تحولات آشکاری که در ماههای اخیر در ساختار سیاسی چین رخ داده است، نشان میدهند که قدرت شی جین پینگ رو به کاهش است و احتمال برکناری او در آینده نزدیک وجود دارد.
دستکم سه منبع معتبر خارجی که سابقه خوبی در افشای اطلاعات مربوط به امور داخلی پکن دارند، گفتهاند که نقش شی جین پینگ در حال حاضر صوری است و انتظار میرود که در آینده نزیک بهطور رسمی از قدرت کنارهگیری کند.
فعالیت دوباره لیگ جوانان کمونیست که پیشتر آن را به حاشیه رانده بودند، حذف چهرههای نظامی نزدیک به شی و افتتاح بیسروصدای تالار یادبود انقلاب گوانژونگ در استان شانشی در شمال چین، آشکارترین تحولات ممکن بودهاند. به رسم معمول باید از نام شی ژونگشون، پدر شی جین پینگ، که جزو انقلابیون کمونیست بود، استفاده میشد. با اینحال، نام او از تالار یادبود حذف گردید و بهجای آن از نام منطقه «گوانژونگ» استفاده شد.
مقامات ارشد حزب کمونیست چین «دیگر توان تحمل شی را ندارند»
کای شنکون، تحلیلگر سیاسی کهنهکار، در روز ۲۱ مه با استناد به منابع ردهبالای پکن در کانال یوتیوب خود اعلام کرد که مقامات ارشد حزب کمونیست بر سر این تصمیم به توافق رسیدهاند که شی باید بهطور رسمی از عرصه سیاسی کنارهگیری کند.
کای که پیشتر اطلاعات دقیقی را در رابطه با تحولات قدرت در حزب کمونیست و ارتش چین افشا کرده بود، گفت که نارضایتی مقامات ارشد حزب به حدی رسیده که دیگر تحمل ندارند؛ وضعیتی که از افزایش فشارهای بینالمللی، رکود اقتصادی داخلی و وخامت حال شی جین پینگ نشأت میگیرد.
او افزود که سلطه شی بر ارتش به شکل قابلتوجهی کاهش یافته و ممکن است که در چهارمین نشست عمومی کمیته مرکزی بیستم بهطور رسمی از قدرت کنارهگیری کند که شامل رهبری حزب و فرماندهی ارتش میشود. انتظار میرود که نشست مذکور در اواخر اوت سال جاری برگزار شود. با اینحال، مقامات چین هنوز تاریخ رسمی این نشست را اعلام نکردهاند.
گزارش کای با اظهارات اخیر یوآن هونگبینگ، استاد سابق حقوق دانشگاه پکن که اکنون در استرالیا در تبعید زندگی میکند، همخوانی دارد. یوآن همچنین با منابع آگاه و نزدیک به ساختار قدرت در داخل حزب کمونیست چین در ارتباط است.
پیش از افشاگری کای در شبکههای اجتماعی، یوآن به اپک تایمز گفته بود که چندین جناح درونحزبی با یکدیگر متحد شدهاند و بهطور جدی در حال برنامهریزی برای پایان دادن به حکمرانی شی جین پینگ هستند تا از به قدرت رسیدن او در کنگره بیستویکم جلوگیری کنند.
زمان برگزاری این کنگره هنوز بهصورت رسمی اعلام نشده است، اما با توجه به دورههای پنجساله حزب انتظار میرود که کنگره بعدی در اکتبر ۲۰۲۷ برگزار شود.
بازگشت لیگ جوانان کمونیست
مطرح شدن دوباره نام چهرههای کلیدی لیگ جوانان کمونیست، که هو جینتائو، رئیسجمهور سابق چین، رهبری آن را برعهده دارد، از بارزترین نشانههای تضعیف قدرت شی جین پینگ بوده است.
روزنامه خلق و خبرگزاری شینهوآ در روز ۱۹ مه در مقالاتی به شرح اصول حکمرانی هو جینتائو پرداختند که برای نمونه میتوان به «تصمیمگیری علمی، دموکراتیک و قانونمحور» اشاره کرد.
عمر سیاسی هو جینتائو، که در نشست اختتامیه بیستمین کنگره ملی حزب کمونیست در اکتبر ۲۰۲۲ به شکلی تحقیرآمیز از سالن اخراج شد، در دوران زمامداری شی جین پینگ به پایان رسید. با اینحال، ظهور دوباره ادبیات سیاسی دوران هو و فعالیت مجدد نزدیکان او نشان میدهد که اوضاع بهکلی تغییر کرده است.
هو چونهوآ، عضو سابق دفتر سیاسی و از چهرههای باسابقه لیگ جوانان کمونیست، که در کنگره بیستم از حزب کنار گذاشته شد، یکبار دیگر به صحنه بازگشته و در محافل داخلی و بینالمللی حضور یافته و در سفری دیپلماتیک در ماه آوریل از آفریقا بازدید کرده است.
چن پوکونگ، تحلیلگر ساکن آمریکا، در برنامه یوتیوبی خود گفت که این تحرکات از بازگشت سیاسی این جناح حکایت دارد.
برکناری وفاداران و نابودی میراث سیاسی
در ادامه باید به تعلیق مقامات ارشد نظامیِ وفادار به شی جین پینگ از جمله میائو هوآ، مدیر بخش اقدام سیاسی ارتش آزادیبخش خلق، اشاره کنیم که از ژوئیه سال گذشته آغاز شد. در شرایطی که تضعیف قدرت شی مشهود است، کارشناسان تغییرات جاری در ساختار ارتش را بخشی از تلاشی گسترده جهت برچیدن پایگاه قدرت او در درون ارتش میدانند.
همانطور که پیشتر گفتیم، کاهش قدرت شی جین پینگ در نامگذاری تالار یادبود انقلاب گوانژونگ نیز انعکاس یافته است. این تالار در روز ۲۴ مه، همزمان با سالگرد درگذشت شی ژونگشون، پدر شی، در شهر زادگاه او، فوپینگ، در استان شانشی افتتاح شد و انتظار میرفت به افتخار شی ژونگشون نامگذاری شود. حذف نام او از تالار یادبود دال بر تغییر فضای سیاسی چین است؛ تغییری که بعید بود درصورت استیلای کامل شی بر قدرت رخ میداد.
به گزارش تلویزیون دولتی چین و خبرگزاری شینهوآ، مقامات ارشد کشوری و استانی در مراسم افتتاح این تالار حضور نداشتند؛ موضوعی که باعث شد این رویداد به شکلی بیسروصدا برگزار شود. چیزی که بیشتر باعث جلب توجه شد، غیبت ژائو ییده، دبیر حزب استان شانشی و از دستیاران سابق شی جین پینگ، در دوران حضور او در استان ژجیانگ بود. ژائو سال گذشته در این مراسم شرکت کرده بود و عدم حضور او در مراسم سال جاری معنای خاصی داشت.
برکناری کنترلشده
یائو شنگ، سرهنگ دوم سابق نیروی دریایی حزب کمونیست چین، که در سال ۲۰۱۶ به آمریکا نقل مکان کرد، به اپک تایمز گفت که قدرت واقعی شی عملاً از بین رفته و جایگاه او در شرایط کنونی صوری است.
یائو گفت: «او از دبیرکلی حزب و ریاست کمیسیون مرکزی نظامی کنارهگیری خواهد کرد و تنها به شکل نمادین ریاست کشور را برعهده خواهد داشت و در کنگره بیستویکم بهطور کامل بازنشسته خواهد شد.»
کای در فضای مجازی گفت که هر طرحی برای برکناری شی در قالب توافقی صورت خواهد گرفت که باعث تخریب وجهه او نشود.
او گفت: «بهطور حتم ترتیبی داده خواهد شد تا شی و حلقه نزدیکان او بتوانند با حفظ آبرو از عرصه سیاسی کنارهگیری کنند. وقتی رهبری جدید قدرت را به دست بگیرد، رویکرد تازهای در حیطه حکمرانی شکل خواهد گرفت.»
شن مینگشی، مدیر مؤسسه تحقیقات دفاع و امنیت ملی تایوان، نیز معتقد است که تحولات اخیر چین به وضوح نشان میدهند که قدرت شی رو به افول است.
شن به اپک تایمز گفت: «یکی از نشانههای واضحی که میبینیم، این است که رسانههای رسمی مانند خبرگزاری شینهوآ و روزنامه خلق بهمراتب کمتر از عبارتهای «هسته کمیسیون مرکزی نظامی» یا «هسته کمیته مرکزی حزب» برای ارجاع دادن به شی استفاده میکنند. این عبارتها که پیشتر رایج بودند، این روزها بهندرت به کار گرفته میشوند.»
او افزود که چند تن از اساتید دانشگاه پکینگ و دانشگاه فناوری جنوب چین مقالههایی را در انتقاد از سیاستهای شی جین پینگ منتشر کردند و با برکناری و مؤاخذه روبهرو نشدند. اقتصاددانانی که پیشتر سیاستهای شی را به چالش میکشیدند، از سمت خود برکنار میشدند و واحد تحقیقاتی آنها منحل میشد.
به گفته شن، با توجه به وضعیت فعلی بهنظر میرسد که لیگ جوانان کمونیست در مسیر جانشینی رهبری حزب قدرت را به دست گرفته است.
شن افزود: «اما سؤالی که مطرح میشود این است که آیا شی با جانشینی کسی که به جناح او تعلق ندارد موافقت خواهد کرد یا خیر. شی نگران است که اگر کسی که زیر دست خودش پرورش نیافته به قدرت برسد، دست به تلافیجویی یا تسویهحساب سیاسی خواهد زد.»
شن همچنین ابراز نگرانی کرد که اگر پکن بدون اعلام رسمیِ انتقال قدرت به روال کنونی ادامه دهد، این احتمال وجود دارد که شی مقاومت کند.
او گفت: «هرچه این کار بیشتر به تعویق بیافتد، بلاتکلیفی بیشتر خواهد شد. اگر اتفاق مهمی مثل انفجار بزرگ استان شاندونگ در روز ۲۷ مه رخ دهد، شی جین پینگ از آن بحران برای ایجاد درگیری یا تنش استفاده خواهد کرد یا برای عقب راندن مخالفان به راهی غیر از بسیج نیروهای نظامی متوسل خواهد شد که احتمالاً باعث به تعویق افتادن نشست عمومی یا مختل شدن برنامه مخالفان او میشود.»
انفجاری که شن به آن استناد کرده است، در یک کارخانه مواد شیمیایی رخ داد. براساس اطلاعیه رسمی دولت چین، این حادثه دستکم ۵ کشته، ۱۹ زخمی و ۶ مفقودی برجا گذاشت. ساکنان محلی درخصوص تعداد کشتهها تردید دارند و نگران دستکاری گزارش حادثه هستند.
