نویسنده: دکتر آنتونیو گراسفو
چند هفته از نشست ماه گذشته دونالد ترامپ و شی جینپینگ گذشته و این دیدار تا اینجا نتایج قابلتوجهی به دنبال داشته است. در پی امتیازات کوتاهمدت ترامپ، پکن هم در زمینه عناصر خاکی کمیاب، کشاورزی و فنتانیل نرمش به خرج داده است.
متعاقب دیدار روز ۳۰ اکتبر ترامپ با شی در بوسان کره جنوبی، بسیاری از هواداران رئیسجمهور پرسیدند که چرا او تعرفهها را کاهش داد، برنامه ویزای دانشجویان چینی را تمدید کرد و در موضوع تایوان قاطعیت به خرج نداد. با اینحال، چین هم در هفتههای اخیر امتیازات مختلفی به آمریکا داده که نشان میدهد این دیدار مذاکرهمحور بوده و رئیسجمهور با شی بدهبستان داشته است. ظاهراً ترامپ بر تجارت، عناصر خاکی کمیاب و فنتانیل متمرکز بود.
آمریکا تعرفه واردات کالاهای چینی را کاهش داد و نرخ کلی تعرفهها را ۱۰ درصد کم کرد. او همچنین اعمال تعرفههای متقابل را تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ به تعویق انداخت. با اینحال، تعرفه پایه ۱۰ درصدی به قوت خود باقی ماند.
ترامپ همچنین اجرای مقررات مالکیت ۵۰ درصدی را که با هدف محدود کردن صادرات فناوریهای آمریکایی طراحی شده بود به حالت تعلیق درآورد و تحقیقات بخش ۳۰۱ را در رابطه با رویههای تجاری چین متوقف کرد. از این گذشته، او تاریخ انقضای بعضی از معافیتهای بخش ۳۰۱ را از ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵ تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ تمدید کرد.
منتقدان میگویند تعلیق مقررات مالکیت ۵۰ درصدی برای شرکتهای وابسته به نهادهای ممنوعه، برتری آمریکا را در زمینه فناوری تضعیف کرده و اینکه رابطه تجاری چین و آمریکا در سال جاری بهرغم افزایش تعرفهها بهبود یافته است. آنها میگویند تصمیمات ترامپ محدودیتهای بلندمدتی را که با هدف مقابله با رویههای تجاری ناعادلانه چین طراحی شده بود تضعیف کرده، موقعیت چین را نسبت به دیگر شرکای تجاری تقویت نموده و دیوارهای دفاعی امنیت ملی را سست کرده است.
قانونگذاران هردو حزب به صدور مجوز برای شرکت انویدیا جهت فروش تراشههای اچ۲۰ به چین انتقاد کردند و افزودند که این تراشهها منسوخ نشدهاند و چین میتواند از آنها برای تقویت توانمندیهای خود در حوزه هوش مصنوعی استفاده کند؛ امری که تعداد تراشههای در دسترس آمریکا را هم کاهش میدهد. آنها هشدار دادند که این اقدام میتواند محدودیتهای صادراتی را تضعیف کند و پکن را به سمت درخواست امتیازات بیشتر سوق دهد. بعضی از مقامات امنیت ملی و دموکراتها ترامپ را به «حراج امنیت ملی آمریکا» متهم کردهاند. سناتور ران وایدن از ایالت اورگن گفت که دسترسی چین به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی بهازای دریافت مواد خام برای امنیت ملی آمریکا زیانبار است.
ترامپ در اواخر ماه اوت به خبرنگاران گفت که اجازه میدهد ۶۰۰ هزار دانشجوی چینی وارد کشور شوند. او در مصاحبه با فاکس نیوز در روز ۱۰ نوامبر از تصمیم خود دفاع کرد. این درحالی است که منتقدان میگویند دانشجویان چینی برای امنیت ملی خطرآفرین هستند. ترامپ تأکید کرد که جذب دانشجویان خارجی برای حفظ ثبات مالی کالجها و دانشگاههای آمریکا ضروری است.
او در گفتوگو با لورا اینگرم هشدار داد که کاهش ۵۰ درصدی تعداد دانشجویان خارجی باعث ورشکستگی حدود نیمی از کالجهای آمریکایی خواهد شد و نظام آموزش عالی را کسبوکاری دانست که به درآمد خارجی متکی است. او افزود که دانشجویان چینی نسبت به شهروندان آمریکایی بهمراتب شهریه بیشتری میپردازند.
او به خبرنگاران گفت که ویزای دانشجویی برای روابط آمریکا و چین اهمیت دارد: «ببینید، روابط ما با چین بسیار خوب است و من هم با آقای شی رابطه بسیار خوبی دارم. اینکه به آنها بگوییم دانشجوها نمیتوانند به اینجا بیایند، توهینآمیز است.»
در عینحال، آمریکا امتیازات قابلتوجهی هم به دست آورده است. به گزارش کاخ سفید، چین در دو ماه پایانی سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۲ میلیون تن دانه سویا از آمریکا خریداری خواهد کرد و از سال ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ هرسال دستکم ۲۵ میلیون تن خرید خواهد داشت. پکن همچنین تعرفه تلافیجویانه محصولات کشاورزی از جمله گوشت مرغ، گندم، ذرت، دانه سویا، گوشت خوک و گوشت گاو را که از ۴ مارس ۲۰۲۵ به اجرا درآمده بود، به حالت تعلیق درآورد.
کمیسیون تعرفهگذاری شورای دولتی چین در روز ۵ نوامبر تأیید کرد که کاهش تعرفههای کشاورزی از روز ۱۰ نوامبر آغاز میشود و تعرفه ۱۵ درصدی گوشت مرغ، گندم، ذرت و پنبه و تعرفه ۱۰ درصدی ذرت خوشهای، دانه سویا، گوشت خوک، گوشت گاو، آبزیان، میوه، سبزیجات و لبنیات لغو خواهد شد.
با تعلیق محدودیت گسترده مواد حیاتی، که از ۸ نوامبر ۲۰۲۵ اجرایی شده و تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت، صادرات عناصر کمیاب چین از سر گرفته خواهد شد. پکن همچنین محدودیت عناصر خاکی کمیاب و کلیدی، ترکیبات مورد استفاده در باتریهای لیتیومی و فناوریهای پالایشی را لغو کرد. این محدودیتها نخستینبار در روز ۹ اکتبر به اجرا درآمدند. محدودیت تلافیجویانه گالیم، ژرمانیم، آنتیموان و سایر مواد راهبردی فوقسخت هم که از دسامبر ۲۰۲۴ به اجرا درآمده بود، از سوی پکن لغو شد.
کش پاتل، رئیس افبیآی، گفت با حضور در مقر وزارت امنیت عمومی چین با همتای خود دیدار کرده و با مقامات چینی بر سر پایان دادن به قاچاق پیشسازهای فنتانیل به توافق رسیده است. پاتل افزود که رژیم چین حضور او را در پکن تأیید کرده و سطح دسترسی بیسابقهای به او داده است.
به گفته پاتل، چین پذیرفته که پیشسازهای این کشور در تولید فنتانیل به کار میروند و متعهد شده که محدودیتهای جدیدی را به اجرا درمیآورد. او افزود که پکن علاوه بر ثبت این مواد در فهرست ممنوعه، موافقت کرده که هفت شرکت شیمیایی مرتبط با تولید پیشسازها را تحت کنترل شدیدتر قرار دهد.
وزارت بازرگانی چین در روز ۱۰ نوامبر اعلام کرد که دریافت مجوز صادرات برای ۱۳ ماده شیمیایی مورد استفاده در تولید فنتانیل الزامی خواهد شد و این قانون بهصورت فوری به اجرا درمیآید. پاتل افزود که ترامپ «جریان تولید فنتانیل را که دهها هزار آمریکایی را به کام مرگ کشانده متوقف کرده است.»
ترامپ به دلیل عدم طرح موضوع تایوان در دیدار با شی مورد انتقاد قرار گرفته است، اما پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در دیداری جداگانه با دریابد دونگ جون، وزیر دفاع چین، در کوالالامپور بر موضع واشینگتن پافشاری کرد. هگست ضمن تأکید بر اهمیت حفظ توازن قوا در منطقه هند-آرام نسبت به فعالیتهای پکن در دریای جنوبی چین، آبهای تایوان و مناطق مربوط به متحدان آمریکا ابراز نگرانی کرد.
هگست تأکید کرد که آمریکا در پی درگیری نیست، اما از منافع خود دفاع خواهد کرد و بهطور حتم از توانمندیهای لازم برای انجام این کار برخوردار است. دیدار ترامپ و شی هم ظاهراً با همان رویکردی انجام گرفته که بر حفاظت از منافع آمریکا تمرکز دارد. امتیازدهی ترامپ در زمینه تعرفهها حمایتهای پایه را از بین نبرده و تصمیمات او دلایل اقتصادی محکمی داشتهاند.
تمدید برنامه ویزای دانشجویان چینی به ثبات مالی دانشگاههای آمریکا کمک میکند و کاهش محدودیتهای چین در قبال واردات محصولات کشاورزی به سود کشاورزان آمریکایی تمام میشود. تا روزی که آمریکا در زمینه عناصر خاکی کمیاب به خودکفایی برسد- هدفى که دولت ترامپ با جدیت تمام به دنبال آن است- این توافقها دسترسی بیوقفه به مواد حیاتی مورد نیاز صنایع فناوری آمریکا را تضمین خواهند کرد.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: دکتر آنتونیو گراسفو تحلیلگر اقتصادی چین است که بیش از ۲۰ سال را در آسیا سپری کرده است. آقای گراسفو فارغالتحصیل دانشگاه ورزش شانگهای است، دارای مدرک امبیای از دانشگاه شانگهای جیائوتنگ است و در دانشگاه نظامی آمریکا در رشته دفاع ملی تحصیل کرده است.
