کارل لی (که به لی فانگوی معروف است) نمونهای بارز از تمایل رژیم چین به ایجاد بحران و بیثباتی در سطح جهان است که با هدف پیشبرد منافع حزب کمونیست چین انجام میگیرد.
میتوان لی را یکی از تأثیرگذارترین چهرهها در گسترش سلاحهای کشتار جمعی دانست. جامعه اطلاعاتی آمریکا از واسط سال ۲۰۰۰ به این نتیجه رسید که لی تأمینکننده اصلی مواد دومنظوره برای برنامه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی بوده است. او ظاهراً نزدیک به دو دهه از طریق شبکه شرکتهای صوری، نامهای مستعار و نیروهای نیابتی در این زمینه فعالیت داشته است.
بهرغم صدور کیفرخواست فدرال، توقیف داراییها و تعیین جایزه ۵ میلیون دلاری برای دستگیری لی، گفته میشود که شبکه او همچنان فعال است. لی آزادانه در چین زندگی میکند و تحت حمایت غیررسمی دولت قرار دارد. پرونده او از تداوم شبکههای تسلیحاتی مورد حمایت دولت حکایت دارد و نشان میدهد که مقابله با این شبکهها با اعمال فشارهای حقوقی و دیپلماتیک تا چه حد دشوار است.
کیفرخواست همدست احتمالی لی
جدیدترین و بارزترین تحول سال ۲۰۲۳ زمانی رخ داد که وزارت دادگستری آمریکا کیفرخواستی را علیه کیائو شیانگجیانگ، معروف به جو هانسن، صادر کرد؛ یک تبعه چینی که در آن مقطع برای شرکت تولید کربن و گرافیت سینوتک دالیان کار میکرد. گفتنی است که این شرکت از مدتها قبل با شبکه لی در ارتباط بوده است.
براساس کیفرخواست، کیائو متهم شده که از شرکتهای صوری و نهادهای مالی آمریکایی برای دور زدن تحریمهای ایالات متحده استفاده کرده است. او به صادرات گرافیت ایزواستاتیک به ایران در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ متهم شده است؛ مادهای کلیدی که در تولید کلاهک و نازل موشک کاربرد دارد.
سینوتک دالیان به دلیل فعالیت بهعنوان شرکت پوششی لی و کمک به خط تولید موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی، از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا تحت تحریم قرار گرفته است.
شبکه اشاعه تسلیحات
کیفرخواست کیائو در سال ۲۰۲۳ براساس اتهامات لی در سال ۲۰۱۴ صادر شده است. لی در کیفرخواست هشتموردی دادگاه ناحیه جنوبی نیویورک به دسیسهچینی برای نقض قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بینالمللی، پولشویی، کلاهبرداری اینترنتی و دور زدن تحریمها متهم شده است.
براساس کیفرخواست، لی ظاهراً با بهکارگیری بیش از ۲۰ شرکت پوششی با سازمان صنایع دفاع و سازمان صنایع هوافضای ایران همکاری کرده است؛ دو نهادی که در برنامه موشکهای بالستیک و تسلیحات هستهای ایران دخیل هستند.
گفتنی است که شرکتهای لی به تأمین ژیروسکوپ، فولاد نیکلدار، آلیاژهای مرغوب آلومینیوم و گرافیت مخصوص کمک کردهاند؛ محصولاتی که همگی در فهرست آییننامه کنترل فناوری موشکی قرار دارند. این اقلام نقش قابلتوجهی در توسعه سامانههای موشکی شهاب-۳، قدر و خرمشهر داشتهاند؛ سامانههایی که در انجام حملات دوربرد و پرتاب احتمالی کلاهکهای هستهای کاربرد دارند.
روابط خانوادگی و پوشش نهادی
گزارشهای داخلی و خارجی حاکی از آن است که لی به دلیل روابط خانوادگی گسترده با ارتش آزادیبخش خلق از حمایت دولت چین برخوردار است. نیوزویک در مقالهای در سال ۲۰۱۵ به نقل از منابع اطلاعاتی آمریکا مدعی شد که پدربزرگ لی از نظامیان برجسته ارتش چین بوده که در جنگ کره حضور داشته است؛ میراثی که شاید به لی مصونیت قضایی بخشیده است.
در این راستا، گزارش کینگز کالج لندن در سال ۲۰۱۸ نشان میدهد که لی پیوسته از اعضای زنده و فوتشده خانواده برای ثبت شرکتهای جدید استفاده کرده است. براساس این گزارش، چند نفر از بستگان لی بهعنوان نماینده قانونی و نماینده فروش در شبکه او فعالیت داشتهاند.
استفاده از هویتهای پوششی که اغلب به نامهای خانوادگی واقعی مربوط میشوند، از دسترسی لی به سامانههای اداری حساس و عدم نظارت بر فعالیتهای او حکایت دارد. وزارت خزانهداری آمریکا هشت شرکت پوششی را شناسایی کرده که زیر نظر لی با جمهوری اسلامی دادوستد داشتهاند. این شرکتها همگی در دالیان چین مستقر هستند. انجام این فعالیتها بدون برخورداری از حمایت سیاسی ممکن نیست؛ آن هم در کشوری همچون جمهوری خلق چین که حزب کمونیست بر تمام امور آن نظارت دارد.
واکنش پکن و پیامدهای ژئواستراتژیک
موضع دولت چین در این زمینه از بیمیلی این کشور برای همکاری با نهادهای اجرایی غربی حکایت دارد. بعد از صدور کیفرخواست لی در سال ۲۰۱۴، وزارت امور خارجه چین ضمن رد ادعای آمریکا اعلام کرد که پکن «با اقدامات دولت آمریکا در بهکارگیری قوانین داخلی برای اعمال تحریمهای یکجانبه علیه شرکتها و اتباع چینی مخالف است.»
امتناع چین از استرداد یا پیگرد قضایی لی، که همچنان در فهرست تحت تعقیب افبیآی قرار دارد، به این شایعه دامن زده که او جزو مهرههای حزب کمونیست چین است و اینکه پکن به دلایل راهبردی با او مدارا میکند. بقای شبکه لی بهرغم تحریمها، افشاگریهای بینالمللی و شکایات داخلی از همسویی اقدامات او با منافع کلان رژیم چین در عرصه ژئوپلتیک و بهویژه تضعیف تحریمهای غرب و تقویت شرکایی مانند جمهوری اسلامی حکایت دارد.
شایعه بازداشت و تداوم فعالیتهای شبکه
مستندی آلمانیزبان به نام «شبح چینی» که در سال ۲۰۲۳ از شبکه BR Fernsehen پخش شد، این ادعا را مطرح کرد که لی در سال ۲۰۱۹ در دالیان بازداشت شده و تا سال ۲۰۲۰ در یک بازداشتگاه محلی زندانی بوده است.
با اینحال، این گزارش از سوی مقامات چینی تأیید نشده و منابع انگلیسیزبان نیز موفق به تأیید آن نشدهاند. تداوم روند تأمین و تدارکات از طریق افرادی مانند کیائو در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ باعث شده که ادعای بازداشت لی زیر سؤال برود.
جمعبندی
پرونده لی نمایانگر انعطافپذیری ساختاری شبکههای اشاعه تسلیحات است که به واسطه اغماض دولت و ابهامات ژئوپلتیکی به فعالیت خود ادامه میدهند. کیفرخواست سال ۲۰۲۳ علیه یکی از همدستان احتمالی لی نشان میدهد که شبکه او یک دهه بعد از طرح اتهامات اولیه همچنان فعال است و در زنجیرههای تأمین حساس چین ریشه دوانده است.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: چارلز دیویس یک کهنهسرباز ارتش و سخنران نظامی با سابقه اطلاعاتی است.
