پژوهشگران دانشگاه آکسفورد یک روش تصویربرداری جدید را آزمایش کردهاند که میتواند شایعترین و دشوارترین نوع قابلتشخیص عارضهای را که میلیونها خانم با آن دستبهگریبان هستند شناسایی کند.
جراحی بهترین روش تشخیص اندومتریوز است. این موضوع برای حدود ۱۱ درصد از خانمهای آمریکایی که با این بیماری دستوپنجه نرم میکنند، بهمنزله تحمل سالها درد، اسکنهای مکرر و بینتیجه و درنهایت تندادن به جراحی برای یافتن علت درد و رنجشان است. حالا یک روش تصویربرداری جدید در دانشگاه آکسفورد آزمایش شده که ممکن است خانمها را از جراحی بینیاز کند.
اندومتریوز خانمهای ۱۵ تا ۴۴ ساله را درگیر میکند و بهویژه در بین خانمهای ۳۰ و ۴۰ ساله شایع است. این بیماری با درد شدید، خونریزی سنگین، خستگی و مشکلات باروری همراه است. با اینحال، خانمها باید ۸ تا ۱۲ سال برای تشخیص قطعی منتظر بمانند و در این مدت بارها به پزشک مراجعه کنند و اسکنهای بینتیجه انجام دهند.
پژوهشگران میگویند تصویربرداری غیرتهاجمی جدید میتواند زمان انتظار را کوتاهتر کند.
تشخیص دشوارترین نوع اندومتریوز
پژوهشگران دانشگاه آکسفورد، که با شرکت رادیودارویی سراک هلثکر همکاری میکردند، نتایج کارآزمایی فاز دوم خود را در نشریه زنان و زایمان و سلامت زنان لنست منتشر کردند. آنها در این کارآزمایی یک عامل تصویربرداری جدید به نام ماراسیکلاتید را بررسی کردند که در کنار سیتیاسکن تخصصی برای تشخیص اندومتریوز به کار گرفته میشود. اندومتریوز یک بیماری التهابی شایع است که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد میکند.
این آزمایش روی ۲۰ خانم که مشکوک به اندومتریوز بودند یا اندومتریوز قطعی داشتند انجام شد. خانمها ابتدا با استفاده از ماراسیکلاتید اسکن شدند و سپس تحت جراحی قرار گرفتند تا دقت نتایج اسکن مشخص شود.
پس از جراحی مشخص شد که ۱۷ نفر از این خانمها به اندومتریوز مبتلا بودند. ماراسیکلاتید از سه مورد غافل ماند، اما ۱۴ مورد را بهدرستی شناسایی کرد.
ماراسیکلاتید با موفقیت اندومتریوز سطحی صفاقی- نوعی از اندومتریوز که تشخیص آن بسیار دشوار است- را در ۹ نفر از ۱۲ خانم حاضر در آزمایش تشخیص داد. ۱۰ نفر از این خانمها دوازده ماه پیش اسکن عادی انجام داده بودند، اما متوجه اندومتریوز نشده بودند.
دو نفر از خانمها اندومتریوز نداشتند و نتیجه اسکنشان با نتیجه ماراسیکلاتید همخوانی داشت. یک خانم دیگر از انجام جراحی انصراف داد و تأیید وضعیت او امکانپذیر نبود. پژوهشگران در این مطالعه به موارد مثبت کاذب برنخوردند.
این نخستینبار است که از ماراسیکلاتید برای کمک به تشخیص این بیماری استفاده میشود. این ردیاب رادیواکتیو به پروتئینی که در شکلگیری عروق خونی جدید دخیل است میچسبد. همانطور که میدانید، شکلگیری عروق جدید نقش بسزایی در رشد ضایعات اندومتریوز دارد. این ردیاب قادر به تشخیص موارد دشوار از جمله بیماری در مراحل اولیه است که اسکنهای معمولی امکان تشخیص آن را ندارند.
چرا روشهای کنونی ناکارآمد هستند
این یافتهها نشان میدهند که میتوانیم از ماراسیکلاتید بهعنوان یک آزمایش غیرتهاجمی جدید بهویژه برای تشخیص اندومتریوز سطحی صفاقی استفاده کنیم؛ شایعترین نوع اندومتریوز که تشخیص آن با روشهای کنونی دشوار بوده و فقط با لاپاراسکوپی امکانپذیر است. عمل لاپاراسکوپی درحالحاضر بهترین روش تشخیص قطعی اندومتریوز بهشمار میرود.
دکتر سارا کیم، متخصص زنان از مرکز پزشکی استونیبروک نیویورک، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «خانمها برای تشخیص اندومتریوز اغلب جراحی میشوند و این چیزی نیست که بهسادگی از کنار آن بگذریم.»
کیم گفت امآرآی معمولی اندومتریوز سطحی را تشخیص نمیدهد؛ عارضهای که تقریباً ۸۰ درصد از موارد این بیماری را شامل میشود.
دکتر آرماندو هرناندز-ری، متخصص غدد از مرکز کانسپشنز فلوریدا در میامی، گفت حتی مرکز آنها هم فقط ۵۰ تا ۶۰ درصد از بیماران مشکوک به اندومتریوز را تشخیص میدهد که همین هم درصد بالایی به حساب میآید.
پژوهشگران میگویند اگر این نتایج در مطالعات بزرگتر به تأیید برسند، اسکن جدید میتواند به خانمها کمک کند که خیلی زود بهدلیل علائم خود پی ببرند. این روش همچنین در پایش بیماری و بررسی واکنش بیماران به درمان مفید خواهد بود.
اندومتریوز با درد شدید قاعدگی همراه است که از انجام فعالیتهای روزمره ممانعت میکند. این عارضه همچنین با خونریزی شدید و خستگی مفرط همراه است. از دیگر نشانههای این عارضه میتوان به درد زیر شکم، کمر و لگن و ناراحتی هنگام ادرار یا دفع اشاره کرد. برخی از خانمها ممکن است در حین یا پس از رابطه جنسی درد داشته باشند یا در قفسه سینه احساس درد کنند. مشکلات بارداری و احساس بیحوصلگی هم میتواند نشانه مشکلات زمینهای باشد.
مسیر پیشرو و پیگیری سریع سازمان غذا و داروی آمریکا
سازمان غذا و داروی آمریکا ماراسیکلاتید را در ژوئیه ۲۰۲۴ بهعنوان روش تشخیص اندومتریوز سطحی صفاقی در دسته «بررسی خارج از نوبت» قرار داد؛ اقدامی که با هدف سرعتبخشیدن به روند توسعه روشهای درمان بیماریهای جدی انجام میگیرد تا به نیازهای درمانی موجود رسیدگی شود.
دیوید هیل، مدیرعامل سراک هلثکر، در بیانیهای گفت: «با توجه به اینکه ماراسیکلاتید از سوی سازمان غذا و دارو در دسته بررسی خارج از نوبت قرار گرفته و فاز سوم مطالعه هم قطعی شده است، میتوانیم یافتههای فعلی را در کارآزماییهای بزرگتر محک بزنیم و شرایط را برای دریافت مجوزهای قانونی فراهم کنیم.»
