همزمان با گزارش رسانههای داخلی درباره کمبود شربت اپیوم، یکی از داروهای مورد استفاده در درمان اعتیاد، یک مقام ستاد مبارزه با مواد مخدر بخشی از این کمبود را به خروج این دارو از چرخه درمان و تبدیل آن به تریاک و «نشت دارو» نسبت داده است.
سلیمان عباسی، مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر روز ۲۶ خرداد به ایلنا گفت که یکی از مسائل بسیار مهم امروز کشور، موضوع مواد مخدر و داروهای مخدر است، اما مقداری از این مواد مخدر در ایران از چرخه تولید، توزیع و مصرف خارج شده است، یعنی خارج کردن این مواد از کارخانهها به دانشگاهها و از آنجا به مراکز ترک اعتیاد رخ داده و باعث شده است که مراکز مجاز با کمبود دارو مواجه شوند.
او از روند خارج کردن موادمخدر از چرخه درمان، به عنوان «نشت دارو» یاد کرده و افزوده است در مراحل تولید، توزیع و مصرف، نشت دارو رخ داده است.
به گفته این مقام، افزایش میزان شربت اپیوم تجویزشده برای برخی بیماران و انتقال بخشی از این دارو به خارج از مراکز درمانی، در کاهش ذخایر موجود نقش داشته است. به گفته او، در برخی موارد میزان تجویز شربت از حدود ۱۸ سیسی به ۶۰ سیسی افزایش یافته بود و بخشی از داروی اضافی از شبکه درمان خارج میشد.
عباسی همچنین مدعی شد برخی بیماران شربت اپیوم را میجوشاندند و از آن تریاک تهیه میکردند؛ تریاکی که به گفته او در مواردی به فروش میرسید. او این روند را یکی از عوامل ایجاد اختلال در فرآیند درمان و توزیع دارو دانست.
این مقام مسئول در عین حال کاهش دسترسی به مواد اولیه را نیز از عوامل بروز کمبودها عنوان کرد. به گفته او، پس از محدود شدن کشت خشخاش در افغانستان، میزان کشفیات تریاک کاهش یافته و تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنعت دارویی با دشواری بیشتری روبهرو شده است.
او با بیان اینکه «باید به سمت تأمین مواد اولیه از طریق کشت برویم» افزود: «کشت خشخاش با کشت گونههای دیگر مانند شقایق الی فرا متفاوت است. در صورت عدم کنترل و حرکت به سمت کشت خشخاش، هر فرد میتواند به کشت این گیاه اقدام کند، آن را تیغ بزند، شیره آن را استخراج کند و مورد استفاده قرار دهد که این امر خطرات و تبعات متعددی را به همراه خواهد داشت.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که از ماهها قبل بحث کشت گیاهان حاوی مواد مخدر برای تأمین نیاز صنعت داروسازی در جریان بوده است.
در آذر ماه سال گذشته رسانه های داخلی گزارش دادند کشت خشخاش برای تولید تریاک مورد نیاز آنچه که «مصارف دارویی» خوانده شده، پیشنهادی است که از طرف وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با مواد مخدر مطرح شده است. این دو نهاد جمهوری اسلامی با استدلال مبنی بر اینکه توقف و کاهش کشت خشخاش در افغانستان باعث کاهش کشفیات مواد مخدر و کمبود تریاک در ایران شده است، خواستار مجوز برای تولید حداقل ۶۰۰ و حداکثر هزار تن تریاک در ایران شده اند.
آذرماه سال گذشته، مقامهای ستاد مبارزه با مواد مخدر و وزارت بهداشت با اشاره به کاهش کشفیات تریاک و محدودیت واردات، از ضرورت بررسی کشت کنترلشده خشخاش یا گونههای مشابه برای تأمین مواد اولیه دارویی سخن گفته بودند. در آن زمان اعلام شد که صنعت داروسازی کشور سالانه به صدها تن تریاک برای تولید برخی داروها نیاز دارد و کاهش منابع تأمین، این بخش را با چالش روبهرو کرده است.
با این حال، گزارش مرکز پژوهشهای مجلس درباره این رویکرد ابراز تردید کرد. این مرکز با اشاره به اختلاف میان آمارهای اعلامشده درباره میزان نیاز واقعی صنعت داروسازی به تریاک، هشدار داد که قانونیسازی کشت خشخاش میتواند پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و امنیتی گستردهای به همراه داشته باشد.
مرکز پژوهشها همچنین تأکید کرده بود که در صورت نیاز به تولید مواد اولیه دارویی، امکان کشت محدود و تحت کنترل گونهای از خشخاش موسوم به «شقایق الیفرا» در چارچوب قوانین موجود وجود دارد و نیازی به تغییر قانون یا حرکت به سمت قانونیسازی گسترده کشت خشخاش نیست.
