ترامپ در پایان نخستین روز مذاکرات اعلام کرد که رهبر چین با خرید انرژی، سویا و هواپیماهای بوئینگ از آمریکا موافقت کرده است.
رئیسجمهور آمریکا روز ۱۵ مه، در دومین و آخرین روز نشست خود با شی جینپینگ، رهبر چین، در مقر حزب کمونیست در پکن دیدار کرد.
دو رهبر در باغهای ژونگنانهای، مجموعه محرمانهای در کنار شهر ممنوعه پکن، برای گرفتن عکس رسمی حاضر شدند. ترامپ هنگام بازدید از این مجموعه گفت که دو کشور به «توافقهای تجاری فوقالعادهای» دست یافتهاند.
دو طرف سپس نشستی همراه با صرف چای برگزار کردند و پس از آن و پیش از آنکه ترامپ چین را ترک کند نیز قرار بود ناهاری پشت درهای بسته داشته باشند.
ترامپ پس از نخستین روز گفتوگوها اعلام کرد که شی جینپینگ با خرید سویا، نفت و هواپیماهای بوئینگ آمریکایی موافقت کرده است.
دو رهبر همچنین توافق کردند که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند و تنگه هرمز باید برای کشتیرانی جهانی باز بماند؛ موضوعی که کاخ سفید نیز آن را تأیید کرد.
جنگ ایران که اکنون وارد دوازدهمین هفته خود شده، بازارهای جهانی انرژی را دچار آشفتگی کرده است. قیمت جهانی نفت از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه عبور کرده و هزینه بسیاری از کالاهای سرمایهای و مصرفی نیز افزایش یافته است.
ترامپ در گفتوگویی با شان هنیتی، مجری فاکسنیوز، در ۱۴ مه گفت حزب کمونیست چین قصد ندارد خرید انرژی از ایران را متوقف کند.
او گفت: «شی به من گفت که قرار نیست به ایران تجهیزات نظامی بدهند؛ این حرف مهمی است. اما در عین حال گفت که مقدار زیادی نفت از ایران میخرند و دوست دارند این روند ادامه پیدا کند.»
دولت ترامپ تلاش کرده چین را قانع کند که کمک به کاهش تنشهای خاورمیانه، به نفع خود پکن نیز هست.
چین بزرگترین خریدار نفت خام ایران است. طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۰ درصد واردات نفت چین از ایران بوده و نزدیک به ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران راهی چین شده است.
گزارشها نشان میدهد پیش از آغاز جنگ، تقریباً یکپنجم کل واردات نفت چین از ایران تأمین میشد؛ رقمی معادل حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز.
ترامپ همچنین گفت یکی از سیاستهای جدید جمهوری اسلامی که چین از آن رضایت ندارد، دریافت عوارض عبور از تنگه هرمز است.
اوایل همین ماه، جمهوری اسلامی اعلام کرد که از همه کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، ۱۰ درصد عوارض دریافت خواهد کرد. همچنین دفتر جدیدی برای تسهیل عبور امن کشتیهای تجاری در منطقه ایجاد شد.
ترامپ گفت: «شی از اینکه ایران بابت عبور کشتیها پول میگیرد خوشش نیامده بود.»
تنگه هرمز که میان ایران و شبهجزیره عربستان قرار دارد، یکی از مهمترین گذرگاههای جهان برای انتقال نفت، گاز طبیعی مایع، محصولات پتروشیمی، کود شیمیایی و دیگر کالاهاست.
صرفنظر از موضع چین در قبال جنگ ایران، بیانیه کاخ سفید تأکید میکند که «هر دو کشور توافق دارند جمهوری اسلامی هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز گفت چین قصد دارد از نفوذ خود برای کمک به بازگشایی تنگه هرمز استفاده کند.
او در گفتوگو با شبکه سیانبیسی گفت: «باز شدن تنگه کاملاً به نفع چین است. فکر میکنم آنها پشتپرده تلاش خود را خواهند کرد، چون اگر کسی بتواند بر رهبری ایران تأثیر بگذارد، چین یکی از آنهاست.»
بسنت افزود: «چین بیش از آمریکا به بازگشایی این تنگه نیاز دارد.»
تمرکز بر تایوان
در آغاز نشست آمریکا و چین، شی جینپینگ به ترامپ هشدار داد که اختلاف بر سر تایوان میتواند به مذاکرات تجاری آسیب بزند.
در بیانیه وزارت خارجه چین آمده است: «طرف آمریکایی باید در مسئله تایوان نهایت احتیاط را به خرج دهد.»
در ادامه بیانیه آمده: «اگر این مسئله بهدرستی مدیریت شود، روابط دو کشور ثبات کلی خود را حفظ خواهد کرد. در غیر این صورت، دو کشور ممکن است وارد رویارویی و حتی درگیری شوند و کل روابط دوجانبه به خطر بیفتد.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تأیید کرد که شی موضوع تایوان را مطرح کرده، اما فروش تسلیحات محور اصلی گفتوگوهای روز پنجشنبه نبوده است.
او به انبیسی نیوز گفت: «سیاست آمریکا درباره تایوان تا امروز و حتی پس از این دیدار تغییری نکرده است.»
روبیو توضیح داد که هر زمان موضوع تایوان مطرح میشود، آمریکا تأکید میکند هرگونه تلاش برای تغییر وضعیت این جزیره از طریق زور نظامی «مشکلساز خواهد بود». او همچنین گفت سیاست واشنگتن در این زمینه طی دولتهای مختلف آمریکا ثابت مانده است.
با این حال، چند سناتور آمریکایی از ترامپ خواستند به چین اعلام کند که حمایت آمریکا از تایوان «قابل مذاکره نیست.»
آنها در نامهای مورخ ۸ مه نوشتند: «همانطور که رهبران تایوان در حمایت از دفاع مردم خود متحد بودند، ما نیز باید فروش تسلیحات ضروری آمریکا را که برای منافع ملیمان حیاتی است، ادامه دهیم.»
آنها افزودند: «به خاطر امنیت همه آمریکاییها، ایالات متحده باید همچنان به تایوان برای دفاع از خود کمک کند.»
طبق سیاست «چین واحد»، آمریکا ادعای پکن مبنی بر تعلق تایوان به خاک چین را به رسمیت میشناسد؛ اما هرگز رسماً حاکمیت چین بر این جزیره را که بهصورت مستقل و دموکراتیک اداره میشود، نپذیرفته است.
تجارت آمریکا و چین
با وجود اختلافات شدید تجاری واشنگتن و پکن در یک سال گذشته، ترامپ و شی تلاش کردهاند روابط را بهبود بخشند.
ترامپ در مصاحبه با فاکسنیوز گفت شی جینپینگ با خرید هواپیماهای بوئینگ موافقت کرده است.
او گفت: «یکی از توافقهایی که امروز انجام شد این بود که چین ۲۰۰ هواپیما سفارش خواهد داد. این اتفاق بزرگی است؛ هواپیماهای بوئینگ. این یعنی شغلهای فراوان. بوئینگ ۱۵۰ سفارش هواپیما میخواست، اما او ۲۰۰ تا گرفت.»
ترامپ مشخص نکرد که چین دقیقاً کدام مدلهای بوئینگ را خریداری خواهد کرد.
پیش از این نیز گمانهزنیهایی وجود داشت که این نشست میتواند برای بوئینگ نتایج مثبتی به همراه داشته باشد.
کلی اورتبرگ، مدیرعامل بوئینگ، در جلسه اعلام درآمد شرکت در ۲۲ آوریل گفته بود دیدار ترامپ و شی میتواند «فرصتی بسیار مهم» برای این شرکت باشد.
او که همراه ترامپ و دیگر مدیران ارشد آمریکایی در این سفر حضور داشت، در همان نشست گفت: «نمیخواهم تعداد هواپیماها را اعلام کنم، اما رقم بزرگی است.»
بسنت همچنین اعلام کرد در حال بررسی تشکیل یک هیئت سرمایهگذاری مشترک با چین است تا روابط اقتصادی دو کشور تقویت شود.
او گفت هدف این طرح دو بخش دارد: رسیدگی به نگرانیهای امنیتی و همچنین مشخصکردن حوزههای غیرحساس و غیرراهبردی که چین بتواند در آنها در آمریکا سرمایهگذاری کند.
بسنت گفت: «زمینههای زیادی وجود دارد که چین میتواند در آمریکا روی آنها سرمایهگذاری کند. ما نیز در تلاش هستیم همین رویکرد را دنبال کنیم. ترامپ امروز به شی جینپینگ گفت که میخواهد چین اقتصادش را بازتر کند؛ و چین باید این کار را انجام دهد.»
یکی دیگر از محورهای مهم همکاری دو کشور، هوش مصنوعی خواهد بود.
بسنت گفت آمریکا همچنان رهبر جهانی در حوزه هوش مصنوعی است.
او توضیح داد که دو قدرت اصلی هوش مصنوعی جهان، گفتوگوهای رسمی برای تعیین چارچوب همکاری و تدوین استانداردهای مشترک را آغاز خواهند کرد؛ هدف این است که بازیگران غیردولتی به مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی دسترسی پیدا نکنند.
بسنت افزود: «دلیل اینکه میتوانیم درباره هوش مصنوعی گفتوگوهای سازندهای با چینیها داشته باشیم، این است که ما در این حوزه پیشتاز هستیم. اگر آنها تا این حد از ما جلوتر بودند، احتمالاً چنین گفتوگوهایی شکل نمیگرفت.»
جیمی لای
روبیو همچنین به انبیسی نیوز گفت که ترامپ از شی جینپینگ درباره آزادی جیمی لای پرسیده است؛ منتقد سرسخت حزب کمونیست چین و بنیانگذار روزنامه طرفدار دموکراسی اپل دیلی که اکنون تعطیل شده است.
روبیو گفت: «ما دوست داریم او آزاد شود. امیدواریم سیستم چین به این درخواست پاسخ مثبت بدهد و ما برای هر توافقی که برای آنها قابلقبول باشد آمادگی داریم، به شرطی که آزادی او تأمین شود. در حال حاضر این موضوع بیش از هر چیز، یک مسئله انسانی است؛ بهویژه با توجه به سن و وضعیت سلامتی او.»
جیمی لای ۷۸ ساله، در ماه فوریه بر اساس قانون امنیت ملی هنگکنگ به ۲۰ سال زندان محکوم شد.
در ۱۳ مه، مجلس نمایندگان و سنای آمریکا قطعنامههایی تصویب کردند که از ترامپ میخواستند درباره پنج زندانی سیاسی با شی جینپینگ گفتوگو کند: جیمی لای، دو کشیش چینی به نامهای جین مینگری و گائو چوانفو، همسر گائو یعنی پانگ یو، و گلشن عباس، پزشک بازنشسته اویغور.
