رویترز طی گزارشی نوشت که بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی که بر سایتهای هستهای ایران از جمله فردو نظارت میکنند، با شکافی عمده در اطلاعات خود مواجه شدهاند.
براساس این گزارش که روز سهشنبه ۳ ژوئن منتشر شد، یک منبع آگاه از روند نظارتی آژانس اعلام کرد با اینکه از سال گذشته جمهوری اسلامی به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اطلاع داده بود که صدها سانتریفیوژ پیشرفته از نوع آیآر۶ در فردو نصب خواهد شد، اما بازرسان هیچ اطلاعی از منشأ این دستگاههای پیچیده نداشتند.
به گفته رویترز، این اتفاق نشان میدهد که پس از خروج دونالد ترامپ از توافق هستهای سال ۲۰۱۵، آژانس بینالمللی انرژی اتمی دیگر نتوانسته برخی بخشهای مهم برنامه هستهای ایران را بهخوبی زیر نظر داشته باشد و پیگیری برخی عناصر حیاتی از این فعالیتها را از دست داده است.
گزارشهای آژانس نشان میدهند نقاط کور کلیدی شامل مواردی مانند تعداد سانتریفیوژهای موجود ایران، مکان تولید و نگهداری آنها و قطعاتشان است. همچنین آژانس دیگر نمیتواند بازرسیهای سرزده در مکانهای اعلامنشده توسط ایران را انجام دهد.
این گزارش افزود در حالیکه ایالات متحده گفتوگوهای جدیدی با جمهوری اسلامی را با هدف اعمال محدودیتهای هستهای تازه آغاز کرده است، بیش از دوازده مقام، دیپلمات و تحلیلگر مطلع از فعالیتهای هستهای ایران تأکید دارند که برای موفقیت هر توافقی، این نقاط کور باید برطرف شوند.
جمهوری اسلامی همواره اعلام کرده است که پس از خروج یکجانبه آمریکا از توافق هستهای، حق دارد تعهداتش در قبال نظارتهای تقویتشده آژانس را کنار بگذارد.
مقامات جمهوری اسلامی بارها اتهامات غرب مبنی بر باز نگاه داشتن گزینه تولید سلاح هستهای را رد کرده و هدف خود را صرفاً استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای عنوان میکنند.
بر اساس گزارش محرمانهای از آژانس که آخر هفته گذشته منتشر شد، ایران بهاندازه ساخت ۹ بمب هستهای اورانیوم غنیشده در اختیار دارد.
آژانس افزوده است هیچ کشور دیگری تاکنون اورانیوم را به چنین سطحی غنی نکرده بدون آنکه در مسیر ساخت سلاح هستهای حرکت کرده باشد. در حالیکه نیروگاههای برق هستهای معمولاً از اورانیوم با غنای بین ۳ تا ۵ درصد استفاده میکنند.
یکی از مقامات اروپایی آگاه از برنامه هستهای جمهوری اسلامی به رویترز گفت که این برنامه آنقدر پیشرفته شده که حتی اگر بهطور کامل تعطیل شود، ایران میتواند ظرف چند ماه آن را دوباره راهاندازی و بازسازی کند.
رویترز در ادامه نوشت که پس از پنج دور گفتوگو میان مذاکرهکنندگان ایرانی و آمریکایی، همچنان موانعی باقیمانده است. از جمله آنها رد درخواست آمریکا برای توقف دائمی غنیسازی و امتناع جمهوری اسلامی از انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور است.
براساس این گزارش، حدود سه سال پیش، جمهوری اسلامی دستور داد تمام تجهیزات نظارتی نصبشده بر اساس توافق ۲۰۱۵ از جمله دوربینهای نظارتی در کارگاههای تولید قطعات سانتریفیوژ، برداشته شوند.
با این حال آژانس میتواند حدود ۲۰ هزار سانتریفیوژ نصبشده در تأسیسات غنیسازی جمهوری اسلامی را ببیند، اما نمیداند چند دستگاه دیگر در سالهای اخیر تولید و به چه مکانهایی منتقل شدهاند.
آژانس همچنین اعلام کرده است که در حال حاضر نمیتواند تضمین دهد که برنامه هستهای جمهوری اسلامی صرفاً صلحآمیز است.
