بسیاری از مردم با مشکل عیوب انکساری چشم یا بهعبارت دیگر ضعف بینایی مواجه هستند.اغلب این افراد برای اصلاح دید از عینک یا لنزهای تماسی استفاده میکنند؛ اما در ایران در طی سالهای اخیر بدلیل تمایل افراد به رها شدن از این ابزارها استفاده از جراحی بوسیلهی لیزر در جامعه بسیار رایج شدهاست.
با بکارگیری روش های لیزر چشم، شکل قرنیه (لایه شفاف ظریف جلوی قرنیه) برای همیشه تغییرمی کند. برای داشتن دید خوب، قرنیه، چشم و لنز باید با انکسار دقیق اشعه های نور را بهنحوی خم کنند که تصاویر درست برروی شبکیه متمرکز شوند. اگر بسبب شکل نامناسب چشم، قرنیه، یا لنز اشعه های نور به درستی روی شبکیه متمرکز نشوند، تصاویری که میبینید تار خواهند بود که به این تاری ” عیب انکساری” گفته میشود.
عیوب انکساری انواع مختلفی دارد که شامل نزدیکبینی (میوپی)، دوربینی (هیپروپی)، پیرچشمی و آستیگماتیسم میشود.
قبل از پرداختن به جزییات عمل لیزیک، باید بدانیم که بیخطرترین و آسانترین روش اصلاح عیوب انکساری، استفاده از عینک است و فراموش نکنیم که جراحی لیزیک ممکن است عوارضی را در پی داشته باشد.
در طی عمل، جراح با استفاده ازاشعه لیزر اگزومر (لیزر فرابنفش) بخشی از بافت قرنیه را بهمنظور اصلاح شکل و تمرکز بهتر آن با دقت برمیدارد. این روش درمانی نیز انواع مختلفی دارد که پزشک متخصص پس از معاینات کامل باتوجه به میزان عیوب انکساری، ضخامت قرنیه و توپوگرافی قرنیه و نیز سن، شغل، وضعیت جسمی، سابقه بیماری و سایر اطلاعات مناسبترین روش را به بیمار پیشنهاد میدهد.
بنا بر اطلاعات بیمارستان فوق تخصصی نور، روشهای شایع جراحی عیوب انکساری لیزیک عبارتند از:
لیزیک (LASIK)
در لیزیک ابتدا با استفاده از یک وسیله تخصصی به نام میکروکراتوم، یک لایه بسیار نازک از قرنیه (فلپ) برش داده میشود. سپس لیزر اکسایمر به سطح زیرین این لایه تابانده میشود و مجدداً فلپ در محل اولیه خود قرار میگیرد. فلپ پس از چند دقیقه سر جای خود میچسبد و هیچ نیازی به بخیه نیست.
فمتولیزیک (FemtoLASIK)
فمتولیزیک یکی از جدیدترین روشهای اصلاح نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم است.از نظر مراحل انجام جراحی، فمتولیزیک بسیار شبیه روش قبلی است. با این تفاوت که در فمتولیزیک برش قرنیه (فلپ) بجای میکروکراتوم از لیزر استفاده میشود که دقیقتر است. در حال حاضر، فمتولیزیک از پرطرفدارترین روشهای اصلاح عیوب انکساری در اروپا وآمریکا است.
PRK
در این روش، خارجیترین لایه قرنیه برداشته میشود و با استفاده از لیزر اکسایمر سطح قرنیه تراش داده میشود و به این شکل عیوب انکساری اصلاح میشود.
لازک (LASEK )
این روش نوع تغییر یافته PRK است. چشم پزشک از یک محلول الکلی جهت برداشت خارجیترین لایه قرنیه استفاده میکند. سپس لیزر اکسایمر بر روی قرنیه تابیده میشود و مجدداً لایه قرنیه در محل اولیه قرار میگیرد. این روش در حال حاضر طرفداران کمتری دارد.
اپی لیزیک ( Epi-LASIK )
دراین روش به جای الکل از تیغه مخصوصی به نام اپیکراتوم برای برداشتن لایه قرنیه استفاده میشود. اپی لازیک در حال حاضر تقریباً منسوخ شده است.
لنز داخل چشمی ( Phakic IOL )
لنز داخل چشمی برای افرادی که درجات بالایی از عیوب انکساری داشته و یا قرنیه بسیار نازکی دارند و عیب انکساری آنها با جراحی لیزری قرنیه قابل اصلاح نمی باشد، کاربرد دارد. این لنزها در قسمتهای مختلف چشم قرار داده میشوند.
چه کسانی میتوانند از جراحی لیزر استفاده کنند؟
بنا بر اطلاعات روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی دانشگاه تهران، افرادی که حداقل ۱۹ سال کامل داشته باشند، یک سال ونیم شماره چشم آنها ثابت مانده باشد و دید آنها با عینک کامل باشد، بیماری چشمی یا جسمانی که نتایج عمل را محدود کند نداشته باشند. تحت این شرایط اگر تصویر برداری از قرنیه آنها معیارهای لازم برای عمل جراحی را داشته باشد می توانند عمل جراحی را انجام دهند.
افرادی که قرنیه نازک دارند یا مبتلا به قوز قرنیه می باشند نیز بهتر است از جراحی با لیزر استفاده نکنند.
آیا احتمال بازگشت شماره چشم پس از عمل وجود دارد؟
احتمال بازگشت شماره چشم به عواملی همچون مدت ثابت بودن شماره چشم قبل از عمل، سن بیمار و میزان عیب انکساری اصلاح شده و میزان آستیگماتیسم قبل از عمل بستگی دارد.
آیا عمل کنیم؟
موارد زیادی در خصوص فواید و مضرات عمل جراحی لیزیک بیان شده است. بسیاری از پزشکان از درصد پایین عوارض پس از عمل میگویند و برخی مخالفان از عوارضی چون احتمال آسیب دیدن قرنیه در طی عمل، دید تار در شب، و احتمال بازگشت شماره چشم نام بردهاند.
دکتر جیفورد جونز متخصص کانادایی، در مقاله ای در این خصوص میگوید: ” از بیمارم پرسیدم، آیا حاضری با چتر نجات از هواپیما بپری؟”
وی میافزاید: “فراموش نکنیم که یک چتر نجات خوب هم ممکن است در بعضی مواقع باز نشود.”
اپک تایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
