آمریکا در عرصه جهانی با افراطگرایی اسلامی، قاچاق مواد مخدر غیرقانونی و پیوند مرگبار بین ایندو مبارزه میکند.
گروه القاعده و دولت اسلامی عراق و شام (داعش) در پی از دست دادن سنگرهای خود در سوریه و عراق سر از آفریقا درآوردند. ایندو گروه با قاچاق مواد مخدر از جمله کوکائین از طریق ونزوئلا- که به کمک لیبی و با حمایت روسیه انجام میگیرد- رشد کردهاند. حزبالله، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران هم با کارتلهای مواد مخدر آمریکای جنوبی در ارتباط است.
تروریسم مواد مخدر که به قاچاق مواد مخدر دامن میزند، در سال ۲۰۲۳ موجب شد که ۱۰۵ هزار آمریکایی و ۸ هزار اروپایی جان خود را بر اثر بیشمصرفی از دست بدهند. فنتانیل و کوکائین دو عامل اصلی مرگومیرهای ناشی از بیشمصرفی هستند. مواد اولیه فنتانیل از طریق چین تأمین شده و کوکائین هم تا حد زیادی از کلمبیا قاچاق میشود. گروه داعش هم در تولید نوعی آمفتامین به نام کاپتاگون تخصص دارد.
امروزه تقریباً ۸۰ درصد از عملیات تروریستی و قاچاق مواد مخدر دولت اسلامی در آفریقا انجام میگیرد که با همکاری شمار زیادی از شبهنظامیان القاعده فعالیت میکنند. القاعده بخشهایی از ساحل آفریقا را از غرب تا دریای سرخ تحت کنترل دارد. این منطقه نیمهخشک، صحرای بزرگ شمال را از ساوان مرکزی آفریقا جدا میکند. جهادیها در این منطقه به دنبال برپایی خلافتی هستند که قوانین اسلام را در سطح جهان پیاده کند. این یک خیال واهی و خطرناک است که نیم قرن به دموکراسی و حقوق بشر آسیب رسانده است.
جهادیها معتقدند که باید تروریستهای بومی پرورش دهند تا در نقاطی مانند آمریکا و اروپا دست به جنایت بزنند. این جنایتها شامل صادرات مواد مخدر مرگبار و دامن زدن به جنگهای بزرگ از آمریکای جنوبی تا آفریقا میشوند. نیجریه حدود ۷ هزار جهادی دارد که هزار و ۵۰۰ نفر از آنها آزادانه در سوریه و عراق فعالیت میکنند. ساحل عاج هم ۲ هزار و ۵۰۰ جهادی دارد. این شبکه جهانی با تروریستها و قاچاقچیهای افغانستان و پاکستان در ارتباط است. گفتنی است که رژیم چین با گروههای تبهکاری و تروریستهای برمه (میانمار) تعامل دارد و پکن با آزمایشگاههای متآمفتامین این منطقه همکاری میکند.
هرهفته دستکم یک هواپیمای حامل مواد مخدر از ونزوئلا به غرب آفریقا میرود؛ امری که به کمک کارکنان فاسد مراقبت پرواز انجام میگیرد. برای نمونه، سال گذشته دو جت شخصی از ونزوئلا به گینه بیسائو در غرب آفریقا پرواز کردند. یکی از جتها به دست مقامات گینه بیسائو توقیف شد. این جت ۲.۶ تن کوکائین حمل میکرد و مقصد آن مالی بود. فروش این مواد در اروپا صرف تأمین مالی القاعده میشود. جت دوم در بورکینافاسو فرود آمد. گینه بیسائو و بورکینافاسو بهشدت درگیر تروریسم مواد مخدر هستند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در فاصله ۱ اکتبر تا ۶ نوامبر در سوریه بالغ بر ۲۲ عملیات علیه داعش انجام داد. ۸ هزار و ۴۰۰ شبهنظامی دولت اسلامی در زندانهای این کشور هستند. این زندانیان به ۷۰ کشور مختلف تعلق دارند. همچنین حدود ۳۰ هزار نفر از حامیان، زنان و فرزندان زندانیان مرتبط با دولت اسلامی به همراه شوهران و پدران شبهنظامی خود در زندان به سر میبرند. داعش در تلاش است که وارد این زندانها شود و شبهنظامیان خود را آزاد کند تا دامنه تهدیدات جهانی خود را افزایش دهد. دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، اردوگاههای بازداشت سوریه را «منشأ افراطگرایی» میداند.
نیروهای آمریکایی امسال در سومالی بالغ بر ۱۰۰ حمله هوایی علیه داعش و القاعده (و شاخه الشباب) انجام دادهاند که نسبت به سال گذشته دهبرابر شده است. فرماندهی آمریکا در آفریقا (آفریکام) در آخرین عملیات آمریکا در روز ۲۵ نوامبر به مواضع داعش در سومالی حمله کرد. این حمله با هماهنگی دولت محلی انجام گرفت. ابتدا پهپادهای امکیو-۹ ریپر حمله کردند و سپس ۱۰ فروند هلیکوپتر به عملیات ملحق شدند. با اینحال، شکاف سیاسی حاکم بر سومالی اجازه نداده که آمریکا در این کشور دست بالا را پیدا کند.
یکی از شاخههای وابسته به القاعده موسوم به جماعت نصرت الاسلام والمسلیمن با محاصره پایتخت مالی جلوی واردات سوخت را گرفته و در آستانه سرنگونی دولت قرار دارد. دو کشور آفریقایی دیگر یعنی نیجر و بورکینافاسو هم به دلیل نفوذ این گروه در آستانه سرنگونی هستند. گروه دولت اسلامی ولایت غرب آفریقا هم در این منطقه فعال است. اگر کشور مالی به دست تروریستهای مواد مخدر بیافتد، کشورهای ساحل آفریقا هم درگیر خواهند شد.
شاخه محلی داعش در موزامبیک حملات خود را بر استان شمالی کابو دلگادو متمرکز کرده که از منابع گاز طبیعی مایع برخوردار است. شرکتهای انرژی غربی مانند اکسونموبیل آمریکا و توتالانرژیز فرانسه در پی توسعه میادین گاز طبیعی مایع این منطقه هستند. آمریکا در ماه مارس ۴.۷ میلیارد دلار تسهیلات برای توسعه یک کارخانه گاز طبیعی مایع در موزامبیک در نظر گرفت؛ امری که انجام آن با توجه به خشونتها غیرممکن به نظر میرسد. این شرکتها با بیثباتی سیاسی و خطر حمله به تأسیسات خود دستبهگریبان هستند.
اگر داعش بتواند کنترل صادرات گاز طبیعی مایع این منطقه را به دست بگیرد یا بتواند با دریافت سود اقدام به اخاذی کند، میتواند از این منابع برای حمله به پایتخت و تأمین مالی نیروهای جهادی خارجی استفاده کند. داعش از شروع سال ۲۰۲۵ تاکنون ۲۳۴ حمله انجام داده و بالغ بر ۳۷۴ نفر را در کابو دلگادو در موزامبیک به کام مرگ کشانده است. داعشیها دهها مسیحی را گردن زده و نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر از ساکنان این استان را فراری دادهاند.
شاخه داعش در افغانستان موسوم به داعش خراسان هم بهشدت فعال است. نیروهای داعش خراسان در چند سال اخیر به اهدافی در ایران و روسیه حمله کرده و تحت تعقیب طالبان هستند؛ گروهی که اعضای آن بهرغم کنترل کابل، پایتخت افغانستان، تروریست قلمداد میشوند. این رویدادها از شرایط پیچیده جغرافیای سیاسی در رابطه با جنگ نوین علیه تروریسم حکایت دارند.
تغییر ماهیت تروریسم معاصر در دیدار ماه گذشته احمد الشرع، رهبر سوریه، با دونالد ترامپ مشهود است. گفتنی است که الشرع پیشتر با القاعده ارتباط داشته و به دنبال اتحاد این گروه با داعش بوده است. گروه تروریستی الشرع یک سال پیش دیکتاتور سوریه را که متحد روسیه و ایران بود سرنگون کرد. اکنون به نظر میرسد که الشرع به شریک عربستان سعودی و قطر تبدیل شده است. او نخستین رئیسجمهور سوریه است که به کاخ سفید سفر کرده و به ائتلاف ضدداعش پیوسته است.
بعضی از تروریستها از جمله طالبان با چین و روسیه همپیمان شدهاند و بعضی دیگر مانند الشرع ظاهراً علیه مواضع تروریستی سابق خود عمل میکنند. کسی از چندوچون اتفاقات پشت صحنه، که به واسطه سازمانهای اطلاعاتی آمریکا رخ میدهد، خبر ندارد. پایبندی به اصول اخلاقی در مذاکره با تروریستها مانند مذاکره با دیکتاتورها دشوار است. نتیجه در عمل معلوم میشود که در نهایت پیوند بین تروریسم و قاچاق مرگبار مواد مخدر باید خاتمه پیدا کند.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: آندرس کور دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه ییل (۲۰۰۱) و مدرک دکترای دولتی از دانشگاه هاروارد (۲۰۰۸) است.
