آندرس کور
کشور فقیر و محصور در خشکیِ لائوس قرار است از پایگاه نظامی چین درحوالی پایتخت خود میزبانی کند.
نیروی هوایی پکن شرایط را برای نخستین حضور خود در خارج از مرزهای چین فراهم کرده است. «مرکز مشترک پشتیبانی و آموزش چین و لائوس» در فرودگاه بان کئون حدود ۴۸ کیلومتر با وینتیان، پایتخت لائوس، فاصله دارد.
سازمان سیا در سال‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ از این فرودگاه برای مبارزه با کمونیسم در لائوس استفاده می‌کرد. اکنون کمونیست‌ها در این فرودگاه مستقر شده‌اند که جای نگرانی دارد.
هدف از تأسیس مرکز جدید چین، آموزش خلبانان نظامی لائوس، تقویت همکاری میان نیروهای نظامی دو کشور و حفظ صلح و ثبات منطقه‌ای است. خلبانان ارتش لائوس در این مرکز با استفاده از هواپیماهای آموزشی روسی و چینی با قابلیت حمله محدود آموزش خواهند دید.
به نظر می‌رسد عملیات توسعه باند فرودگاه آغاز شده تا این مکان به پایگاه پشتیبانی لجستیکی هواپیماهای نظامی و شناسایی بزرگ‌تر و پیشرفته‌تر چین در جنوب شرق آسیا تبدیل شود.
ارتش آزادی‌بخش خلق چین در‌حال‌حاضر در جیبوتی و کامبوج از تأسیسات دریایی برخوردار است و یک پایگاه مبارزه با تروریسم در تاجیکستان در نزدیکی افغانستان دارد. چین با لائوس مرز مشترک دارد. نفوذ اقتصادی و دیپلماتیک چین در لائوس در حدی است که این کشور را به‌عنوان «دولت دست‌نشانده» پکن می‌شناسند.
اگر پکن بخواهد، تبدیل تأسیسات نظامی ارتش آزادی‌بخش خلق در لائوس به پایگاه نظامی دور از انتظار نخواهد بود. برای نمونه، ممکن است این اقدام به‌ازای کاهش فشار چین در قبال بازپرداخت بدهی‌های لائوس صورت بگیرد. لائوس سعی دارد از تله بدهی چین خارج شود؛ مسئله‌ای که جدا از محصوربودن در خشکی به مشکلات اقتصادی لائوس دامن زده است.
لائوس در سال‌های اخیر تا استان یون‌نان چین خط‌آهن کشیده است؛ پروژه‌ای که ساخت آن در سال ۲۰۱۶ با تسهیلات ۴۸۰ میلیون دلاری چین آغاز شد. مردم لائوس امیدوارند این خط‌آهن، که تحت کنترل چین قرار دارد، کشورشان را به قطب ترانزیت در جنوب شرق آسیا تبدیل کند. با این‌حال، احتمال می‌رود این خط‌آهن در بلندمدت صرفاً دسترسی واردکنندگان و صادرکنندگان چینی به بنادر و بازارهای جنوب شرق آسیا را آسان‌تر کند.
لائوس به‌دلیل تسهیلات هنگفتی که در فاصله سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۷ برای طرح‌های برق‌آبی و شبکه انتقال برق دریافت کرده به چین بدهکار است. این پروژه‌ها به عرضه برق مازاد در لائوس منتهی شدند.
لائوس هرگز نتوانست به «مرکز تأمین انرژی جنوب شرق آسیا» تبدیل شود؛ جایگاهی که امید داشت روزی به آن برسد. این کشور در‌حال‌حاضر با بازپرداخت تسهیلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کند که بخشی از بدهی عمومی ۱۷ میلیارد دلاری این کشور را تشکیل می‌دهند. لائوس در سال ۲۰۲۰ از فروش ۹۰ درصد از شرکت ملی برق خود به یک شرکت دولتی چینی خبر داد.
تلاش پکن برای تبدیل کشورهای جنوب شرق آسیا به مرکز تأمین انرژی همانند سری‌لانکا نتیجه مشابهی داشته است: ایجاد بدهی، واگذاری یکی از بنادر سری‌لانکا به چین به‌مدت ۹۹ سال و نابسامانی سیاسی داخلی.
اگر لائوس بخواهد روزی به‌سوی دموکراسی پیش برود و از سیطره پکن خارج شود، گسترش نفوذ چین در این کشور جای نگرانی دارد. مهم‌ترین نگرانی به خطر ناشی از افزایش حضور نظامی ارتش آزادی‌بخش در نزدیکی لائوس و نفوذ آن بر فرماندهان نظامی این کشور مربوط می‌شود. این مسئله مهم‌ترین خطری است که گسترش حضور ارتش چین در لائوس برای حامیان دموکراسی و حقوق بشر در این کشور به دنبال خواهد داشت.
حضور ارتش آزادی‌بخش خلق در لائوس به افزایش فشار نظامی چین بر دو کشور همسایه یعنی تایلند و ویتنام منجر خواهد شد. می‌توان گفت نفوذ پکن به حاکمیت هردو کشور لطمه زده است؛ نفوذی که جدا از پایتخت این‌دو کشور در تمام کشورهای همسایه گسترش یافته است.
تایلند تنها متحد آمریکا در جنوب شرق آسیا به‌شمار می‌رود که با واشینگتن پیمان امنیتی بسته است. نیروهای نظامی آمریکا و تایلند هرسال رزمایش‌های مشترک بزرگی در این کشور برگزار می‌کنند که از پیوند نظامی مستحکم آن‌ها حکایت دارد؛ پیوندی که پکن برای غلبه بر آن با دشواری‌های زیادی روبه‌رو خواهد بود. اکنون ارتش آزادی‌بخش خلق می‌تواند این رزمایش‌ها را از تأسیسات هوایی خود در لائوس زیر نظر بگیرد.
بعید است این وضعیت مانع بانکوک شود؛ پایتختی که در روابط خارجی خود مستقل و قاطع عمل می‌کند و احتمالاً به گسترش روابط اقتصادی، دیپلماتیک و نظامی خود با پکن ادامه خواهد داد. با وجود این تأسیسات اگر جنگی بر سر تایوان دربگیرد، تایلند اجازه نخواهد داد که آمریکا از خاک این کشور برای انجام عملیات نظامی استفاده کند.
ویتنام در عرصه حقوق بین‌الملل و روابط عمومی با پکن مبارزه می‌کند تا ادعای تملک دریای جنوبی چین را به چالش بکشد. تلاش پکن برای سلطه بر آب‌های دریای جنوبی چین با چند درگیری و نبرد مهم علیه ویتنام در سال‌های ۱۹۷۴، ۱۹۷۹ و ۱۹۸۸ همراه بوده است.
ارتش آزادی‌بخش خلق با جدیت تمام و بعضاً با توسل به نیروی نظامی از تلاش ویتنام برای بهره‌برداری از منابع نفت، گاز و شیلات دریای جنوبی چین جلوگیری کرده است. با راه‌اندازی تأسیسات جدید ارتش چین در لائوس، هانوی، پایتخت ویتنام، از چند جهت در محاصره تأسیسات هوایی چین قرار خواهد گرفت: از سمت یون‌نان، گوانگ‌شی و هاینان در چین و از آن‌سوی مرز در لائوس. ارتش ویتنام این تحولات را زیر نظر دارد.
نفوذ حزب کمونیست چین در لائوس از منظر منابع طبیعی به دو دلیل حائز اهمیت است.
نخست آن‌که لائوس می‌تواند در زمینه واردات سنگ‌های حاوی عناصر خاکی کمیاب سنگین جایگزین برمه (میانمار) شود. پالایش حدود ۹۹ درصد از عناصر خاکی کمیاب سنگین در چین انجام می‌گیرد. از این‌رو، پکن از انحصار خود برای چانه‌زنی در مذاکره با آمریکا و ژاپن بهره می‌گیرد.
دوم آن‌که لائوس عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا موسوم به آسه‌آن است و می‌تواند به‌همراه کامبوج از نفوذ پکن در این اتحادیه جلوگیری کند. از آن‌جا که تدابیر آسه‌آن به اجماع همه اعضا نیاز دارند، هرکدام از این‌دو کشور می‌توانند مانع تصویب تصمیمات سازمان شوند. این مسئله زمانی به سود پکن خواهد بود که اعضای سازمان از جمله فیلیپین و ویتنام بخواهند از آسه‌آن برای محکوم‌کردن ادعای این کشور در قبال دریای جنوبی چین استفاده کنند.
آمریکا باید برای مقابله با تأسیسات نظامی جدید چین در لائوس به فکرِ افزایش تعرفه‌ها و اعمال تحریم‌های اقتصادی باشد. میانگین تعرفه‌های فعلی آمریکا در قبال کالاهای ساخت لائوس فقط ۸ درصد است. از این‌رو، امکان افزایش تعرفه‌ها وجود دارد. این اقدام به کشورهایی که به تقویت بزرگ‌ترین تهدید جهانی علیه دموکراسی کمک می‌کنند نشان می‌دهد که این همکاری بی‌هزینه نخواهد بود.
دیدگاه ارائه‌شده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکس‌کننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
آندرس کور دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه ییل (۲۰۰۱) و مدرک دکترای دولتی از دانشگاه هاروارد (۲۰۰۸) است. او از مدیران شرکت تحلیلی کور و ناشر مجله ریسک سیاسی است و تحقیقات گسترده‌ای در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا انجام داده است. «تمرکز قدرت: نهادینه‌سازی، سلسله‌مراتب و هژمونی» (۲۰۲۱) و «قدرت‌های بزرگ، راهبردهای بزرگ: بازی جدید در دریای جنوبی چین» (۲۰۱۸) آخرین کتاب‌های او هستند.
