رسانههای بینالمللی میگویند که داعش در تجدیدحیات خود، از برنامههای پیامرسان به ویژه تیکتاک استفاده میکند تا جوانان را جذب کند.
شواهد رسانهای نشان میدهد شبکه اجتماعی تیکتاک با وجود اینکه قوانینی برای حذف محتوای ترویج خشونت، تروریسم و افراطگرایی دارد، اما داعش از طریق این پلتفرم به فعالیت خود ادامه داده است، در حالیکه داعش خراسان امکان تبلیغات مشابه را در رسانههای اجتماعی شامل ایکس، فیسبوک و اینستاگرام ندارد.
رادیکالیزه شدن نوجوانان در تیکتاک
سوفان، یک نهاد تحقیقاتی و تحلیل استراتژیک با تمرکز بر امنیت جهانی اخیرا گزارش داده است که بعد از حملات حماس در ۷ اکتبر سال گذشته، اروپا شاهد افزایش نگرانکننده بازداشت مظنونان به ترور در خاک خود بوده است. به طوری که حدود دو سوم دستگیرشدگان از اکتبر سال گذشته تا ژوئن امسال نوجوانان بودهاند.
این گزارش با اشاره به نقش داعش خراسان در رادیکالیزه شدن نوجوانان از طریق پیامرسانهای آنلاین نوشته است که پیش از این بسیاری از این مظنونین بازداشتشده برای سرویسهای امنیتی اروپا شناختهشده نبودند و این نکته نشان میدهد که تغییر قابلتوجهی در سرعت و نحوه رادیکال شدن نوجوانان و جوانان وجود داشته است که در مدت کوتاهی ایدئولوژی جهادی را پذیرفتهاند و حملات خشونتآمیز را طراحی کردهاند.
این نهاد تحقیقاتی همچنین با اشاره به شناسایی یک حمله برنامهریزی شده به رژه همجنسگرایان در اتریش نوشته است که در تحقیقات مشخص شد دو نوجوان و یک جوان اتریشی پیش از انجام این حمله، از طریق محتوای منتشرشده داعش در تیکتاک، به رادیکالیسم روی آورده بودند.
به گفته این نهاد، با وجودی که تیکتاک قوانینی برای حذف محتوای افراطگرایی و خشونت دارد، اما محتوای حاوی خشونت و افراطگرایی در این پلتفرم در دسترس است.
همچنین براساس این گزارش، جوانترین عضو این گروه سه نفره، یک کانال تلگرامی با جهادگران از سراسر اروپا برای تبادل اطلاعات درباره برنامهریزی حملات و جمعآوری کمکهای مالی برای تهیه اسلحه ایجاد کرده بود.
اسکای نیوز در ماه اوت امسال گزارش داد که هزاران پست در تیکتاک را شناسایی کرده است که حامیان دولت اسلامی از قابلیتهای این پلتفرم برای تولید محتوا و جذب نیرو استفاده میکنند.
این رسانه با اشاره به ویدیوهای منتشر شده در تیک تاک که از یک سبک آواز معروف در جهان اسلام موسوم به «نشید» استفاده شده است افزود که هرچند نشیدها به هیچ ایدئولوژی وابسته نیست، اما داعش از این سبک برای تبلیغ حمایت از دولت اسلامی استفاده کرده است.
اسکای نیوز همچنین توانسته است که ۴۳۹ ویدیوی با محتوای آواز نشید مرتبط با داعش را در تیکتاک شناسایی کند.
همچنین این رسانه گزارش داده است که تصاویری از چهرههای بدنام داعش شامل «جلاد محمد اموازی» که در رسانههای غربی به نام «جان جهادی» شناخته میشود و ابوبکر البغدادی نیز در این شبکه اجتماعی منتشر شده است.
یکی از سخنگویان تیکتاک یک ماه قبل از انتشار این گزارش افشاگرانه اسکای نیوز، گفته بود: «ما قاطعانه در برابر افراطگرایی خشونتآمیز ایستادهایم و قبل از اینکه به ما گزارش شود، ۹۸ درصد محتوایی که قوانین ما را در مورد ترویج تروریسم نقض کند، حذف میکنیم.»
پیتر نیومن، استاد مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن که ۲۷ حمله مرتبط با داعش و برنامههای حمله تروریستی خنثی شده را از اکتبر سال گذشته تا کنون بررسی کرده است، به سیانان گفته است که نوجوانان از طریق پلتفرمهای رسانههای اجتماعی مانند تیکتاک به «حبابهای» آنلاین کشیده میشوند تا مبلغان جهادی به آنها دسترسی پیدا کنند.
سرمایهگذاری و کنترل اطلاعات تیکتاک توسط پکن
تیکتاک، یک شبکه اجتماعی متعلق به شرکت چینی بایتدنس است. ایالات متحده بارها مالک این شبکه اجتماعی را به ارتباطات با حزب کمونیست چین و ارسال اطلاعات کاربران به چین متهم کرده است. موضوعی که از سوی مالک تیکتاک رد شده است.
در چند سال گذشته تعدادی از کشورهای آسیایی، اروپایی و آمریکایی به دلیل نگرانی از نفوذ اطلاعاتی حزب کمونیست چین، محدودیتهایی را برای استفاده از تیکتاک در کشورهایشان وضع کردهاند. هرچند مشخص نیست که آیا حزب کمونیست چین در انتشار آزادانه تبلیغات داعش در تیکتاک نقشی داشته است یا خیر. اما برخی شواهد نشان میدهد که این رژیم در کنترل اطلاعات در تیکتاک نقش مهمی داشته است.
مارک وارنر، نماینده ویرجینیا در زمان تصویب ممنوعیت تیکتاک از سوی سنای آمریکا در ماه مه امسال گفت که تیکتاک به عنوان یک دشمن خارجی عمل میکند.
او افزود: «شاهد لابی مستقیم دولت چین بودیم که نشان میدهد شی جینپینگ بیش از هرچیزی روی این اپلیکیشن سرمایهگذاری کرده است؛ محصولی که استفاده از آن حتی در داخل چین هم ممنوع است.»
جفری کین، روزنامهنگار و کارشناس فناوری، پیشتر به اپک تایمز گفته بود که نسخه چینی تیکتاک محتوای مضر برای کاربران ۱۳ ساله را به دستور وزارت امنیت عمومی مسدود میکند. با اینحال، محتوای مشابه برای نوجوانان ۱۳ ساله آمریکایی در تیکتاک بدون مشکل در دسترس قرار دارد.
گوردون چانگ، تحلیلگر و نویسنده چینی معتقد است که چین تیکتاک را به یک سلاح تبدیل کرده و قصد دارد از آن یک جنگافزار بسازد. حزب کمونیست چین آنچه را که «جنگ نامحدود» علیه آمریکا (و دنیای غرب) میداند، کلید زده است.
با وجود سرکوب شدید و نسلکشی مسلمانان اویغور در استان سین کیانگ چین، تاکنون گزارشی از تهدید حزب کمونیست چین توسط داعش در تیکتاک منتشر نشده است.
