ویتامین ث صرفاً از پوست محافظت نمیکند، بلکه میتواند روند پیری را در سطح ژنتیکی معکوس کند. این کار با فعالسازی ژنهای خاموشی انجام میگیرد که باعث ارتقای شادابی پوست میشوند.
مطالعهای که در ماه آوریل منتشر شد، نشان میدهد که عملکرد ویتامین ث بسیار فراتر از تقویت سیستم ایمنی و نقشی است که بهعنوان آنتیاکسیدان ایفا میکند. این ویتامین مثل یک کلید ژنتیکی عمل میکند و میتواند فرایند پیری سلولهای پوست را معکوس کند.
آکیهیتو ایشیگامی، نویسنده اصلی مطالعه حاضر و معاون بخش زیستشناسی و علوم پزشکی مؤسسه تحقیقات سالمندی توکیو، به اپک تایمز گفت: «این یافتهها مسیر ما را هموار میکنند تا محصولات جدیدی برای مراقبت از پوست بسازیم و روشهای درمانی نوینی را با هدف کاهش افت عملکرد پوست در سنین بالا توسعه دهیم.»
کشف دیانای
محققان دریافتند که ویتامین ث با فعالسازی ژنهای مرتبط با بازسازی پوست، به رشد سلولهای پوستی کمک میکند. وقتی سن افزایش مییابد، بعضی از ژنها به واسطه فرایند متیلاسیون یا متیلدار شدن دیانای سرکوب میشوند.
وقتی دیانای متیلدار میشود، ژنها درعمل خاموش میشوند. ویتامین ث باعث شکلگیری فرایندی میشود که روند سرکوب این ژنها را معکوس میکند و اجازه میدهد که ژنهای مربوط به بازسازی پوست از نو شروع به فعالیت کنند.
ایشیگامی میگوید: «ویتامین ث صرفاً یک آنتیاکسیدان نیست، بلکه نقش بسزایی در تنظیم ژنهای مرتبط با بازسازی پوست ایفا میکند. مطالعه ما نشان میدهد که ویتامین ث یک عامل کلیدی برای سلامت پوست است.»
محققان بالغ بر ۱۰ هزار ناحیه در دیانای کشف کردند که سطح متیلاسیون آنها بعد از دریافت ویتامین ث کاهش یافته بود. این تغییر با افزایش ۷۵ برابری فعالیت ۱۲ ژن کلیدی مرتبط با رشد سلولی همراه بود.
در این مطالعه که در نشریه درماتولوژی تحقیقی انتشار یافت، محققان از پوست آزمایشگاهی استفاده کردند که شباهت زیادی به پوست انسان دارد.
محققان ویتامین ث را با دوزهای نزدیک به سطح طبیعی در خون انسان مورد استفاده قرار دادند. لایه درونی سلولهای پوستی بعد از ۷ روز ضخیمتر شد. نتایج در هفته دوم کاملاً مشهود بود: لایه درونی ضخیمتر و لایه بیرونی نازکتر شد که از افزایش تکثیر و رشد سلولهای پوستی حکایت داشت. رشد سلولهای پوستی با افزایش سطح نشانگر Ki-67 یا همان شاخص تکثیر سلولی به تأیید رسید.
ایشیگامی گفت: «ویتامین ث بهویژه از طریق کنترل رشد سلولهای اپیدرمی بر ساختار و عملکرد اپیدرم اثر میگذارد.»
او افزود که ویتامین ث با افزایش تکثیر کراتینوسیتها، که سلولهای اصلی لایه بیرونی پوست هستند، به ضخیمتر شدن پوست کمک میکند. از اینرو، ویتامین ث بهعنوان یک گزینه درمانی نویدبخش برای پوستهای نازک بهویژه در سالمندان شناخته میشود.
ویتامین ث چگونه اثر میکند
ویتامین ث با تأمین انرژی پروتئینهایی که ژنهای بازسازی پوست را فعال میکنند، از روند جوانسازی پوست حمایت میکند. این آنزیمها برای اثربخشی به الکترون نیاز دارند و ویتامین ث الکترونهای اضافی خود را در اختیار آنها میگذارد.
وقتی محققان این پروتئینها را مهار کردند، اثرات ضدپیری ناپدید شدند.
ویتامین ث با تحریک رشد سلولهای پوستی به تقویت سد محافظ پوست و بهبود سلامت کلی آن کمک کند.
اما از آنجا که این مطالعه با استفاده از پوست آزمایشگاهی انجام گرفته است، تعمیم نتایج آن مستلزم انجام آزمایشهای بالینی روی انسان است.
استفاده حداکثری از فواید ویتامین ث برای پوست
دکتر آرجون دوپاتی، متخصص پوست و بنیانگذار کلینیک پوست آپولو، که نقشی در این مطالعه نداشت، میگوید عوامل مرتبط با سبک زندگی بر اثربخشی ویتامین ث بر سلامت پوست اثر میگذارند. این عوامل عبارتند از:
- سیگار: سطح ویتامین ث موجود در پوست و خون را کاهش داده و نرخ تجزیه کلاژن را افزایش میدهد.
- قرار گرفتن بیش از اندازه در معرض آفتاب: ذخایر ویتامین ث را در پوست کاهش میدهد، به روند پیری سرعت بخشیده و سد محافظ پوست را تضعیف میکند. استفاده از کرم ضدآفتاب و پوشش محافظ در برابر نور خورشید ضروری است.
- افراط در نوشیدن الکل: جذب ویتامین ث را مختل میکند و باعث کاهش خاصیت ارتجاعی و رطوبت پوست میشود.
- رژیمهای غذایی با شاخص قندخونی بالا و غذاهای فرآوریشده: به کلاژن آسیب میزنند و فاقد مواد مغذی کافی هستند.
- خواب نامناسب و استرس: التهاب را افزایش داده و فرایند ترمیم کلاژن را که تا حدی به واسطه ویتامین ث انجام میگیرد، مختل میکنند.
غذاهای سرشار از ویتامین ث
در این مطالعه بررسی نشده که مصرف خوراکیهای حاوی ویتامین ث چه تأثیری در بهبود انعطافپذیری پوست خواهد داشت، اما تحقیقات قبلی نشان دادهاند که کمبود ویتامین ث باعث خشکی و زبری پوست شود.
آنا رایزدورف، متخصص تغذیه و بنیانگذار وبسایت GLP-1 Hub، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت که میوه و سبزیجات بهترین منابع غذایی ویتامین ث هستند.
او گفت: «فلفل دلمهای قرمز و زرد، کیوی، توتفرنگی، مرکبات، کلم بروکلی، کلم غنچهای و پاپایا (یا خربزه درختی) حاوی ویتامین ث هستند.»
به گفته رایزدورف، این خوراکیها علاوه بر ویتامین ث بالا حاوی ترکیبات گیاهی مؤثری هستند که نقش آنتیاکسیدانی دارند و به حفظ کلاژن کمک میکنند و درمجموع سطح سلامت پوست را ارتقا میدهند.
دکتر دوپاتی افزود که بعضیها بیشترین سود را از افزایش مصرف ویتامین ث میبرند: سالمندان، افراد سیگاری یا سیگاریهای سابق، کسانی که از داروهایی مانند داروهای استروئیدی و بعضی از داروهای شیمیدرمانی استفاده میکنند که جذب ویتامین ث را کاهش میدهد یا باعث افزایش نرخ تجزیه آن میشود، و خانمهای باردار یا شیرده.
به گفته او، ورزشکاران، افراد پرتحرک، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن بهویژه بیماریهای گوارشی و کسانی که رژیم غذایی نامناسب دارند، از افزایش ویتامین ث دریافتی خود سود میبرند.
