مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر در امور ایران اعلام کرد بیش از چهار هزار نفر با اتهامات مرتبط با امنیت ملی بازداشت شده‌اند و دستکم ۲۹ نفر در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ اعدام شده‌اند.
این آمار در گزارش تازه این مقام سازمان ملل منتشر شده است. ساتو همچنین درباره گسترش سرکوب، محاکمه‌های ناعادلانه و تشدید مجازات اعدام هشدار داده است.
گزارشگر ویژه حقوق بشر در امور ایران قرار است روز چهارشنبه ۲۸ اکتبر (۶ آبان) گزارش خود درباره وضعیت حقوق بشر در ایران را به مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه کند.
بازداشت بیش از چهار هزار نفر با اتهامات امنیتی
بر اساس آمار مطرح‌شده در گزارش، از ۲۸ فوریه (نهم اسفند) تا ۹ مه ۲۰۲۶، بیش از چهار هزار نفر با اتهامات مرتبط با امنیت ملی بازداشت شده‌اند.
به گفته ساتو، معترضان، مخالفان سیاسی، وکلا، روزنامه‌نگاران، معلمان، هنرمندان و اعضای اقلیت‌های قومی و مذهبی در میان بازداشت‌شدگان گزارش شده‌اند.
در شماری از پرونده‌ها، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی فعالیت‌های اعتراضی و مخالفت‌های سیاسی را به جاسوسی یا همکاری با کشورهای متخاصم ارتباط داده‌اند؛ اتهاماتی که ممکن است به صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، منجر شود.
گزارش همچنین درباره نگهداری برخی بازداشت‌شدگان در مکان‌های نامعلوم، محرومیت آنان از تماس با خانواده و محدودیت دسترسی به وکیل هشدار داده است.
اعدام معترضان و محاکمه‌های شتاب‌زده
یکی دیگر از محورهای گزارش، ادامه اجرای احکام اعدام علیه افرادی است که در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه بازداشت شده‌اند.
بر اساس آمار منتشرشده، دستکم ۲۹ نفر در ارتباط با اعتراضات اعدام شده‌اند. این گزارش همچنین به اجرای دستکم پنج حکم اعدام در ملاءعام اشاره می‌کند.
مای ساتو از تشدید نقض حقوق متهمان و محدودیت دسترسی آن‌ها به وکیل منتخب در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی انتقاد کرده است.
او همچنین به پخش اعترافات متهمان از صداوسیمای جمهوری اسلامی، تنها چند روز پس از بازداشت آن‌ها اشاره کرده است.
بر اساس گزارش، در پرونده میدان علیخانی در اصفهان، ۱۲ نفر از ۳۴ متهم بزرگسال به اعدام محکوم شدند و تا زمان تهیه گزارش، پنج نفر از آن‌ها از جمله دو شهروند افغانستان اعدام شده بودند.
در این گزارش همچنین آمده است که از زمان آغاز اعتراضات دی‌ماه، دستکم ۳۲ وکیل بازداشت شده، تحت پیگرد قرار گرفته، محکوم شده یا به زندان افتاده‌اند.
به گفته مای ساتو، در سال ۲۰۲۶ دستکم ۶۰ معلم به دلیل مشارکت در اعتراضات یا فعالیت‌های مسالمت‌آمیز مدنی به‌صورت خودسرانه بازداشت شده‌اند.
به گفته او، مقام‌های قضایی با استناد به قوانین مرتبط با جاسوسی، برای شناسایی، مسدود کردن یا مصادره اموال دستکم ۴۰۰ نفر، از جمله روزنامه‌نگاران، کارکنان رسانه‌ها، فعالان سیاسی و چهره‌های فرهنگی مقیم خارج از کشور اقدام کرده‌اند.
شواهد و گزارش‌ها نشان می‌دهد در هفته‌ها و ماه‌های گذشته تاکید رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی به قضات برای تسریع احکام منجر به افزایش اعدام بازداشت شدگان دی ماه منجر شد.
غلامحسین محسنی اژه‌ی، ۱۸ فروردین در دیدار با مقامات قضائی و دادستان‌ها خواستار تسریع در صدور حکم اعدام و مصادره اموال بازداشت‌شدگان در ماه‌های گذشته شده و گفته بود که هر کسی را که می‌توانند برایش حکم اعدام بدهند، باید اعدام کنند.
او افزوده بود: «به نظر من احکام ما باید زیادتر صادر شود؛ هم در رابطه با مصادره اموال و هم در رابطه با صدور حکم اعدام، صدور این احکام را هم تسریع کنید.»
گزارش مای ساتو همچنین از بازداشت، تعقیب قضایی یا محکومیت دستکم ۳۲ وکیل در ارتباط با اعتراضات و بازداشت دستکم ۶۰ معلم و فعال صنفی در سال ۲۰۲۶ خبر می‌دهد.
بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده، برخی خانواده‌های جان‌باختگان برای سکوت درباره چگونگی کشته شدن بستگان خود تحت فشار قرار گرفته‌اند و در مواردی برگزاری مراسم یادبود آنان محدود شده است.
قطع اینترنت و تشدید سرکوب در شرایط جنگی
در بخش دیگری از گزارش، به قطع ۲۱روزه اینترنت پس از آغاز اعتراضات و قطع ۸۸روزه ارتباطات اینترنتی پس از شروع حملات نظامی اشاره شده است. در دوره دوم، میزان اتصال اینترنت در مقاطعی به یک تا چهار درصد سطح معمول کاهش یافت.
ساتو تاکید کرده است که جنگ نه‌تنها به کاهش سرکوب داخلی منجر نشده، بلکه کنترل امنیتی و محدودیت‌های اعمال‌شده بر شهروندان را تشدید کرده است.
این گزارش همچنین پیامدهای حملات نظامی آمریکا و اسرائیل بر غیرنظامیان، زیرساخت‌ها و شرایط اقتصادی مردم ایران را بررسی می‌کند و بر ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل از سوی تمامی طرف‌ها تاکید دارد.
گزارشگر ویژه سازمان ملل خواستار توقف اعدام‌ها، آزادی افرادی که به دلیل استفاده مسالمت‌آمیز از حقوق خود بازداشت شده‌اند و انجام تحقیقات مستقل درباره کشته‌شدن معترضان شده است.
او همچنین بر ضرورت پاسخ‌گویی عاملان نقض حقوق بشر و پایان دادن به مصونیت از مجازات تاکید کرده است.
وضعیت معیشتی مردم
در بخش اقتصادی گزارش خانم ساتو آمده است که جنگ، تحریم‌ها و تصمیم‌های داخلی جمهوری اسلامی، وضعیت معیشتی مردم را وخیم‌تر کرده‌اند.
بر اساس برآوردهای اولیه منعکس‌شده در گزارش، خسارت ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران از ۲۷۰ میلیارد دلار فراتر رفته است.
ساتو با استناد به پیش‌بینی برنامه توسعه سازمان ملل متحد اعلام کرده است که ممکن است ۳.۵ تا ۴.۱ میلیون نفر دیگر به زیر خط فقر سقوط کنند و نرخ فقر به حدود ۴۱ درصد برسد.
در این گزارش همچنین حمله به دبستان شجره طیبه در میناب از جمله شدیدترین حملات به غیرنظامیان معرفی شده است که دستکم ۱۵۶ کشته، از جمله حدود ۱۲۰ دانش‌آموز بر جای گذاشته است.
