فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد نیروهای این کشور در چارچوب محاصره دریایی ایران، موفق به تغییر مسیر ۱۰۹ کشتی تجاری شدهاند.
بر اساس اعلام ارتش ایالات متحده، این محدودیتهای دریایی شامل تمامی کشتیهای متعلق به کشورهای مختلف میشود که قصد ورود به بنادر و مناطق ساحلی ایران یا خروج از آنها را دارند.
به گفته سنتکام، این محدودیتها همچنین تمامی بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان را دربر میگیرد.
این محاصره دریایی از روز دوشنبه ۲۴ فروردین و پس از اعلام رسمی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آغاز شد.
بر اساس مطلب دیگری که سنتکام در روز شنبه ۲ خرداد منتشر کرد، بیش از ۱۵ هزار نیروی نظامی، بیش از ۲۰۰ هواپیما و بیش از ۲۰ ناو جنگی در این مأموریت مستقر شدهاند.
آمریکا برای اجرای این عملیات، ناوهای هواپیمابر، ناوهای آبیخاکی، ناوشکنهای موشکانداز و جنگندههای مستقر در دریا و پایگاههای زمینی را به منطقه اعزام کرده است.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، در بیانیهای در روز شنبه گفت که نیروهای آمریکایی در جریان این محاصره «بسیار مؤثر» عمل کردهاند و «ماموریت را با دقت و حرفهایگری اجرا کردهاند؛ بهگونهای که هیچ تجارت دریایی به بنادر ایران وارد یا از آن خارج نشده و این موضوع فشار اقتصادی شدیدی بر ایران وارد کرده است.»
از جمله شناورهای آمریکایی حاضر در این عملیات میتوان به ناوگروه هواپیمابر «جورج اچ. دبلیو. بوش»، ناوگروه «آبراهام لینکلن» و گروه آبیخاکی «تریپولی / یگان سیویکم تفنگداران دریایی» اشاره کرد.
ادامه مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی
در حالی که محاصره دریایی ادامه دارد، آمریکا و جمهوری اسلامی همزمان در حال مذاکره بر سر توافقی هستند که میتواند به جنگ پایان دهد.
ترامپ روز شنبه در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که دو کشور تقریباً به یک «یادداشت تفاهم مربوط به صلح» دست یافتهاند.
ترامپ بارها تأکید کرده که جمهوری اسلامی نباید هیچ مسیری برای دستیابی به سلاح هستهای داشته باشد.
او همچنین روز دوشنبه ۴ خرداد به چند گزینه برای برخورد با ذخایر اورانیوم غنیشده ایران اشاره کرد و گفت: «اورانیوم غنیشده (غبار هستهای!) یا فوراً به آمریکا تحویل داده خواهد شد تا به کشور منتقل و نابود شود؛ یا ترجیحاً با همکاری و هماهنگی جمهوری اسلامی ایران، در همان محل یا در مکان قابل قبول دیگری نابود خواهد شد؛ در حالی که کمیسیون انرژی اتمی یا نهاد معادل آن شاهد این روند و رویداد خواهد بود.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز روز سهشنبه ۵ خرداد به خبرنگاران گفت مذاکرات بر سر پیشنویس توافق در حال پیشرفت است؛ هرچند هشدار داد نهایی شدن متن توافق ممکن است چندین روز دیگر زمان ببرد.
او گفت: «فکر میکنم موضع ما کاملاً روشن است.»
روبیو افزود هنوز اختلافاتی بر سر جزئیات و نحوه نگارش متن وجود دارد و تأکید کرد: «توافقی حاصل خواهد شد و ما باید روی آن کار کنیم؛ اما یا این توافق، توافق خوبی خواهد بود یا اصلاً توافقی در کار نخواهد بود.»
تنشهای نظامی ادامه دارد
در حالی که مذاکرات ادامه دارد، ارتش جمهوری اسلامی روز گذشته اعلام کرد یک پهپاد نظامی آمریکا را بر فراز خلیج فارس سرنگون کرده است.
یک روز پیش از آن نیز سخنگوی سنتکام به رسانهها گفته بود نیروهای آمریکایی در جنوب ایران حملاتی «دفاعی» انجام دادهاند تا از نیروهای خود در برابر تهدیدهای ایران محافظت کنند.
سنتکام همچنین گزارشها درباره ازسرگیری اسکورت کشتیهای تجاری توسط نیروی دریایی آمریکا در تنگه هرمز را رد کرد و آنها را نادرست خواند.
در گزارشی که اندیشکده «شورای آتلانتیک» در روز سهشنبه ۵ خرداد منتشر کرد، آمده است که حکومت ایران علاقهمند به پایان جنگ است.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر برنامه خاورمیانه شورای آتلانتیک، نوشت: «بهطور فزاینده روشن شده که رهبران ایران بهدنبال دستیابی به آتشبس و جلوگیری از تشدید بیشتر درگیری هستند. تهران هزینههای سنگین راهبردی، اقتصادی و نظامی ادامه رویارویی را درک میکند و ظاهراً مصمم است مانع تبدیل شدن جنگ به یک درگیری گسترده منطقهای شود.»
او افزود: «تهران ممکن است پشت درهای بسته درباره برنامه هستهای خود تضمینهایی ارائه دهد؛ حتی اگر در عرصه عمومی حاضر به عقبنشینی نباشد، زیرا کاهش تحریمها برایش اهمیت زیادی دارد.»
هشدار درباره بحران جهانی غذا و انرژی
مدیرکل سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، روز گذشته در نشستی در رم هشدار داد اگر جنگ هرچه زودتر مهار نشود، جهان ممکن است در سالهای آینده با بحران جدی غذایی روبهرو شود.
او گفت: «آنچه امروز شاهد آن هستیم فقط یک بحران ژئوپولیتیک نیست؛ بلکه شوکی سیستماتیک به نظام جهانی غذا و کشاورزی است.»
او افزود: «تصمیمهایی که اکنون گرفته میشوند تعیین خواهند کرد که آیا این بحران در حد یک شوک قابل مدیریت باقی میماند یا در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ و پس از آن، به یک بحران عمیقتر امنیت غذایی جهانی تبدیل خواهد شد.»
بر اساس گزارشها، یک روز پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، نفت برنت حدود ۷۲ دلار در هر بشکه معامله میشد؛ اما صبح چهارشنبه ۶ خرداد قیمت آن به ۹۳.۸۷ دلار رسید.
بر اساس دادههای «انجمن خودروی آمریکا»، میانگین قیمت بنزین معمولی در آمریکا در روز چهارشنبه به ۴.۴۵ دلار در هر گالن رسید؛ در حالی که یک ماه قبل ۴.۱۱ دلار و یک سال قبل ۳.۱۷ دلار بود.
آژانس بینالمللی انرژی نیز در گزارشی در روز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت اعلام کرد بحران خاورمیانه به «بحرانی جهانی در حوزه انرژی با ابعادی بیسابقه» تبدیل شده است.
این آژانس نوشت: «بحرانهای پیشین انرژی، اقتصادها و جوامع را عمیقاً تحت تأثیر قرار داده بودند و اغلب خانوادهها را مجبور میکردند مصرف سوخت خودروها و گرمایش خانههای خود را سهمیهبندی کنند. اما بحران سال ۲۰۲۶ در سراسر جهان احساس میشود و اکنون خانوادهها در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه با چالشی بسیار شدیدتر روبهرو هستند: اینکه آیا اصلاً سوخت کافی برای پخت یک وعده غذا وجود دارد و آیا هنوز توان پرداخت هزینه آن را دارند یا نه.»
