گسترش نیروی دریایی چین با ناکامی بزرگی مواجه شده است. یک زیردریایی تهاجمی اتمی در بین ماههای مه و ژوئن در حین ساخت غرق شد و پکن تلاش کرده که خبر غرق شدن آن را مخفی نگهدارد.
ناکامی در زمینه توسعه تجهیزات نظامی به کشور خاصی محدود نمیشود، اما این حادثه با توجه به تبلیغات چینِ کمونیست که دائماً از دستاوردهای باشکوه ارتش خود میگوید، شرمآور است. مسیر پکن برای سلطه بر دریاها ممکن است چالشبرانگیزتر از آن چیزی باشد که به نظر میرسد.
این زیردریایی، که نخستین نمونه در کلاس «ژو» است، پاشنهای به شکل ایکس دارد که مانورپذیری آن را بهبود میبخشد. گفتنی است که این زیردریایی در مقر کشتیسازی ووچانگ، که زیر نظر شرکت کشتیسازی دولتی چین فعالیت میکند، در یک منطقه شهری پرجمعیت در حومه ووهان در امتداد رودخانه یانگتسه غرق شده است. اینکه زیردریایی غرقشده سوخت اتمی حمل میکرده یا خیر، مشخص نیست اما احتمال آن وجود دارد. نشت احتمالی سوخت اتمی میتواند برای ساکنان منطقه فاجعهآفرین باشد.
چین به دلیل داشتن بزرگترین نیروی دریایی جهان از نظر اندازه ناوگان به خود میبالد، اما زیردریاییهای اتمی رژیم کمونیستی به شکل قابلتوجهی از همتایان آمریکایی خود ضعیفتر هستند. از این گذشته، متحدان آمریکا نیز در توسعه زیردریاییهای اتمی اقداماتی انجام دادهاند.
برای نمونه، تایوان را در نظر بگیرید. تایوان دقیقاً یک سال پیش در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۳ اولین زیردریایی بومی خود را که «هایکون» (ناروال) نام داشت به آب انداخت.
این زیردریایی که به نسل ششم اژدرهای دوربرد امکی-۴۸ ساخت آمریکا و موشکهای ضدکشتی هارپون مجهز است، برای رفع نیازهای تایوان در جنگ نامتقارن طراحی شده است. این زیردریایی سوخت اتمی ندارد، اما میتواند کشتیهای دشمن- از جمله کشتیهای دور از سواحل تایوان- را رهگیری کند، آبراههها را مسدود کرده و درصورت لزوم با کشتیهای غولپیکر چینی درگیر شود.
این زیردریایی که قرار است در سال ۲۰۲۵ به خدمت گرفته شود، بخشی از ناوگان هفت فروندی تایوان است که با پشتیبانی قابلتوجه بینالمللی از جمله کمکهای شرکت لاکهید مارتین، پیمانکار دفاعی آمریکایی، در رابطه با سامانههای تسلیحاتی توسعه یافته است. استرالیا، کره جنوبی، هند، اسپانیا و کانادا نیز در زمینه قطعات و نیروی انسانی همکاری داشتهاند.
در عینحال، پیمان امنیتی آکوس بین استرالیا، بریتانیا و آمریکا پیشرفت چشمگیری داشته است. وزرای دفاع استرالیا و بریتانیا در ۲۶ سپتامبر در نشست پیشبرد نسل بعدی زیردریاییهای اتمی به توافق رسیدند. آمریکا نیز بهعنوان عضو پیمان آکوس قصد دارد پنج زیردریایی اتمی کلاس ویرجینیای خود را در اوایل ۲۰۳۰ به استرالیا بفروشد. استرالیا و بریتانیا تا اواسط ۲۰۳۰ زیردریایی اتمی جدید اساسان-آکوس را بهطور مشترک تولید و عملیاتی خواهند کرد.
این تحولات استرالیا را به هفتمین کشور دارای زیردریایی اتمی در جهان تبدیل میکنند و استرالیا از این حیث به جمع آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا، فرانسه و هند ملحق میشود. با اینحال، این زیردریاییها صرفاً حامل تسلیحات متعارف خواهند بود که از تعهد آکوس به منع گسترش تسلیحات اتمی حکایت دارد.
اما آکوس فقط به زیردریایی محدود نمیشود. این پیمان بر فناوریهای پیشرفته و قابلیتهای دفاعی نیز تمرکز دارد. کشورهای عضو در حال تسریع روند توسعه تسلیحات هایپرسونیک، هوش مصنوعی، امنیت سایبری، جنگ الکترونیک، فناوری کوانتومی و سامانههای زیرآبی هستند. اساسان-آکوس یک غول کاملاً جدید در زیر آبها خواهد بود.
استرالیا ظرفیت نظامی خود را بیش از زیردریاییها توسعه خواهد داد. این کشور در حال خرید انواع تسلیحات دوربرد و تسلیحات هدایتشونده دقیق مانند موشکهای کروز تاماهاک، موشکهای دوربرد هواپرتاب و هوا به زمین ایجیام-۱۵۸ب و فناوری موشکهای هایپرسونیک است. این امکانات توان تهاجمی استرالیا را به شکل قابلتوجهی تقویت کرده و تعادل نظامی منطقه را عملاً برهم میزنند.
بهرغم موانع و چالشهایی که وجود دارد، چین از ساخت زیردریایی دلسرد نمیشود. با اینحال، اینکه چین بتواند در منطقه دست بالا را پیدا کند، اتفاقی نیست که فقط به حزب کمونیست بستگی داشته باشد.
حادثهای که اخیراً برای زیردریایی چین رخ داد، صرفاً یک نمونه از اشتباهات افشانشدهای است که در روند توسعه نظامی حزب کمونیست چین رخ داده است. شاید هرگز از محتویات «جعبه سیاه» این اشتباهات مطلع نشویم، اما هرکدام از این اشتباهات به افزایش ابهامات پیرامون بلندپروازیهای چین دامن میزنند.
غرق شدن زیردریایی اتمی چین ممکن است برنامههای نظامی کلی پکن را از مسیر خود منحرف نکند، اما به همه یادآوری میکند که هژمونی منطقهای چین با موانع داخلی و خارجی روبهروست.
