دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در ۲۲ ژانویه (۲ بهمن) گفت آمریکا در حال مذاکره برای دستیابی به توافقی است که «دسترسی کامل» به گرینلند را بدون پرداخت هیچ هزینهای و بدون هیچ محدودیت زمانی برای واشینگتن تضمین میکند. او پیشتر کنترل آمریکا بر این جزیره قطبی را برای امنیت ملی و بینالمللی ضروری توصیف کرده بود.
ترامپ در گفتوگو با ماریا بارتیرومو، مجری شبکه فاکسنیوز، گفت جزئیات این توافق هنوز در حال نهایی شدن است؛ اما «در اصل، دسترسی کامل» آمریکا به گرینلند را فراهم میکند، بدون آنکه آمریکا «مجبور به پرداخت چیزی» باشد یا با محدودیت زمانی روبهرو شود. او افزود: «پایانی در کار نیست، هیچ محدودیت زمانی وجود ندارد. ما توافق ۹۹ ساله یا ۱۰ ساله یا چیز دیگری انجام نمیدهیم.»
او گفت این توافق دسترسی گسترده نظامی آمریکا به گرینلند را فراهم میکند و بار دیگر بر برنامه خود برای ساخت سامانه دفاع موشکی «گنبد طلایی» تأکید کرد؛ سامانهای که به گفته او در داخل ایالات متحده ساخته خواهد شد.
اظهارات ترامپ پس از دیدار ۲۱ ژانویه (۱ بهمن) او با دبیرکل ناتو، مارک روته، مطرح شد؛ دیداری که پس از آن ناتو اعلام کرد گفتوگوهایی میان متحدان برای تضمین امنیت قطب شمال و جلوگیری از نفوذ روسیه و چین در گرینلند در جریان است. سخنگوی ناتو به اپکتایمز گفت این گفتوگوها با هدایت هفت کشور عضو ناتو در منطقه قطب شمال در حال انجام است.
آلیسون هارت، سخنگوی ناتو، در بیانیهای ایمیلی در ۲۱ ژانویه (۱ بهمن) گفت: «دبیرکل دیداری بسیار سازنده با رئیسجمهور ترامپ داشت که در آن درباره اهمیت حیاتی امنیت منطقه قطب شمال برای همه متحدان، از جمله ایالات متحده، گفتوگو شد.»
هارت افزود جزئیات چارچوب این توافق همچنان محدود است و مذاکرات ادامه دارد. او گفت: «گفتوگوهای میان متحدان ناتو درباره چارچوبی که رئیسجمهور به آن اشاره کرد، بر تضمین امنیت قطب شمال از طریق تلاش جمعی متحدان، بهویژه هفت متحد قطبی، متمرکز خواهد بود. مذاکرات میان دانمارک، گرینلند و ایالات متحده نیز با هدف جلوگیری از هرگونه جای پای اقتصادی یا نظامی روسیه و چین در گرینلند ادامه خواهد یافت.»
مارک روته نیز در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس در ۲۱ ژانویه (۱ بهمن) گفت تمرکز ترامپ بر فعالیتهای روسیه و چین در این منطقه درست است؛ زیرا افزایش دما و ذوب یخها مسیرهای جدید کشتیرانی را باز میکند. او گفت: «وقتی صحبت از قطب شمال میشود، فکر میکنم رئیسجمهور ترامپ درست میگوید. سایر رهبران ناتو هم درست میگویند. ما باید از قطب شمال دفاع کنیم.» روته افزود باز شدن مسیرهای دریایی میتواند فرصتهایی برای فعالیت روسیه و چین ایجاد کند.
ترامپ سپس در پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشال از آنچه «توافق احتمالی» خواند خبر داد و این چارچوب را به نفع ایالات متحده و اتحاد ناتو توصیف کرد. او نوشت: «این راهحل، اگر نهایی شود، راهحلی عالی برای ایالات متحده آمریکا و همه کشورهای عضو ناتو خواهد بود.»
به گفته ترامپ، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، مأمور نهاییسازی مذاکرات در هفتههای آینده شدهاند.
عقبنشینی از تهدید تعرفهای پس از پیشرفت در پرونده گرینلند
پس از آنکه ترامپ پس از دیدار با روته از پیشرفت در زمینه یک توافق درباره گرینلند خبر داد، از تهدید خود برای اعمال تعرفههای جدید علیه کشورهای اروپایی که با تلاش او برای کنترل آمریکا بر این جزیره قطبی مخالفت کرده بودند، عقبنشینی کرد. او نوشت: «بر اساس این تفاهم، تعرفههایی را که قرار بود از اول فوریه اجرایی شوند اعمال نخواهم کرد.»
چند روز پیشتر، ترامپ تهدید کرده بود بر هشت کشور اروپایی؛ دانمارک، نروژ، سوئد، فرانسه، آلمان، بریتانیا، هلند و فنلاند، تعرفه ۱۰ درصدی اعمال میکند و هشدار داده بود اگر عقبنشینی نکنند، این تعرفهها از اول ژوئن (۱۱ خرداد) به ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت.
در میانه تنشها بر سر تلاش ترامپ برای بهدست گرفتن کنترل گرینلند، پارلمان اروپا در ۲۱ ژانویه (۱ بهمن) اعلام کرد کار بر روی یک توافق تجاری میان اتحادیه اروپا و ایالات متحده را متوقف کرده است و دلیل آن را تهدیدهای مربوط به حاکمیت ملی عنوان کرد.
برند لانگه، رئیس کمیته تجارت بینالملل پارلمان اروپا و گزارشگر دائمی امور آمریکا، در بیانیهای گفت: «ایالات متحده با تهدید تمامیت ارضی و حاکمیت یک کشور عضو اتحادیه اروپا و با استفاده از تعرفهها بهعنوان ابزار اجبار، ثبات و پیشبینیپذیری روابط تجاری اتحادیه اروپا و آمریکا را تضعیف میکند.»
ترامپ بارها گفته است ایالات متحده باید گرینلند را «برای اهداف امنیت ملی» خریداری، الحاق یا به هر شکل دیگری تصاحب کند؛ پیش از آنکه روسیه یا چین در این منطقه تثبیت شوند. هرچند او پیشتر احتمال استفاده از نیروی نظامی برای بهدست گرفتن کنترل این جزیره را رد نکرده بود؛ اما او در سخنرانی ۲۱ ژانویه (۱ بهمن) خود در داووس گفت که باور ندارد چنین اقدامی ضروری باشد.
ترامپ درباره احتمال تصرف نظامی گرینلند گفت: «صادقانه بگویم، ما غیرقابل توقف میشدیم؛ اما این کار را نمیکنم. […] نیازی به استفاده از زور ندارم. نمیخواهم از زور استفاده کنم. از زور استفاده نخواهم کرد.»
این قلمرو نیمهخودمختار دانمارک بر مسیرهای مهم دریایی، از جمله کریدورهای نوظهور کشتیرانی فراقطبی، اشراف دارد و سرشار از مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی است.
ترامپ گفت معتقد است ایالات متحده تنها کشوری است که توانایی تأمین امنیت گرینلند را در برابر تهدیدهای بالقوه رقبا دارد و کنترل آمریکا بر این جزیره «بهطور چشمگیری» امنیت کل ائتلاف ناتو را افزایش خواهد داد.
او همچنین گرینلند را مستقیماً به سامانه دفاع موشکی برنامهریزیشده خود با عنوان «گنبد طلایی» مرتبط دانسته است؛ سامانهای که به گفته او میتواند پیش از پایان دوره ریاستجمهوریاش در سال ۲۰۲۹ عملیاتی شود.
موقعیت گرینلند میتواند در یک درگیری هستهای فرضی حیاتی باشد؛ زیرا برخی موشکهای بالستیک قارهپیما از روسیه و چین احتمالاً کوتاهترین مسیر خود به سوی ایالات متحده را از مسیرهای پروازی قطب شمال طی خواهند کرد و بالعکس.
ترامپ این هفته در مجمع جهانی اقتصاد گفت: «اگر جنگی رخ دهد، بخش زیادی از درگیریها روی همان تکه یخ اتفاق خواهد افتاد. تصور کنید؛ آن موشکها درست از بالای مرکز آن عبور میکنند.»
ایالات متحده هماکنون نیز یک پایگاه مهم در گرینلند در پایگاه نیروی فضایی پیتوفیک در اختیار دارد که سامانههای راداری هشدار زودهنگام برای شناسایی و ردیابی پرتاب موشکهای بالستیک بر فراز قطب شمال را در خود جای داده است.
