کمیسیون اروپا اخیرا اعلام کرد روابط کنونی تجاری و سرمایهگذاری میان اتحادیه اروپا و چین دیگر پایدار و دوامدار نیست؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش نگرانیها در بروکسل درباره رقابت صنعتی و امنیت اقتصادی است.
این ارزیابی پس از نشست داخلی کمیسرهای اتحادیه اروپا و در آستانه نشست گروه هفت و شورای اروپا در روزهای ۱۸ و ۱۹ ژوئن مطرح شد. مقامهای اروپایی گفتند این گفتوگوها به تعیین سیاستهای آینده کمک خواهد کرد؛ هرچند انتظار نمیرود تا سهماهه سوم سال جاری پیشنهاد مهمی ارائه شود.
کمیسیون اروپا تأکید کرد که همچنان به گفتوگو و همکاری با چین ادامه خواهد داد؛ اما همزمان سیاست «کاهش ریسک» را دنبال میکند، اما روابط اقتصادی خود را با پکن کاملا قطع نخواهد کرد.
در بیانیه رسمی این نهاد آمده است: «چین یک شریک مهم است و تعامل و گفتوگو با آن ادامه خواهد داشت؛ اما وضعیت کنونی روابط تجاری و سرمایهگذاری، دیگر پایدار نیست.»
کمیسیون اروپا افزود: «در شرایطی که منافع اقتصادی و امنیتی بیش از پیش به هم گره خوردهاند، هر دو حوزه نیازمند پاسخی قویتر و هماهنگتر هستند.»
سیاست تجاری اتحادیه اروپا بهصورت متمرکز توسط کمیسیون اروپا و به نمایندگی از ۲۷ کشور عضو این اتحادیه اداره میشود. بروکسل در ماههای اخیر راههایی را برای حمایت از صنایع کلیدی اروپا در برابر افزایش واردات کالاهای چینی بررسی کرده است؛ بهویژه در بخشهایی مانند مواد شیمیایی، فلزات و فناوری انرژی پاک.
استفان سژورنه، کمیسر صنعت اتحادیه اروپا، خواستار استفاده گستردهتر از ابزارهای دفاع تجاری؛ از جمله تعرفهها و سهمیههای وارداتی، در بخشهایی شده که تولیدکنندگان اروپایی تحت فشار شدید قرار دارند.
این بحثها بخشی از تغییر گستردهتر در اقتصادهای غربی است؛ کشورهایی که پس از دههها انتقال تولید به چین، اکنون در تلاشاند وابستگی خود به زنجیره تأمین چینی را کاهش دهند.
اتحادیه اروپا پیشتر بر برخی خودروهای برقی ساخت چین تعرفه وضع کرده بود و استدلال میکرد یارانههای گسترده دولتی در چین باعث رقابت ناعادلانه و کاهش مصنوعی هزینه تولید میشود.
با وجود این اقدامات، شرکتهای چینی همچنان سهم خود را در بازار اروپا بهویژه در بخش خودروهای هیبریدی افزایش دادهاند.
بروکسل همچنین از طرحهایی مانند «خرید کالای اروپایی» و برنامه «منابع برای اروپا» حمایت کرده است؛ طرحهایی که هدف آنها تقویت زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی در داخل اروپا و از طریق همکاری با کشورهایی مانند استرالیا، برزیل و کشورهای آسیای مرکزی است.
وزارت خارجه چین اتهامهای مربوط به تجارت ناعادلانه را رد کرده و هشدار داده است که پکن به هرگونه محدودیت تازه واکنش شدید نشان خواهد داد.
تنشها میان بروکسل و پکن در سالهای اخیر همزمان با افزایش کسری تجاری اتحادیه اروپا با چین بیشتر شده است. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۶۰ میلیارد یورو کسری تجاری کالا با چین ثبت کرد؛ موضوعی که نگرانی سیاستگذاران اروپایی درباره مازاد تولید صنعتی چین و نابرابری در رقابت را افزایش داده است.
بحث اخیر بخشی از تلاش گستردهتر اتحادیه اروپا برای کاهش آسیبپذیریهای راهبردی بدون قطع کامل روابط تجاری با چین است. از جمله اقدامات قبلی اروپا میتوان به مقررات مربوط به یارانههای خارجی و بررسی زنجیرههای تأمین در بخشهای حساس اشاره کرد.
با این حال، میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا درباره میزان سختگیری در برابر چین اختلافنظر وجود دارد. فرانسه خواهان واکنش قاطعتر به یارانهها و سیاستهای تجاری چین است؛ در حالی که آلمان به دلیل منافع گسترده شرکتهای صادراتیاش در چین، موضع محتاطانهتری دارد.
کمیسیون اروپا اعلام کرد نشست روز جمعه فرصتی برای بررسی همزمان «خطرها و فرصتها» در روابط اروپا و چین بوده و گفتوگو با پکن در کنار اقدامات احتمالی دفاعی ادامه خواهد یافت.
