سازمان اطلاعاتی نیوزیلند اعلام کرد چین تنها کشوری است که در مقیاس گسترده علیه این کشور فعالیت جاسوسی میکند.
بر اساس گزارش «محیط تهدید امنیتی ۲۰۲۶» که سازمان اطلاعات امنیتی نیوزیلند در ماه اوت منتشر کرد، دولتهای خارجی و عوامل نیابتی آنها بخشهای دولتی و خصوصی این کشور را با هدف دستیابی به مالکیت فکری، فناوریهای نوآورانه و دیگر اطلاعات غیرعمومی هدف قرار میدهند.
در حالی که چندین کشور علیه نیوزیلند به جاسوسی مشغول هستند، این گزارش بهطور مشخص چین را «تنها کشوری که این کار را در مقیاس گسترده انجام میدهد» معرفی کرده و افزود سرویسهای اطلاعاتی پکن ممکن است «فعالترین» سرویسها در میان همه باشند.
روشهای مورد استفاده از مبادلات علمی و تجاری که ظاهری مشروع دارند تا نفوذهای سایبری، شرکتهای پوششی و سرقت آشکار را در بر میگیرد و سازمان اطلاعات نیوزیلند پیشبینی کرده که این فعالیتها طی سال آینده تنها شدت خواهد گرفت.
در یک پرونده مشخص، این سازمان از تلاش یک نهاد وابسته به حکومت چین برای نصب تجهیزات زمینی ردیابی ماهواره در نیوزیلند پرده برداشته است.
دو کارشناس امور چین گفتهاند که این گزارش نشاندهنده سختگیرانهتر شدن رویکرد نیوزیلند در قبال پکن است.
شن مینگشی، پژوهشگر مؤسسه پژوهشهای امنیت ملی و دفاعی تایوان به اپک تایمز گفته است این موضوع بازتابدهنده تغییر گستردهتر در سیاست نیوزیلند نسبت به چین است؛ تغییری از رویکردی که عمدتاً بر روابط اقتصادی متمرکز بود، به رویکردی که اکنون بر مقابله با جاسوسی و نگرانیهای امنیت نظامی تأکید دارد.
فنگ چونگیی، دانشیار مطالعات چین در دانشگاه فناوری سیدنی، نیز دیدگاهی مشابه شن مینگشی دارد.
او در مصاحبهای اخیر با اپک تایمز گفت نیوزیلند بهطور فزایندهای رویکردی «دو مسیره» را در پیش گرفته است؛ رویکردی که در آن، این کشور ضمن حفظ روابط تجاری خود با چین، هماهنگیهای امنیتیاش را با ایالات متحده و متحدانش در ائتلاف اطلاعاتی «فایو آیز» تعمیق میکند.
پرونده ماهواره
این گزارش نام سازمان دخیل در پرونده نصب تجهیزات زمینی ردیابی ماهواره در نیوزیلند را «رصدخانه کوهستان بنفش» اعلام کرده است؛ نهادی که به گفته سازمان اطلاعات نیوزیلند طی سال گذشته تلاش کرده بود این تجهیزات را در نیوزیلند نصب کند و در این مسیر با یک شرکت محلی همکاری داشت که احتمالاً از ارزش اطلاعاتی-نظامی این تجهیزات یا اینکه دادهها در نهایت به چه کسی منتقل میشوند، آگاه نبود.
این رصدخانه مستقیماً با حزب کمونیست چین ارتباط دارد.
این نهاد بهعنوان یکی از مؤسسات وابسته به آکادمی علوم چین فعالیت میکند؛ نهادی که خود مستقیماً زیر نظر شورای دولتی چین است و دارای یک کمیته داخلی حزب کمونیست چین است که وظیفه دارد اطمینان حاصل کند این رصدخانه از دستورالعملهای حزب پیروی میکند.
هو جیانگو، رئیس آکادمی علوم چین همزمان دبیر حزب این آکادمی و عضو کمیته مرکزی بیستم حزب کمونیست چین است؛ همچنین هر ۱۱ عضو عالیترین رهبری آکادمی نیز عضو حزب کمونیست چین هستند.
سازمان اطلاعات نیوزیلند ارزیابی کرده است که اگرچه ارتباط این رصدخانه با حزب کمونیست چین به این معناست که ممکن است مجبور به تحویل هرگونه داده جمعآوریشده شود، اما در این مورد، دادهها «با میل و رغبت منتقل میشدند.»
این سازمان همچنین خاطرنشان کرده که این یک مورد مجزا نبوده است: این عملیات نخستین باری نبود که این سازمان تلاش میکرد زیرساخت نصب تجهیزات زمینی ردیابی ماهواره خود را در نیوزیلند نصب کند و «بعید است آخرین بار نیز باشد.»
این سازمان اعلام کرد چنین زیرساختی از اهمیت راهبردی برخوردار است، زیرا موقعیت نیوزیلند در اقیانوس آرام امکان ردیابی ماهوارههایی را که در مدارهای مختلف از فراز منطقه آسیا-اقیانوسیه عبور میکنند، با حداقل تداخل فرکانس رادیویی و موانع دید فراهم میکند.
بهطور کلی، سازمان اطلاعات نیوزیلند نصب تجهیزات زمینی ردیابی ماهواره را تجهیزاتی توصیف میکند که برای ردیابی ماهوارهها و زبالههای فضایی و نیز جمعآوری طیفی از دادههای علمی دیگر طراحی شدهاند؛ قابلیتهایی که به گفته این گزارش برای دولتهای خارجی که به دنبال توسعه توانمندیهای نظامی و عملیات اطلاعاتی هستند، «جذاب» است.
پیامدهای اقیانوس آرام برای فایو آیز
شن مینگشی با اشاره به اینکه حزب کمونیست چین بهشدت در حال رقابت برای تثبیت موقعیت خود در جنوب اقیانوس آرام است، هشدار داد که اگر چین موفق به ایجاد زیرساخت نصب تجهیزات زمینی ردیابی ماهواره در این منطقه شود، نه تنها به دادههای منطقه دسترسی خواهد یافت، بلکه میتواند استقرارهای نظامی و تحرکات دریایی ایالات متحده، استرالیا و نیوزیلند را نیز زیر نظر بگیرد.
شن گفت: «اگر این تأسیسات (نصب تجهیزات زمینی ردیابی ماهواره) را برای ردیابی فضاپیماها و ماهوارههای جاسوسی در جنوب اقیانوس آرام ایجاد کند، عملاً به این معنا خواهد بود که حزب کمونیست چین از قبل جای پایی در آنجا ایجاد کرده است و خواهد توانست استقرارهای نظامی و جابهجایی کشتیهای کشورهایی مانند ایالات متحده، استرالیا و نیوزیلند را در منطقه با دقت بیشتری زیر نظر بگیرد.»
او افزود: «حزب کمونیست چین میتواند سیگنالهای ماهوارهای مرتبط با مسائل نظامی یا اطلاعاتی میان ائتلاف فایو آیز و نیوزیلند را رهگیری کند. این امر آشکارا به معنای نشت اطلاعات یا کاهش سطح همکاری و برتری کلی در ائتلاف فایو آیز خواهد بود.»
نیوزیلند عضو ائتلاف اطلاعاتی فایو آیز در کنار ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا و کانادا است.
الگوهای گستردهتر مداخله حزب کمونیست چین
گزارش سازمان اطلاعات نیوزیلند همچنین به تشریح روشهای گستردهتری میپردازد که حزب کمونیست چین برای هدف قرار دادن نیوزیلند به کار میگیرد و اشاره میکند که چین همچنان «فعالترین» دولت در این زمینه است و کشورهای دیگر در مقیاس کوچکتری چنین فعالیتهایی انجام میدهند.
بر اساس این گزارش، سرویسهای اطلاعات نظامی چین بهطور فزاینده وبسایتهای شبکهسازی حرفهای و پلتفرمهای کاریابی آنلاین را هدف قرار دادهاند و بهطور مشخص در جستوجوی مقامهای فعلی و سابق دولت نیوزیلند هستند که به اطلاعات طبقهبندیشده یا حساس دسترسی دارند.
افسران اطلاعاتی چین با معرفی خود بهعنوان مشاور، کارمند اندیشکده یا مسئول جذب نیرو، افراد را ارزیابی میکنند تا مشخص شود چه اطلاعاتی در اختیار دارند و آیا ممکن است آنها را افشا کنند یا خیر؛ گاهی نیز برای سنجش میزان دانش آنها، در ازای نگارش مقالات پژوهشی به آنان پول پرداخت میکنند.
افرادی که این مرحله را با موفقیت پشت سر بگذارند، سپس تحت فشار قرار میگیرند تا اطلاعات محرمانه و غیرعمومی را در اختیار قرار دهند و اغلب تشویق میشوند شغل دولتی خود را حفظ کنند تا جریان اطلاعات ادامه یابد و امکان جذب همکارانشان نیز فراهم شود.
این گزارش همچنین هشدار میدهد که عوامل نیابتی دولتهای خارجی از شرکتهای پوششی، واسطههای زنجیره تأمین، طرحهای سرمایهگذاری و برنامههای جذب نیرو برای دستیابی به فناوریهای حساس استفاده میکنند و گاهی کالاهای بهدستآمده را از طریق چندین کشور منتقل میکنند تا مقصد نهایی آنها پنهان بماند.
این گزارش همچنین اشاره میکند که قوانین امنیت ملی چین هر فرد یا سازمانی را در این کشور ملزم میکند که با درخواستهای سرویسهای اطلاعاتی چین همکاری کند؛ از جمله تحویل دادهها یا فراهم کردن دسترسی به سامانهها؛ واقعیتی حقوقی که به گفته این گزارش، شرکتها باید آن را در ارزیابی ریسک خود لحاظ کنند.
در بعد اجتماعی نیز سازمان اطلاعات نیوزیلند از کارزارهای فشار علیه جوامع مهاجران قومی در نیوزیلند خبر داده و روشهایی مانند تهدید اعضای خانواده، محروم کردن افراد از خدمات کنسولی، خودداری از صدور گذرنامه یا ویزا و درخواست از اعضای این جوامع برای خودداری از شرکت در اعتراضها یا فعالیتهای سیاسی خاص را توصیف کرده است.
فراتر از یک تغییر ساده در سیاست
فنگ چونگیی در ادامه استدلال کرد که این گزارش بازتابدهنده موضوعی فراتر از یک بازتنظیم معمول دیپلماتیک است.
او خاطرنشان کرد که خود نیوزیلند از توانمندی فناوری پیشرفته محدودی برخوردار است، اما چون فناوری و اطلاعات خود را با ایالات متحده به اشتراک میگذارد، اکنون باید برای رفع آسیبپذیریها هماهنگی نزدیکی با واشینگتن داشته باشد تا از سوءاستفاده چین از مسیرهای نسبتاً باز علمی، آموزشی و تجاری در شبکه فایو آیز برای دسترسی به فناوریها و اطلاعات حساسی که ایالات متحده و متحدانش در تلاشند از دسترس چین دور نگه دارند، جلوگیری شود.
فنگ گفت: «رویکرد امنیتی در حال تحول نیوزیلند در قبال چین اکنون بسیار فراتر از یک تعدیل صرف در سیاست خارجی رفته است.»
این گزارش افزود: «اگرچه فعالیتهای جاسوسی چین در این کشور جنوب اقیانوس آرام نباید مانع تعامل یا انجام کسبوکار سازمانهای نیوزیلندی با نهادهای آن کشور شود، اما استفاده گستردهتر دولتها از ابزارهای اجبار، احتمالاً در سالهای آینده به یک چالش امنیتی نوظهور تبدیل خواهد شد و ما باید نسبت به این خطر هوشیار باشیم.»
