قرار گرفتن در معرض یک ماده شیمیایی پرکاربرد در پلاستیکها ممکن است در زایمان زودرس در سراسر جهان دخیل باشد؛ امری که به افزایشها نگرانیها درباره نقش این ماده در سلامت مادر و نوزاد دامن میزند.
براساس این پژوهش جدید، یک ماده شیمیایی پرکاربرد در پلاستیکها و محصولات خانگی وجود دارد که ممکن است سالانه در ۲ میلیون زایمان زودرس در سراسر جهان دخیل باشد.
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده که زایمان زودرس یکی از علل اصلی مرگومیر کودکان زیر ۵ سال است و میتواند به مشکلات پایدار در یادگیری و رشد آنها منجر شود.
براساس این مطالعه که چندی پیش در نشریه ایکلینیکالمدیسین انتشار یافته و با تلاش پژوهشگران مرکز سلامت لانگون در دانشگاه نیویورک انجام گرفته است، قرار گرفتن در معرض یک ماده شیمیایی که برای افزایش انعطافپذیری پلاستیکها به کار میرود، در سال ۲۰۱۸ عامل حدود ۲ میلیون زایمان زودرس در سراسر جهان بوده که بالغ بر ۸ درصد از کل زایمانهای زودرس در آن سال را دربر میگیرد.
یافتهها نشان میدهند که این ماده شیمیایی، که نوعی پلاستیسایزر بوده و فتالات نامیده میشود، ممکن است در مرگ ۷۴ هزار نوزاد نورسیده دخیل بوده باشد.
پژوهشگران بر ماده دی-۲-اتیلهگزیل فتالات تمرکز داشتند که زیرمجموعه فتالاتها به حساب میآید؛ موادی شیمیایی که بهطور گسترده در پلاستیکها، محصولات مراقبت شخصی و لوازم خانگی به کار میروند.
مواجهه با فتالاتها در دوران بارداری
پژوهشگران با بهرهگیری از دادههای نظرسنجیهای ملی در آمریکا، اروپا و کانادا از یک مدل کامپیوتری برای تخمین میزان مواجهه با این ماده در سال ۲۰۱۸ در ۲۰۰ کشور و منطقه مختلف استفاده کردند. آنها این دادهها را با مطالعات موجود درباره نقش این ماده در زایمان زودرس و آمار جهانی مربوط به تولد و مرگومیر ادغام کردند.
براساس این مطالعه، مواجهه با فتالاتها ممکن است در ۱.۲ میلیون سال زندگی توأم با ناتوانی ناشی از زایمان زودرس دخیل بوده باشد.
کشورهای خاورمیانه و جنوب آسیا سهم بیشتری در این مورد دارند و ۵۴ درصد از موارد بیماریهای ناشی از زایمان زودرس را به خود اختصاص دادهاند. این مناطق از صنایع روبهرشد پلاستیک برخوردار بوده و پسماندهای پلاستیکی قابلتوجهی دارند. آفریقا ۲۶ درصد از این موارد را دربر گرفته و نرخ مرگومیر بسیار بالایی دارد؛ امری که از وجود چالشهای بزرگ در حوزه مراقبت از نوزادان نارس حکایت دارد.
پژوهشگران همچنین مادهای مشابه به نام دیایزونونیل فتالات را بررسی کردند که اغلب بهجای دی-۲-اتیلهگزیل فتالات استفاده میشود. آنها دریافتند که این ماده به همان اندازه خطرناک بوده و احتمالاً در حدود ۱.۸۸ میلیون زایمان زودرس در سراسر جهان دخیل است.
با اینحال، پژوهشگران خواستار احتیاط بیشتر هستند. این مطالعه ثابت نمیکند که این مواد بهطور مستقیم باعث زایمان زودرس میشوند و سایر انواع فتالاتها را هم بررسی نکرده است. پژوهشگران با توجه به عدم قطعیت دادهها هشدار میدهند که اثر واقعی این مواد ممکن است تا چهار برابر کمتر یا اندکی بیشتر از برآورد اصلی باشد.
منشأ مواجهه
فتالاتها نقش پررنگی در زندگی امروزی دارند. این مواد در محصولات مختلف مانند لوازم آرایشی، مواد شوینده و حشرهکشها به کار میروند.
پژوهشگران میگویند این نخستین برآورد در سطح جهانی است که نشان میدهد چه تعدادی از زایمانهای زودرس با این ماده ارتبط دارند و کدام نقاط جهان بیش از همه تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
جنیفر برندون، دانشمند محیطزیست و مشاور پایداری در وایلد بیکن کنسالتینگ، گفت: «فتالاتها همهجا هستند. آنها پلاستیکها را انعطافپذیرتر میکنند و در عینحال در محصولات مراقبت شخصی بهعنوان حلّال و تثبیتکننده به کار میروند.»
او افزود که مردم در زندگی روزمره بهواسطه استفاده از لوازم آرایشی، عطر، اسپری مو، لاک، خوشبوکنندههای هوا، پردههای پلاستیکی حمام، اسباببازیها، برچسبهای رومیزی و بستهبندی مواد غذایی در معرض این مواد قرار میگیرند.
برندون گفت: «این مواد همچنین به گردوغبار و هوایی که تنفس میکنیم راه پیدا میکنند، زیرا در بسیاری از لوازم خانگی به کار میروند.»
کریس دیآرمیت، دانشمند پلیمر و محیطزیست و بنیانگذار مؤسسه تحقیقات پلاستیک فانتوم، که نقشی در این مطالعه نداشت، گفت: «رایجترین پلاستیکها از جمله پلیاتیلن، پلیپروپیلن و پلیاتیلن ترفتالات فاقد فتالات هستند.»
شواهد همچنان محدود است
همه این مطالعه را قابل اتکا نمیدانند. دیآرمیت گفت این پژوهش تصویر درستی از شواهد ارائه نمیکند.
او افزود: «ما براساس حجم عظیم دادهها به این جمعبندی رسیدهایم که هیچ مدرکی دال بر تهدید وجود ندارد.»
او افزود: «مواجهه بیشتر از طریق استفاده از دارو و لاک و عطر رخ میدهد که مستقیماً روی پوست اثر میگذارند.» اما این موارد محور اصلی مطالعه نبودهاند.
دیآرمیت گفت این مطالعه با حمایت «فراتر از پلاستیک» و «فراتر از نفتشیمی» انجام گرفته است؛ دو گروهی که از حذف تدریجی پلاستیکها حمایت میکنند. او همچنین به روششناسی مطالعه اشاره کرد که برای جمعبندی درباره میزان خطر بر مدلسازی کامپیوتری متکی بوده و افزود که «شواهد قطعی وجود ندارد.»
نویسندگان مطالعه تأکید کردند که شواهد علمی نشان میدهند سطح خطر برای انسان پایین بوده و بعید است که مقررات فعلی در رابطه با فتالاتها پیشرفت قابلتوجهی در سلامت عمومی به ارمغان بیاورند.
صرفنظر از اینکه مباحثات علمی به کجا ختم میشوند، برندون تأکید دارد که کاهش میزان مواجهه امکانپذیر است.
او گفت: «یکی از مهمترین راهکارها این است که محصولات آرایشیمان را عوض کنیم. لاکها و شامپوهای فاقد فتالات در دسترس هستند و هرروز به تعداد این محصولات افزوده میشود. اگر عبارت فاقد فتالات در برچسب محصول قید نشده است، محصول مورد نظر احتمالاً حاوی فتالات است.»
برندون توصیه میکند که پردههای پلاستیکی حمام را با پردههای پارچهای فاقد فتالات جایگزین کنیم، برای کودکان اسباببازیهای ساختهشده از چوب یا لاستیک طبیعی بخریم و اسپریهای خوشبوکننده هوا را که ترکیبی از مواد شیمیایی مضر هستند کنار بگذاریم.»
