چرا پکن جنگ را بهمنزله یک فرصت طلایی برای پیشبرد اهداف بلندمدت خود میبیند.
زمانی که جنگ اسرائیل و حماس کلید خورد، چشم جهان به این بحران دوخته شد. در طول جنگ و در جریان اقدامات متعددی که برای دستیابی به صلح در دستور کار بود، حزب کمونیست چین این مناقشه را نه بهعنوان یک مشکل، بلکه به چشم فرصتی برای اشاعه نفوذ جهانی خود میدید. حزب کمونیست فرصت را غنیمت شمرد تا با بهرهگیری از روابط تجاری و مالی خود با دولتهای منطقه به حمایت بیشتر از حماس بپردازد و جایگاه خود را در خاورمیانه و جهان اسلام ارتقا دهد و همزمان اعتبار غرب را به چالش بکشد.
از این گذشته، مناقشه جاری بهعنوان یک تلاش راهبردی برای کاهش نفوذ آمریکا و تثبیت حزب کمونیست چین بهعنوان یک میانجی جدید تلقی میشود که با هدف تثبیت جایگاه پکن در بین کشورهای مخالفِ غرب در دستور کار قرار گرفته است. برکسی پوشیده نیست که حمایت پکن از حماس اغلب از طریق ائتلاف تأثیرگذار این کشور با ایران انجام میگیرد. پکن با حمایت دیپلماتیک، اطلاعاتی و مالی خود باعث ادامه جنگ و پیشبرد اهداف حماس در راستای ایجاد کشور فلسطین شده و اسرائیل و آمریکا را در منطقه منزوی کرده است.
حمایت مالی از حماس از طریق ایران
برای نمونه، چین بزرگترین خریدار نفت ایران است. چین نفت ایران را با تخفیف خریداری میکند، اما با این کار نقدینگی لازم را در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدهد تا تحریمهای آمریکا را دور بزند. به این ترتیب، جمهوری اسلامی نهتنها خود را سر پا نگهمیدارد، بلکه هزینههای ماشین جنگ نیابتی خود علیه اسرائیل را هم تأمین میکند که هزینههای حماس را نیز شامل میشود.
از این گذشته، چین روابط نظامی گستردهای با جمهوری اسلامی دارد و فناوریهای خود را با آن به اشتراک میگذارد. شراکت راهبردی پکن و تهران بستر مناسبی برای تولید تسلیحات و پهپادها و انتقال دانش نظامی فراهم کرده که درمجموع «محور مقاومت» را تقویت میکند.
پوشش دیپلماتیک در سازمان ملل و دیگر نهادها
چین همچنین نقش مهمی در مقابله با تلاشهای دیپلماتیک آمریکا در سازمان ملل دارد. این کشور بهعنوان عضو شورای امنیت سازمان ملل اغلب در برابر تلاش آمریکا برای تصویب قطعنامههای حمایتی از اسرائیل سنگاندازی میکند.
برای نمونه، پکن بارها قطعنامههای تحت حمایت آمریکا در رابطه با جنگ غزه را وتو کرده است. گفتنی است که در قطعنامههای مذکور هیچ اشارهای به آتشبس فوری و بدون قید و شرط اسرائیل و حماس نشده است. این رویکرد باعث شد چین در کنار کشورهای عربی، اسلامی و درحالتوسعه قرار بگیرد. پیام حزب کمونیست این است که چین حامی مردم ستمدیده جهان است.
از این گذشته، چین با میزبانی از نشستهای دیپلماتیک با حضور وزرای امور خارجه کشورهای مهم عربی، خود را بهعنوان یک قدرت بیطرف معرفی کرده و اینطور نشان داده که به دنبال پیشبرد روند صلح است. اما آمریکا بهعنوان ابرقدرتی به تصویر کشیده میشود که بیطرف نیست. هدف این است که جایگاه و نفوذ این کشور بهعنوان میانجی قابل اطمینان در منطقه تنزل پیدا کند.
کنترل افکار عمومی از طریق دستگاه تبلیغاتی
اگر حقیقت نخستین قربانی جنگ باشد، حزب کمونیست چین همانند حماس در اشاعه اطلاعات غلط سهیم بوده است.
پکن با پوشش گسترده رسانهای و توسعه زیرساختهای جهانی بر افکار عمومی میلیاردها نفر اثر گذاشته است. رسانههای دولتی مانند شینهوآ و سیجیتیان دائماً از این میگویند که آمریکا عامل اصلی بحران است و این کشور را «مغرض» و «عامل بیثباتی» مینامند.
البته تبلیغات حزب کمونیست چین در سرتاسر فضای مجازی محدود چین به چشم میخورند. محتوای سمی پکن در مقیاس وسیع پخش شده و در مواضع ضدغربی حزب کمونیست ریشه دواندهاند. این رویکرد از نظر راهبردی بهمنزله استفاده از جنگ غزه بهمنظور تضعیف مشروعیت دموکراسیهای غربی در ذهن رهبران کشورهای عرب و اسلامی و کشورهای جهان سوم است.
استفاده از کمکهای انسانی برای اعمال قدرت نرم
کمکهای بشردوستانه آشکار پکن به غزه علاوه بر کمک به فلسطینیان، تصویر مثبتی از چین در نگاه کشورهای جهان عرب میسازد و نام این کشور را بهجای یک قدرت استثمارگر بهعنوان یک کشور بشردوست جا میاندازد. حزب کمونیست با حمایت مالی و تأمین نیازهای اولیه و توسعه زیرساختها توانسته چین را بهعنوان دوست مردم فلسطین و کشورهای جهان عرب معرفی کند.
در عینحال، کمک کشورهای غربی اغلب به دلیل بررسیهای سختگیرانه و نگرانی از فساد در گروه حماس با تأخیر همراه بوده است.
هدف حزب کمونیست چین در رابطه با جنگ غزه فراتر از دسترسی به نفت ارزان بوده و دستیابی به قدرت جهانی در دستور کار قرار دارد. پکن از تراژدی حاکم بر خاورمیانه برای پیشبرد نظم نوین جهانی بهره میگیرد؛ نظمی که خودش در آن دست بالا را داشته باشد و دیگر خبری از جایگاه آمریکا در سطح منطقه و جهان نباشد. از این گذشته، این رویکرد حواس کشورهای جهان را از اقدامات خصمانه فزاینده حزب کمونیست در منطقه آسیا-اقیانوسیه بهویژه در رابطه با تایوان پرت میکند.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: جیمز گوری نویسنده کتاب «بحران چین» (۲۰۱۳) است و در پادکست «جمهوری موزفروش» در یوتیوب درباره مسائل روز چین صحبت میکند.
