نویسنده: وانگ هه
به نظر میرسد که دولت ترامپ در زمینه روابط آمریکا و چین و مذاکرات تجاری بین دو کشور دست بالا را پیدا کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رهبر حزب کمونیست چین، در روز ۱۹ سپتامبر حدود دو ساعت گفتوگو کردند. ترامپ متعاقب این گفتوگو اعلام کرد که دو طرف بر سر تیکتاک به توافق رسیدهاند. یک مقام کاخ سفید دو روز بعد خبر داد که بایتدنس کمتر از ۲۰ درصد از سهام تیکتاک و تنها یک کرسی در هیئتمدیره این شرکت مشارکتی آمریکایی در اختیار خواهد داشت و شش کرسی به آمریکاییها تعلق میگیرد. کنترل کدها و الگوریتمهای تیکتاک نیز به دست آمریکا خواهد بود.
شرکت اورکل و مؤسسه سرمایهگذاری سیلورلیک جزو سرمایهگذاران این شرکت مشارکتی هستند. ترامپ در روز ۲۲ سپتامبر گفت که روپرت مرداک، غول رسانه، و پسرش، لاکلان مرداک، نیز ممکن است بخشی از توافق پیشنهادی آمریکا باشند. کاخ سفید چند روز بعد اعلام کرد که ترامپ در روز ۲۵ سپتامبر با صدور یک فرمان اجرایی از توافق تیکتاک خبر میدهد.
پکن ناچار شد عقبنشینی کند
توافق اخیر در وهله اول نتیجه امتیازاتی بود که پکن در جریان مذاکرات تجاری آمریکا و چین در روز ۱۵ سپتامبر در مادرید به این کشور داد؛ موضوعی که در بیانیههای رسمی نیز بازتاب پیدا کرده است.
لی چنگگانگ، نماینده تجارت بینالملل در وزارت بازرگانی چین، یک روز بعد از مذاکرات در یک نشست خبری گفت: «دلیل اینکه چین با طرح پیشنهادی آمریکا موافقت کرد، این بود که بعد از ارزیابی دقیق به این نتیجه رسیدیم که این توافق منافع هردو طرف را تأمین میکند.»
این حرف دستکم دو معنی دارد.
نخست آنکه چین نمیتواند بدون فناوری و بازارهای آمریکا کاری از پیش ببرد. چین در مواجهه با جنگ تجاری دوم آمریکا توان مقابله با این کشور را ندارد.
دوم آنکه دولت ترامپ کاملاً جدی است و به آسانی فریب نمیخورد. پکن برای تحریک آمریکا ریسک نمیکند و ناچار است که امتیاز بدهد.
آمادهسازی کاخ سفید برای مذاکرات
دولت ترامپ برای مذاکرات مادرید کاملاً آماده بود.
اداره صنعت و امنیت وزارت بازرگانی آمریکا چندی پیش از اصلاح مقررات اداره صادرات خبر داد که به موجب آن ۳۲ نهاد به فهرست محدودیتها اضافه شدند که ۲۳ مورد از آنها چینی بودند (از جمله ۱۳ شرکت فعال در زمینه نیمهرساناها و مدارهای مجتمع).
بعضی از شرکتها از جمله شرکت میکروالکترونیک شانگهای فودان و شرکت سینو آیسی تکنالوجی با «یادداشتی ویژه» در فهرست آمریکا قرار گرفته و در زمینه ابرکامپیوترها و فناوری هوش مصنوعی محدود شدهاند. اداره صنعت و امنیت آمریکا بهطور مشخص به شرکت میکروالکترونیک شانگهای فودان اشاره کرده که فناوریهای خود را در اختیار بخش نظامی روسیه قرار داده است. شرکتهای نیمهرسانا دیگر به زنجیرههای تأمین خارجی دسترسی نخواهند داشت.
این نخستینبار نیست که چین با رویکرد سختگیرانه آمریکا روبهرو میشود.
آمریکا صادرات فناوریهای نیمهرسانا به چین را در نخستین دوره ریاستجمهوری ترامپ محدود کرد. بایدن نیز همین مسیر را در پیش گرفت و نهادهای چینی بیشتری را به فهرست محدودیت صادرات اضافه کرد. او محدودیتهای مربوط به تراشههای پیشرفته و تجهیزات تولید نیمهرسانا را تشدید کرد و برای هماهنگسازی این محدودیتها با ژاپن و هلند به توافق رسید.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز فهرست تحریمهای مربوط به «اشخاص و ملیتهای ممنوعه» را بهروزرسانی کرده و شمار فزایندهای از نهادها و افراد چینی را به این فهرست اضافه کرده است.
فهرست «اشخاص و ملیتهای ممنوعه» از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا تنظیم میشود. این فهرست شامل افراد، نهادها و گروههایی مانند تروریستها، قاچاقچیهای مواد مخدر و افرادی از این دست است که داراییهای آنها مسدود شده و اتباع آمریکایی اجازه معامله با آنها را ندارند. این فهرست یکی از اهرمهای کلیدی آمریکا برای اجرای تحریمهای اقتصادی و تجاری محسوب میشود.
حزب کمونیست چین یکی از اهداف اصلی واشینگتن است.
محدودیت صادرات تراشه به چین در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ در بعضی از حوزهها تشدید و در بعضی دیگر تسهیل شده است.
اداره صنعت و امنیت در روز ۲۵ مارس بیش از ۸۰ نهاد از جمله ۵۰ نهاد چینی را به فهرست محدودیتها اضافه کرد. وزارت بازرگانی در ماه آوریل صادرات تراشه H20 شرکت انویدیا به چین را به دلایل امنیت ملی متوقف کرد. این وزارتخانه همچنین مجوز صادرات نرمافزار اتوماسیون طراحی مدارهای الکترونیکی به چین را الزامی کرده که از ماه مه به اجرا درمیآید.
با اینحال، دولت آمریکا مسیر دیگری در پیش گرفته و به شرکتهای انویدیا و ایامدی اجازه داده که صادرات تراشههای هوش مصنوعی به چین را از سر بگیرند، اما به شرطی که ۱۵ درصد از درآمد خود را به دولت آمریکا بپردازند.
این راهبرد با آموزههای کتاب «هنر جنگ» اثر سون تزو همخوانی دارد: «وقتی دشمن را محاصره میکنید، از سه طرف راه را بر او ببندید و یک راه را باز بگذارید. هرگز دشمن را در تنگنا تحت فشار شدید نگذارید. هنر جنگ به این شکل است.»
از زمانی که دور دوم جنگ تجاری آمریکا و چین آغاز شد، پکن در وضعیتی قرار گرفته که توان پاسخگویی مؤثر ندارد. از اینرو، به استیصال رسیده و مدام دنبال راه چاره میگردد. لی چنگگانگ، نماینده تجارت بینالملل چین، در نشست خبری بعد از مذاکرات مادرید گفت: «پکن میداند که واشینگتن بهرغم رایزنیهای اقتصادی و تجاری همچنان به تحریم نهادهای چینی ادامه خواهد داد.» او افزود که پکن در این مذاکرات نگرانیهای جدی خود را با آمریکا در میان گذاشته است.
با اینحال، این حرفها بیشتر جنبه نمایشی دارند و با هدف حفظ وجهه حزب کمونیست چین و اعمال فشار مطرح میشوند. درنهایت، پکن راهی جز عقبنشینی ندارد و باید بر سر تیکتاک به توافق میرسید.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: وانگ هه دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته حقوق و تاریخ است و جنبش بینالمللی کمونیستی را مطالعه کرده است. او استاد دانشگاه و مدیر اجرایی یک شرکت خصوصی بزرگ در چین بوده است. وانگ در حال حاضر در آمریکای شمالی زندگی میکند و از سال ۲۰۱۷ درباره مسائل روز و سیاستهای چین مطلب مینویسد.
