تلاش چین برای عرضه استیبلکوینهای مبتنی بر یوآن بیش از آنکه با نوآوری یا امور مالی جهانی سروکار داشته باشد، با هدف گسترش نظارت و کنترل دیجیتال حزب کمونیست چین انجام میگیرد. از اینرو، بعید است که این استیبلکوین بتواند جایگزین دلار آمریکا شود یا مقدمات آزادی مالی را فراهم کند.
چین در حال آمادهسازی یک طرح مهم است تا گردش یوآن را در سطح جهان چندبرابر کند. این طرح با فراهم کردن امکان عرضه استیبلکوینهای مبتنی بر یوآن از تغییر رویه اساسی این کشور در مخالفت با ارزهای دیجیتال حکایت دارد. قرار بر این بود که شورای دولتی ماه گذشته این طرح را مورد بررسی قرار دهد و برای جهانیسازی یوآن هدفگذاری کند، وظایف نهادهای نظارتی را مشخص کرده و تدابیری را برای کنترل ریسک در دستور کار قرار دهد.
چین استیبلکوینها را ابزاری برای جهانیسازی یوآن، کاهش وابستگی به دلار و گسترش دامنه تراکنشهای تجاری فرامرزی میداند. این طرح درصورت تصویب از چرخش بزرگ سیاستهای این کشور حکایت دارد. چین در سال ۲۰۲۱ از ممنوعیت معاملات و استخراج رمزارزها خبر داد، اما تغییر رویه پکن به این معنی است که این کشور متوجه شده که میتواند از توکنهای مبتنی بر بلاکچین و ارزهای فیات برای جهانیسازی یوآن استفاده کند.
استیبلکوین نوعی رمزارز است که با هدف تثبیت قیمتها طراحی شده و معمولاً ۱ دلار میارزد و تحت پشتیبانی یک اندوخته واقعی قرار دارد. استیبلکوینها انواع مختلفی دارند: استیبلکوینهای مبتنی بر رمزارز که از سایر رمزارزها بهعنوان وثیقه استفاده میکنند؛ استیبلکوینهای الگوریتمی که ارزش خود را با استفاده از کد یا الگوریتم ثابت نگهمیدارند؛ و استیبلکوینهای مبتنی بر ارزهای فیات که تحت پشتیبانی ارزهای کاغذی موجود در بانکها قرار دارند. استیبلکوین یوآن در دسته آخر قرار میگیرد.
ایده پشت استیبلکوین یوآن این است که استفاده از ارز فیات بهعنوان وثیقه باعث تثبیت ارزش آن میشود. اما ارزهای فیات ثبات ندارند و دائماً بالا و پایین میروند. اگر ارزش دلار آمریکا افزایش یا کاهش یابد، استیبلکوینهای مبتنی بر دلار نیز دچار نوسان خواهند شد. این مسئله در مورد استیبلکوین مبتنی بر یوآن نیز صدق میکند. از اینرو، اصطلاح «باثبات» گمراهکننده خواهد بود، زیرا استیبلکوینهای مبتنی بر ارزهای فیات همچنان تحتالشعاع بالا و پایین شدن این ارزها قرار دارند و عرضه آنها به منزله جدایی از نظام پولی سنتی فیات به شمار نمیآید.
بانک مرکزی چین با هدف کنار زدن دلار آمریکا نگاه ویژهای به بازار استیبلکوینها دارد، چرا که در حال حاضر ۹۸ درصد از استیبلکوینهای مبتنی بر ارز فیات از پشتوانه دلاری برخوردارند. دولت آمریکا هیچ استیبلکوینی ندارد. البته با اجرای قانون جامع رمزارزها که چندی پیش به تصویب رسید، چارچوب نظارتی لازم برای این کار فراهم شده است.
استیبلکوینها در بیشتر کشورها از سوی شرکتهای خصوصی و تحت نظارت دولت عرضه میشوند. اما استیبلکوین یوآن بهطور حتم تحت کنترل مستقیم دولت بوده و ارتباطی با بخش خصوصی ندارد.
حامیان استیبلکوینها به کارکرد مهم آنها استناد میکنند. برای نمونه، از استیبلکوینها میتوان در قراردادهای هوشمند برای انجام تراکنشهای خودکار و اعطای تسهیلات و دیگر خدمات مالی استفاده کرد. با اینحال، این قابلیتها به استیبلکوینها محدود نمیشوند. این سرویسها در پیپل، وایز، حسابهای بانکی سنتی و پلتفرمهای کارگزاری و حتی در علیپی یا ویچتپی در چین نیز ارائه میشوند.
مزیت دیگر استیبلکوینها انتقالهای بدون مرز است: شما میتوانید استیبلکوینها را در سطح جهانی و بهصورت ۲۴ ساعته در ۷ روز هفته انتقال دهید، بدون آنکه نیازی به زیرساختهای بانکداری سنتی داشته باشید. با اینحال، این سرویس نیز از طریق اپلیکیشنهای مختلف و سامانههای بانکداری آنلاین ارائه میشود. باید توجه داشت که این سرویسها با سیاستهای دولتی چین در تضاد هستند. حزب کمونیست چین محدودیتهای سختگیرانهای در قبال جریان سرمایه وضع کرده تا از خروج پول از کشور جلوگیری کند. اجازه دادن به شهروندان یا غیرشهروندان برای انتقال آسان پول به خارج از کشور از طریق استیبلکوین یوآن باعث تضعیف این محدودیتها شده و امکان دستکاری ارزش یوآن را به حداقل میرساند.
حامیان رمزارزها اغلب به ماهیت ناشناس بلاکچین اشاره میکنند، اما باید گفت که این تراکنشها صرفاً «شبهناشناس» هستند. برخلاف انتقالهای بانکی، کاربران در هر تراکنش ملزم به افشای هویت خود نیستند. با اینحال، رهگیری تراکنشهای بلاکچین از پول نقد فیزیکی آسانتر است. این تراکنشها یک ردپای عمومی و دائمی دارند که همیشه قابل رهگیری و تحلیل خواهد بود.
تمام انتقالها از ابتدا تا انتها قابل رهگیری هستند. امکان رهگیری دارندگان قبلی داراییهای موجود در کیف پول نیز وجود دارد. بیشتر رمزارزها شبهناشناس هستند و نمیتوان آنها را ناشناس دانست. انتقال رمزارزها صرفاً با نامهای مستعار دیجیتال انجام میگیرد و درعمل ناشناس نیست. نتایج یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ نشان داد که ۶۰ درصد از تراکنشهای بیتکوین تا سطح عاملان حقیقی قابل رهگیری نیستند.
نهادهای دولتی مانند اداره مالیات آمریکا از شرکتهای تحلیل بلاکچین استفاده میکنند تا شناسه تراکنشها را از طریق اطلاعات صرافیها و فرایند شناسایی هویت مشتری به هویتهای حقیقی گره بزنند. برخلاف پول نقد فیزیکی که فاقد لجر دائمی است، در انتقال رمزارزها یک پایگاه اطلاعاتی عمومی و تغییرناپذیر ایجاد میشود که هرکسی میتواند آن را بررسی کند.
هیچ دولت مستقلی هرگز اجازه انجام تراکنشهای ناشناس را نخواهد داد که به دلایل مالیاتی، اجرای تحریمها و جلوگیری از فعالیتهای تروریستی و مجرمانه مربوط میشود.
حزب کمونیست چین بههیچوجه با تراکنشهای شبهناشناس کنار نخواهد آمد. پکن تمام وجوه اقتصاد و جامعه مدنی را از طریق پیشرفتهترین سامانههای نظارت دیجیتال تحت کنترل دارد. حزب کمونیست در سامانه «اسکاینت» از بالغ بر ۲۰۰ میلیون دوربین مداربسته استفاده میکند که به فناوری تشخیص چهره مجهز هستند.
چین در ماه ژوئیه از سامانه یکپارچه شناسه دیجیتال رونمایی کرد که ردپای دیجیتالی شهروندان را به شکل متمرکز درمیآورد و آن را با سامانه اعتبار اجتماعی ادغام میکند تا بتواند شهروندان را لحظهبهلحظه کنترل کند. یوآن دیجیتال به شکلی طراحی شده که حزب کمونیست به موجب آن دسترسی بیسابقهای به امور مالی مردم پیدا میکند و اهرم فشار مؤثری برای اقدامات تنبیهی خواهد داشت. فعالیتهای مالی ناشناس باعث تضعیف کنترل حزب میشود. از اینرو، پکن هرگز چنین اجازهای نخواهد داد.
حکومت چین بهرغم دغدغههای نظارتی درصدد عرضه استیبلکوینهای مبتنی بر یوآن است، چرا که استیبلکوینها میتوانند به تقویت سامانههای نظارتی و پیشبرد اهداف ژئوپولیتیک پکن کمک کنند. هدف ادغام کارآمدی بلاکچین و امکان تراکنشهای فرامرزی با نظارت کامل دولتی است؛ راهبردی که کارشناسان آن را نوعی «سلاح ژئوپولیتیک» میدانند که هیچ ارتباطی با آزادی مالی ندارد.
حزب کمونیست چین با معرفی این پلتفرم جایگزین که سامانههای سنتی را دور میزند، به دنبال ضربه زدن به دلار آمریکا در حوزه تجارت و پرداخت است. به دست آوردن بخش اندکی از بازار جهانی استیبلکوینها نیز به پکن اجازه میدهد که گردش بینالمللی یوآن را چندبرابر کند و همزمان به اعمال محدودیتهای سیاسی سختگیرانه خود ادامه دهد.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: دکتر آنتونیو گراسفو تحلیلگر اقتصادی چین است که بیش از ۲۰ سال را در آسیا سپری کرده است. آقای گراسفو فارغالتحصیل دانشگاه ورزش شانگهای است، دارای مدرک امبیای از دانشگاه شانگهای جیائوتنگ است و در دانشگاه نظامی آمریکا در رشته دفاع ملی تحصیل کرده است.
