نویسنده: آندرس کور
مدل پیشرفته هوش مصنوعی GLM-5.2، که به شرکت Z.ai چین تعلق دارد، در بعضی از شاخصهای امنیت سایبری در آستانه پیشی گرفتن از مدلهای آمریکایی قرار دارد.
شرکت Z.ai، که پیشتر با نام ژیپو شناخته میشد، سال گذشته در فهرست سیاه وزارت بازرگانی آمریکا قرار گرفت. گفته میشود بعضی از سهامداران Z.ai با رژیم چین ارتباط دارند و این شرکت در توسعه توان نظامی چین هم دخیل بوده است.
حالا هکرها و تروریستها میتوانند از مدل هوش مصنوعی رایگان این شرکت برای ایجاد هرجومرج و خرابی در سطح جهانی استفاده کنند.
این مدل با کلود اوپوس ۴.۸ شرکت آنتروپیک رقابت تنگاتنگی دارد، اما هزینه استفاده از آن تقریباً به نصف یا یکهشتم آن میرسد. برخلاف دیپسیک چین که با چتبات ارزان خود توجه دنیا را به خود جلب کرد، GLM-5.2 در زمینه دستیارهای هوشمند، برنامهریزی بلندمدت، برنامهنویسی در سطح یک پروژه نرمافزاری و تست و اجرای دورهای، با پیشرفتهترین سامانههای هوش مصنوعی آمریکا رقابت میکند. از اینرو، بسیاری از متخصصان و مهندسان سیلیکونولی از آن بهره میگیرند.
مدل شرکت Z.ai رایگان و «وزنباز» است که یعنی کاربران میتوانند آن را روی کامپیوترهای شخصی خود بارگیری کرده و تغییرات لازم را روی آن پیاده کنند. مدل این شرکت برخلاف مدلهای متنباز امکان دسترسی به دادهها و روشهای آموزش مدل را فراهم نکرده است.
با اینحال، نه Z.ai و نه حتی دولتها نمیتوانند آن را مهار یا کنترل کنند. هکرها و تروریستها میتوانند از این مدل برای کشف و سوءاستفاده از نقاط ضعف سیستمها استفاده کرده و دست به حملات سایبری بزنند، یا از یافتههای خود در کارزارهای دروغپراکنی، ساخت سلاحهای بیولوژیکی جدید و کشف نقاط ضعف ساختارهای اجتماعی استفاده کنند.
اگر مشکل محدودیتهای مربوط به انرژی و ظرفیت محاسباتی برای شرکتهای کوچک برطرف شود، آنها میتوانند از مدلهای وزنباز برای بهبود هوش مصنوعی استفاده کنند؛ تا جایی که مدل مربوطه به سطح ابرهوش برسد و یا از کنترل خارج شود.
هزینه پایین GLM-5.2 باعث شده که خیلیها در عرصه جهانی از آن استفاده کنند و امکان اجرای آن در کامپیوترهای شخصی به هکرها و تروریستها اجازه میدهد که از آن در راستای اهداف مخرب خود بهره بگیرند. گفته میشود که این مدل میتواند نقاط ضعف امنیتی را با هزینهای در حدود ۱۷ سنت شناسایی کند. هکرهای روسیزبان تنها چند هفته بعد از انتشار این مدل به فکر دور زدن محدودیتهای آن بودند.
اگر شرکتهای امنیت سایبری نتوانند از این مدل یا مدلهای مشابه برای شناسایی و رفع نقاط ضعف خود استفاده کنند، امکان استفاده آسان و غیرمجاز از GLM-5.2 از سوی هکرها میتواند به وقوع «باگمگدون» یا فاجعه آخرالزمانیِ خطاهای نرمافزاری منجر شود.
چینیبودن GLM-5.2 این نگرانی را ایجاد کرده که شاید رژیم پکن در کدنویسی آن دست برده باشد تا تصویر دلخواه خود را از حزب کمونیست چین به نمایش بگذارد. همچنین احتمال میرود که این مدل دارای درهای پشتی پنهانی باشد و به کارزار هکری و نظارت جهانی حزب کمونیست کمک کند. توسعه این مدل و دسترسی چین به نیمهرساناهای قدرتمند آمریکایی، قدرت رقابت چین را در زمینه هوش مصنوعی افزایش داده و به رشد اقتصادی و فناوری نظامی این کشور کمک کرده است.
شرکتهای هوش مصنوعی چین از محدودیتهای آمریکا و کاهش دسترسی به مدلهای پیشرفته آمریکایی از جمله میتوس و فیبل شرکت آنتروپیک و جیپیتی-۵.۶ شرکت اوپنایآی نهایتِ استفاده را بردهاند. مدل GLM-5.2 ده روز پس از اعمال این محدودیتها در رتبهبندیهای معتبر دیزاین آرنا و آرتیفیشل آنالیسس در جایگاه اول یا بسیار بالا قرار گرفت. ارزش بازار شرکت Z.ai به ۱۲۸ میلیارد دلار رسیده است.
تابلوی راهنمای دفاتر دیپسیک (وسط) در پکن؛ ۲۸ ژانویه ۲۰۲۵. (Peter Catterall/AFP via Getty Images)محدودیتهای آمریکا با هدف کاهش احتمال استفاده از مدلهای آنتروپیک و اوپنایآی برای ایجاد «باگمگدون» توسط هکرها و دولتهای متخاصم در دستور کار قرار گرفته بودند. اما پیشرفت چین در دیگر زمینهها هم مایه نگرانی شد. از اینرو، آمریکا محدودیتهای خود را لغو کرد و مدل «فیبل» را در روز ۱ ژوئیه از نو در دسترس عموم قرار داد.
مدل قدرتمند میتوس همچنان در اختیار نهادهای امنیت ملی و شرکتهای سایبری آمریکا قرار دارد و امکان دفاع همهجانبه در برابر حملات سایبری را فراهم میکند. با اینحال، دسترسی جهانی شرکای آمریکا به این مدل هنوز نهایی نشده است. از اینرو، بسیاری از دولتها به دنبال توسعه هوش مصنوعی در داخل کشورشان هستند.
لغو محدودیتها نشان میدهد که نهادهای تنظیمگر روی لبه تیغ راه میروند و باید از یکسو از برتری آمریکا در زمینه هوش مصنوعی حمایت کنند و از سوی دیگر اجازه ندهند که دیگران از جمله حزب کمونیست چین از این فناوریِ انقلابی علیه آمریکا استفاده کنند. رقابت تنگاتنگ آمریکا و چین در زمینه هوش مصنوعی، نفوذ دیپلماتیک حزب کمونیست را در کشورهایی که نسبت به تمامیتخواهی و کارزار جاسوسی پکن بیتفاوت هستند افزایش خواهد داد.
در همینحال، انتظار میرود که امنیت سایبری طی شش ماه تا یک سال آینده به چالش کشیده شود؛ زیرا عوامل متخاصم از مدل GLM-5.2 و دیگر مدلهای وزنباز برای اعمال نفوذ در دولتهای دموکراتیک، شرکتهای غربی و دیگر اهداف احتمالی بهره میگیرند؛ آن هم در شرایطی که برخی از آنها از آمادگی لازم برای مقابله با این تهدید برخوردار نیستند.
برخلاف ایالات متحده که تلاش کرده استفاده از این مدلها را به نهادهای قابلاعتماد آمریکا و بریتانیا محدود کند، رژیم پکن این مدل را با امکان دسترسی عمومی و جهانی و با محدودیتهای جزئی منتشر کرده است. این امر از بیمسئولیتی و کوتهبینی حزب کمونیست حکایت دارد. این امکان وجود دارد که هوش مصنوعی از کنترل خارج شود و امنیت کشورهای دموکراتیک و کل بشریت را به خطر بیندازد.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: آندرس کور دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه ییل (۲۰۰۱) و مدرک دکترای دولتی از دانشگاه هاروارد (۲۰۰۸) است. او از مدیران شرکت تحلیلی کور و ناشر مجله ریسک سیاسی است و تحقیقات گستردهای در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا انجام داده است. «تمرکز قدرت: نهادینهسازی، سلسلهمراتب و هژمونی» (۲۰۲۱) و «قدرتهای بزرگ، راهبردهای بزرگ: بازی جدید در دریای جنوبی چین» (۲۰۱۸) آخرین کتابهای او هستند.
