به گفته یک منبع آگاه در درون حکومت چین، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، میخواهد بداند دونالد ترامپ درباره جنگ روسیه و اوکراین و همچنین کمکهای روسیه به جمهوری اسلامی، چه مطالبی را با شی جینپینگ در میان گذاشته است.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، روز ۱۹ مه (۲۹ اردیبهشت) وارد پکن شد؛ تنها چهار روز پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، چین را ترک کرده بود.
یک منبع آگاه در درون حکومت چین به اپک تایمز گفت یکی از اهداف اصلی سفر پوتین به پکن، بهدست آوردن «اطلاعات دستاول» درباره نشست ترامپ و شی جینپینگ، رهبر حزب کمونیست چین، بهویژه درباره جنگ روسیه و اوکراین و وضعیت خاورمیانه است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز ۱۸ مه به خبرنگاران گفت روسیه «انتظارات بسیار بالایی» از سفر پوتین دارد و گفتوگوها طیف گستردهای از موضوعات؛ از تجارت و همکاری اقتصادی گرفته تا پزشکی، فرهنگ و آموزش را در بر خواهد گرفت.
او گفت روسیه قصد ندارد «در ترکیب هیئتهای اعزامی با کسی رقابت کند.»
وزارت خارجه حکومت چین روز ۱۶ مه، یک روز پس از پایان سفر ترامپ در ۱۵ مه، سفر پوتین را اعلام کرد. بر اساس ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، چندین هواپیمای ترابری نیروی هوافضای روسیه در ۱۷ مه و پیش از سفر پوتین وارد پکن شدند.
پسکوف در نشست خبری ۱۶ مه گفت پوتین و شی جینپینگ درباره دیدار رهبر حکومت چین با ترامپ در این هفته «تبادل نظر» خواهند کرد؛ موضوعی که به نوشته روزنامه مسکو تایمز مطرح شده است.
او گفت: «امیدواریم وقتی در چین هستیم، این اطلاعات را بهصورت دستاول دریافت کنیم.»
در همین حال، یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی پوتین، در نشست ۱۸ مه گفت هیچ ارتباطی میان سفر رهبر روسیه به چین و سفر ترامپ وجود ندارد.
شوئه ژیچیانگ، منبع آگاهی که بهدلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی با نام مستعار معرفی شده و ارتباط نزدیکی با سیستم دیپلماتیک حکومت چین دارد، به اپک تایمز گفت جمعآوری اطلاعات درباره «نشست اخیر ترامپ و شی» هدف اصلی سفر پوتین به چین است.
اوکراین و ایران
از ماه آوریل، نیروهای روسیه در جنگ اوکراین با عقبنشینیهایی روبهرو شدهاند و طرف اوکراینی مدعی است حدود ۴۰۰ کیلومتر مربع از مناطق اشغالشده توسط روسیه را بازپس گرفته است.
شوئه گفت: «درباره سفر پوتین به پکن، وزارت خارجه چین معتقد است او میخواهد دقیقاً بداند ترامپ چه چیزی به شی گفته است؛ بهویژه اینکه آیا تحول یا دیدگاه تازهای درباره جنگ روسیه و اوکراین وجود دارد یا نه. نگرانی واقعی پوتین، ترامپ است.»
ترامپ تایید کرده بود که در جریان نشست با شی جینپینگ درباره اوکراین گفتوگو کرده است. رئیسجمهور آمریکا پس از این دیدار، به نقل از رسانههای اوکراینی گفت: «درباره آن صحبت کردیم… خب، مسئلهای است که دوست داریم حلوفصل شود.»
جنگ روسیه و اوکراین که با حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد، اکنون وارد چهارمین سال خود شده است؛ جنگی که از سوی جامعه بینالمللی محکوم شده است. با این حال، پکن از محکوم کردن علنی اقدام روسیه یا توصیف رسمی آن بهعنوان «تهاجم» خودداری کرده است. روسیه نیز از سوی کشورهای غربی به رهبری آمریکا تحریم شده است.
در همین حال، حکومت چین و روسیه از حامیان دیرینه جمهوری اسلامی بودهاند؛ حتی پس از آنکه آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه حملات مشترکی علیه مواضع جمهوری اسلامی در ایران انجام دادند.
در جریان جنگ ایران، روسیه قطعات موشکی، سوخت موشک و برخی اطلاعات مربوط به استقرار نیروهای نظامی آمریکا را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داد. همزمان، حکومت کمونیستی چین نیز از طریق ارائه حمایت اقتصادی و لجستیکی، از جمله قطعات پهپاد و مواد مورد نیاز برای ساخت موشک، به جمهوری اسلامی کمک کرده است.
ترامپ پس از گفتوگوهای خود در پکن گفت شی جینپینگ وعده داده است که تجهیزات نظامی به ایران ارسال نکند. او در حالی که در کنار شی در پکن نشسته بود، گفت: «ما نمیخواهیم آنها به سلاح هستهای دست پیدا کنند؛ ما میخواهیم تنگهها باز بمانند.»
شوئه گفت نگرانی پوتین از احتمال نارضایتی آمریکا نسبت به حمایت روسیه از ایران ناشی میشود.
او افزود: «از دید طرف چینی، ترامپ و شی درباره مسئله ایران به توافق رسیدهاند؛ یعنی مخالفت با دستیابی ایران به سلاح هستهای. پکن همچنین متعهد شده است که به ایران سلاح ارسال نکند. این یکی از مهمترین نتایج سفر ترامپ به پکن بود.»
او ادامه داد: «سفر پوتین به چین صرفا برای کسب اطلاعات دستاول درباره سفر ترامپ به پکن برنامهریزی شده بود. به همین دلیل، هیچ برنامه مشخصی برای بازدیدها یا گردشهای پوتین در زمان حضورش در پکن دیده نشده است.»
نگرانی از تغییر احتمالی در روابط آمریکا و چین
وانگ سیلیانگ، پژوهشگر چینی مسائل روسیه که او نیز بهدلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی با نام مستعار معرفی شده، گفت روسیه همواره به تجربههای تاریخی اهمیت زیادی داده است.
او به اپک تایمز گفت: «در دوران جنگ سرد، تغییرات در روابط چین و آمریکا آرایش قدرتهای بزرگ را برهم زد. هرچند شرایط بینالمللی امروز متفاوت است؛ اما مسکو همچنان نسبت به تغییرات راهبردی میان چین و آمریکا حساس است؛ بهطور ساده، آنها بهسختی میتوانند نیت واقعی ترامپ را حدس بزنند.»
آمریکا در دوران جنگ سرد موفق شد چین را در تقابل با اتحاد جماهیر شوروی به سمت خود جلب کند و در سال ۱۹۷۹ بهطور رسمی روابط کامل دیپلماتیک با حکومت چین برقرار شد.
ژو هایتائو، پژوهشگر روابط بینالملل مستقر در چین که او نیز با نام مستعار صحبت کرده، به اپک تایمز گفت اکنون که جنگ روسیه و اوکراین طولانی شده، وابستگی روسیه به چین در حوزه تجارت، زنجیره تأمین صنعتی و فناوری بیش از هر زمان دیگری است.
او گفت: «مسکو نگران تغییر احتمالی سیاستهای پکن است و همچنین بیم دارد هرگونه تغییر در روابط آمریکا و چین، فضای مانور راهبردی آینده روسیه را محدود کند.»
