلگر با ۳۰ سال سابقه خدمت در نیروی دریایی آمریکا.
