ولادیمیر پوتین اعلام کرد که مقامات این کشور برنامههایی برای احتمال آزمایشهای هستهای آماده خواهند کرد؛ اقدامی که در واکنش به اعلامیه اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا صورت میگیرد.
رئیسجمهور روسیه روز چهارشنبه ۱۴ آبان در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد که مسکو در حال بررسی از سرگیری آزمایشهای هستهای است؛ اقدامی که برای نخستین بار از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان جنگ سرد در سال ۱۹۹۱ مطرح میشود.
ترامپ هفته گذشته اعلام کرد که ایالات متحده برنامه آزمایشهای هستهای خود را از سر خواهد گرفت؛ اقدامی که تنشهای ژئوپلیتیک را پس از جنگ روسیه و اوکراین تشدید میکند.
پوتین گفت: «من به وزارت خارجه، وزارت دفاع… سرویسهای ویژه و دستگاههای مدنی ذیربط دستور میدهم هر کاری ممکن است برای جمعآوری اطلاعات تکمیلی در اینباره انجام دهند، آن را در شورای امنیت تحلیل کنند و پیشنهادهای توافقشدهای درباره آغاز احتمالی اقدامات برای آمادهسازی آزمایشهای سلاح هستهای تهیه کنند.»
روابط واشنگتن و مسکو در چند هفته اخیر به شدت تیره شده است، پس از آن که مذاکرات پیشنهادی در بوداپست برای بررسی توافق صلح احتمالی با اوکراین میان ایالات متحده و روسیه متوقف شد.
ترامپ که پیشتر از رفتار پوتین ابراز ناخرسندی کرده بود، برای نخستین بار در دوره دوم ریاستجمهوری خود تحریمهایی علیه مسکو وضع کرد و سپس برای اولین بار طی ۳۳ سال، از برنامه آزمایش هستهای آمریکا خبر داد.
ویاچسلاو ولودین، رئیس پارلمان، در جلسه شورای امنیت روسیه، پرسید مسکو چگونه واکنش نشان خواهد داد که این پرسش باعث شد پوتین اعلامیه تلویزیونی خود را ارائه کند.
توسعه برای آمادهسازی
آندری بلوسف، وزیر دفاع روسیه به پوتین گفت که اعلامیه ایالات متحده باعث شده است که «آمادهسازی برای آزمایشهای هستهای کاملمقیاس فوراً ضروری و شایسته باشد.»
بلوسف پیشنهاد کرد که محل آزمایشهای هستهای روسیه در نوایا زملیا میتواند این آزمایشها را با کمترین زمان آمادهسازی میزبانی کند.
والری گراسیموف، معاون اول وزیر دفاع، به پوتین گفت: «اگر اکنون اقدامات مناسب را انجام ندهیم، زمان و فرصت پاسخ به اقدامات ایالات متحده از دست خواهد رفت، زیرا آمادهسازی برای آزمایشهای هستهای بسته به نوع آنها چند ماه تا چند سال طول میکشد.»
هیچ کشوری به جز کره شمالی که آخرین بار در ۲۰۱۷ اقدام به آزمایش کرده بود، آزمایش انفجاری سلاح هستهای انجام نداده است.
تحلیلگران امنیتی هشدار دادهاند که هرگونه از سرگیری آزمایشهای هستهای توسط یکی از قدرتهای هستهای جهان میتواند باعث بیثباتی شود، زیرا احتمالاً واکنش زنجیرهای سایر کشورها را به دنبال خواهد داشت.
چرخه عمل و عکسالعمل
آندری باکلیتسکی، پژوهشگر ارشد مؤسسه تحقیقات خلع سلاح سازمان ملل، در پیام خود در شبکه ایکس نوشت: «این دقیقاً نمونهای از چرخه عمل و عکسالعمل است که هیچکس به آن نیاز ندارد، اما ممکن است با این حال به آن برسیم.»
براساس گزارش فدراسیون دانشمندان آمریکایی، روسیه و ایالات متحده تا کنون بزرگترین قدرتهای هستهای جهان از نظر تعداد کلاهکهای هستهای هستند.
پس از این دو ابرقدرت، چین، فرانسه، بریتانیا، هند، پاکستان، اسرائیل و کره شمالی در رتبههای بعدی قرار دارند. این سازمان همچنین گفت: «بهطور ترکیبی، ایالات متحده و روسیه اکنون تقریباً ۸۷ درصد از کل موجودی جهانی سلاحهای هستهای و ۸۳ درصد از کلاهکهای ذخیرهشده قابل استفاده نظامی را در اختیار دارند.»
به گفته دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پوتین مهلت مشخصی برای ارائه پیشنویس پیشنهادات درخواستی تعیین نکرده است.
به گزارش خبرگزاری تاس، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت: «میخواهم تأکید کنم که رئیسجمهور دستور شروع آمادهسازی برای آزمایشها را صادر نکرده است و رئیسجمهور تنها خواستار بررسی ضرورت آغاز چنین آمادهسازیهایی شده است.»
انفجارهای غیربحرانی
دونالد ترامپ بهطور صریح نگفته است که از سرگیری آزمایشهایی که دستور آن را صادر کرده، شامل انفجارهای هستهای یا صرفاً آزمایش توان عملیاتی موشکهای هستهای خواهد بود.
با این حال، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، روز یکشنبه ۱۱ آبان اعلام کرد که این برنامهها شامل انفجارها نخواهد شد.
رایت در مصاحبه با شبکه فاکس نیوز گفت: «به نظر من، آزمایشهایی که در حال حاضر صحبت میکنیم، آزمایشهای سیستمی هستند.»
ترامپ در پست هفته گذشته خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اینها انفجارهای هستهای نیستند. این همان چیزی است که ما آن را انفجارهای زیرانتقادی مینامیم.»
او تأکید کرد که اقدام ایالات متحده برای همتراز شدن با قابلیتهای رو به رشد روسیه و چین ضروری بوده و افزود که «از انجام آن متنفر است، اما چارهای نداشته است.»
در ماه اکتبر، روسیه یک ابرناوچه پوسایدون با انرژی هستهای و همچنین موشک کروز جدید خود به نام بوروِستنیک که قابلیت حمل کلاهک هستهای دارد را آزمایش کرد.
انفجارهای هستهای دههها توسط قدرتهای بزرگ در دوران جنگ سرد بهطور منظم انجام میشد که پیامدهای زیستمحیطی جدی به همراه داشت؛ نگرانی فعالان این است که در صورت از سرگیری آزمایشهای انفجاری، این پیامدها دوباره بروز پیدا کنند.
آزمایش سامانههای تحویل سلاحهای هستهای شامل انفجار هستهای نمیشود.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در سخنانی در روز جمعه ۹ آبان گفت آزمایش سلاحهای هستهای «راهی مسئولانه» برای اطمینان از این است که کشور «قدرتمندترین و کارآمدترین زرادخانه هستهای را داشته باشد تا از طریق قدرت، صلح را حفظ کنیم.»
