یافتههای این مطالعه نشان میدهند که تعداد لایکها و بازدیدها و بازخوردهای غیرمنتظره بر رفتار مجازی کاربران اثر میگذارند و آنها را درگیرِ شبکههای اجتماعی میکنند.
دریافت لایک حس خوبی دارد و ممکن است کاربران را به انتشار مطالب بیشتر ترغیب کند. این مطالعه نشان داده افرادی که با علائم افسردگی دستوپنجه نرم میکنند، ممکن است نسبت به بازخورد شبکههای اجتماعی حساستر باشند.
پژوهشگران در بخش بحث و بررسی مطالعه نوشتهاند که افراد افسرده بعضاً از شبکههای اجتماعی برای جبران کمبود تعاملات اجتماعی واقعی استفاده میکنند.
پژوهشگران از سه مجموعه داده متفاوت از محتوای شبکه اجتماعی ایکس (توئیتر سابق) برای بررسی رفتار مجازی بالغ بر ۷ هزار کاربر استفاده کردند که شامل ۳ هزار و ۲۰۰ مطلب میشد.
ارتباط آنلاین ممکن است آسانتر باشد
یائل نیو، پژوهشگر علوم اعصاب محاسباتی از دانشگاه پرینستون و نویسنده ارشد مطالعه حاضر، به اپک تایمز گفت: «افراد افسرده اغلب خودشان را به آب و آتش نمیزنند، اما همچنان نیازمند روابط اجتماعی هستند. ارتباط آنلاین ممکن است برای آنها آسانتر باشد و به تنها راه ارتباطیشان تبدیل شود.»
نیو گفت: «روابط مجازی همیشه در دسترس هستند و لازم نیست برای ایجاد ارتباط از تخت خارج شوید یا لباس بپوشید.»
او افزود: «ارتباط گرفتن با دیگران در فضای مجازی مخاطرات کمتری دارد.»
نیو گفت: «میتوانیم فوراً تلفن را خاموش کنیم، اسم و رسممان را مخفی نگهداریم و حتی از شناسهای استفاده کنیم که کسی به هویتمان پی نبرد. تعامل در فضای مجازی زحمت کمتری دارد.»
در این مطالعه بررسی نشده که استفاده از شبکههای اجتماعی باعث تشدید افسردگی میشود یا خیر، اما یافتههای یک مطالعه مروری نشان میدهند که استفاده زیاد از شبکههای اجتماعی با افسردگی و دیگر مشکلات سلامت روان ارتباط دارد؛ بهویژه در مورد کاربرانی که جزو گروههای آسیبپذیر بهشمار میروند. پژوهشهای پیشین هم استفاده از شبکههای اجتماعی را با افزایش خطر ابتلا به افسردگی مرتبط میدانند.
«لایکها» بیشتر به چشم میآیند و قابل شمارش هستند
در زندگی واقعی باید به نشانهها دقت کنید تا بفهمید دیگران درباره شما چه فکری میکنند، اما در شبکههای اجتماعی با شمارش تعداد لایکهای میتوانید به میزان محبوبیت افراد پی ببرید.
نشانههای مرتبط با تعاملات حضوری مانند اخمکردن یا لبخندزدن به طرف مقابل نشان میدهند که از معاشرت با او استقبال میکنید یا تمایلی به معاشرت با او ندارید، اما نمیتوان این نشانهها را با عدد و رقم سنجید. شبکههای اجتماعی این شاخصها را با کمّیسازی بازخورد کاربران ملموستر کردهاند.
نیو گفت: «در شبکههای اجتماعی با اعداد و ارقام سروکار داریم.»
افراد افسرده در تفسیر نشانههای اجتماعی مشکل دارند. از اینرو، بازخورد فوری و شاخصهای قابل سنجش شبکههای اجتماعی برای آنها جذابیت بیشتری دارد.
نیو تأکید کرد: «با اینحال، این اعداد آنقدرها مهم نیستند. اینکه امروز ۱۰ لایک بگیرم و دیروز ۸ لایک گرفته باشم، درعمل تفاوتی ندارد. البته شاید بگویید تفاوت دارد.»
ماهیت اعتیادآور شبکههای اجتماعی
بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی لایک کمی میگیرند یا بازخورد چندانی دریافت نمیکنند، اما گاهی مطالبشان بهواسطه الگوریتم شبکههای اجتماعی بهطور گسترده مورد توجه قرار میگیرد.
نیو گفت: «این سازوکار تا حدی به دستگاههای قماربازی شباهت دارد. گاهی جایزه بسیار بزرگی نصیبتتان میشود و همین جوایز بزرگ و گاهبهگاه باعث میشوند درگیر بمانید.»
کلر گیلن، استاد روانشناسی کالج ترینیتی دوبلین و از نویسندگان مطالعه حاضر، به اپک تایمز گفت: «بردن واقعاً مؤثر است. گاهی برد بزرگ و غیرمنتظرهای نصیبتان میشود و همین برد به شما انگیزه میدهد که برای رسیدن به برد بعدی ادامه دهید.»
مطالعات متعدد نشان دادهاند که آدمهای افسرده بیش از دیگران تحت تأثیر این بردها قرار میگیرند. برای نمونه، مطالعاتی در تایلند و نروژ انجام گرفته که نشان میدهند افسردگی با اختلال قمار ارتباط مستقیم دارد.
نیو گفت: «مغز فرد بهنوعی از برد و دریافت پاداش محروم مانده و در شرایطی قرار میگیرد که برای رسیدن به آن پاداش ریسک میکند.»
عادت استفاده ناسالم از شبکههای اجتماعی را بشکنید
نیو گفت: «بهنظرم باید لحظهای مکث کنیم و ببینیم مدتزمانی که در شبکههای اجتماعی سپری میکنیم چه ارزشی دارد. آیا چیزی نصیبمان میشود؟ آیا زندگیمان پربارتر میشود؟ آیا از کار با شبکههای اجتماعی لذت میبرم؟ آیا شبکههای اجتماعی باعث ایجاد ارتباط سازنده با دیگران میشوند؟»
گیلن گفت: «اگر شبکههای اجتماعی چیزی به زندگیتان اضافه نمیکنند، باید در انتظاری که از این پلتفرمها دارید بازنگری کنید و اهداف جدیدی پیش پای خود بگذارید. برای نمونه، میتوانید اپلیکیشنها را حذف کنید، کمتر در شبکههای اجتماعی پرسه بزنید یا کاری کنید که زندگیتان پربارتر شود.»
