متخصصان پا و ستون فقرات از این میگویند که پوشیدن کفش پاشنهبلند چه تأثیری روی بدن میگذارد.
ویکتوریا بکام، طراح مد انگلیسی، بهندرت بدون کفش پاشنهبلند ظاهر میشد. بکام در سال ۲۰۱۵ جملهای را به زبان آورد که دنیای مد را شوکه کرد: من از این به بعد کفش پاشنهتخت میپوشم. خبری از مد جدید نبود. پوشیدن کفشهای پاشنهبلند در سالهای اخیر فرم پاهای بکام را تغییر داده و به بدنش آسیب رسانده بود.
تصمیم او توجه خیلیها را به خود جلب کرد، زیرا کفشهای پاشنهبلند بهرغم ایجاد درد و ناراحتی همچنان طرفداران زیادی دارد. همه درد پا را طبیعی در نظر میگیرند و گرفتگی عضلات ساق پا را «بهای زیبایی» میدانند. اما بدن و بهویژه پاهای شما اینطور فکر نمیکنند.
اینکه یک شب کشف پاشنهبلند بپوشید، مشکلی ندارد. مشکل از استفاده بلندمدت نشأت میگیرد. پرسش این است که آیا میتوانیم بدون کنارگذاشتن پاشنهبلند از شدت آسیب این کفشها کم کنیم؟
تاریخچه طولانی و جذابیت ابدی
خاستگاه کفشهای پاشنهبلند به سوارهنظام ایران باستان بازمیگردد که پاشنه بلند باعث میشد پای سوارکار درون رکاب ثابت بماند. این مد در قرن هفدهم در بین اشراف اروپایی رواج پیدا کرد و بیشتر مردان برای نشاندادن جایگاه اجتماعی خود پاشنهبلند میپوشیدند.
پاشنهبلند از اواسط دهه ۱۸۰۰ بهتدریج وارد دنیای مد زنان شد و با موقعیت اجتماعی آنها ارتباط پیدا کرد. به همین دلیل است که پوشیدن پاشنهبلند همچنان رایج است. این کفشها به یک عرف پوششی تبدیل شده و معمولاً از خانمها انتظار میرود پاشنهبلند بپوشند.
اما انتظارات فرهنگی درباره ظاهر خانمها دستخوش تغییر شده و صنعت مد هم بهناچار خود را با سیر نزولی فروش کفشهای پاشنهبلند تطبیق داده است.
اوپاسنا سینگ، متخصص مد ساکن نیویورک، به اپک تایمز گفت: «کفشهای پاشنهبلند هنوز جایگاه خود را دارند، اما دیگر تنها مؤلفه خوشپوشبودن نیستند.»
گرایش مردم به راحتی در این مورد اثرگذار بوده است. بدن کسانی که کفش پاشنهبلند میپوشند، چه حرفهایی برای گفتن دارد؟
بدن با پاشنهبلند سازگار میشود و همین مشکل اصلی است
آسیب کفش پاشنهبلند از لحظهای آغاز میشود که پاشنه از زمین فاصله میگیرد. این آسیبها به پا محدود نمیشوند. بدن درصورت استفاده مکرر بهتدریج تغییر شکل پیدا میکند.
اولین آسیب از فشار نشأت میگیرد. وقتی پاشنه از زمین فاصله میگیرد، وزن بدن به جلوی پا منتقل میشود. از اینرو، فشار در بخشی متمرکز میشود که برای تحمل آن طراحی نشده است. تاندون آشیل که با هرقدم فشرده میشود، بهتدریج انعطاف خود را از دست میدهد. کفش پاشنهتخت کمکم ناراحتکننده به نظر میرسد و شیوه راهرفتن تغییر میکند. قدمها کوتاهتر میشوند و الگوی راهرفتن حتی پس از درآوردن کفش پاشنهبلند حالت غیرطبیعی دارد.
زانوها هم متحمل فشاری میشوند که برای تحمل آن طراحی نشدهاند. مطالعهای درباره سازوکار زانو نشان داد که راهرفتن با کفش پاشنهبلند فشار وارده به مفصل زانو را افزایش میدهد و ممکن است به مرور زمان باعث ساییدگی آن شود. عضلات ساق پا و چهارسر ران هم برای حفظ تعادل و حرکت به جلو بیشازحد معمول تحت فشار قرار میگیرند.
مایکل دنیلز، متخصص امراض پا، به اپک تایمز گفت: «هرچه پاشنه بلندتر و پنجه کفش باریکتر باشد، فشار بیشتری به پنجه و انگشتهای پا منتقل میشود. این مسئله در بلندمدت عملکرد پاها، مچ پا، زانوها و حتی عضلات ساق پا را دستخوش تغییر میکند.»
این تغییرات در ابتدا محسوس نیستند، زیرا بدن خود را با شرایط جدید وفق میدهد و مشکل اصلی از همینجا آغاز میشود.
مچ پا برای حفظ تعادل در حالت کشیده و ثابت قرار میگیرد و دامنه حرکتی طبیعیاش محدود میشود. زانوها و لگن برای جبران این حالت تغییرشکل پیدا میکنند و ستون فقرات برای انطباق با فرم بدن خمیدهتر میشود.
دکتر اشلی مکنز، رزیدنت جراحی پا، که هرروز با مشکلات پا سروکار دارد، به اپک تایمز گفت: «شاید در روزهای اول متوجه نشوید، اما این تغییرات به مرور زمان باعث فرسودگی بدن میشوند.»
این فرسودگی فقط پا را درگیر نمیکند، بلکه کل زنجیره حرکتی بدن را تحت تأثیر میگذارد.
مشکلات به مرور زمان تشدید میشوند
اولین مشکل اغلب دردی است که در جلوی پا احساس میشود. اما این فقط آغاز ماجراست.
پزشکان بهطور مداوم با مواردی مانند قوز شست پا، انگشت چکشی، التهاب نیام کفپایی و تحریک عصبها مواجه میشوند که بر اثر استفاده طولانیمدت از کفشهای پاشنهبلند رخ میدهند. این مشکلات بهتدریج پدید میآیند و اغلب با درد و ناراحتی خفیف آغاز میشوند، اما درنهایت به تغییرات ساختاری منجر شده و راهرفتن فرد را تحت تأثیر میگذارند. کشآوردن عضلات، استفاده از کفشهای راحتی و گذر زمان میتواند بخشی از این مشکلات را برطرف کند، اما درمان این مسائل در مراحل پیشرفته دشوارتر میشود.
تأثیر این کفشها در پا خلاصه نمیشود.
جردن برنز، متخصص کایروپراکتیک، به اپک تایمز گفت: «کفش پاشنهبلند بدن را بهسمت جلو متمایل میکند و باعث میشود که ستون فقرات برای حفظ فرم بدن خمیدهتر شود. از اینرو، کمر متحمل فشار مضاعف میشود.»
این فشار با احساس تنش در ناحیه کمر، لگن و بخش فوقانی ستون فقرات همراه است. استفاده روزانه از کفش پاشنهبلند در بلندمدت به ایجاد مشکلات مزمن در فرم بدن منجر میشود.
دنیلز گفت: «با اینحال، میزان استفاده اهمیت بسزایی دارد. من همیشه به بیمارانم میگویم که پوشیدن کفش پاشنهبلند برای یک یا دو ساعت در روز با پوشیدن آن در طول یک روز کاری تفاوت زیادی دارد.» فشار مداوم باعث تغییر پا، ستون فقرات و فرم کلی بدن میشود که ترمیم آنها دشوار است.
چگونه آسیبها را به حداقل برسانیم
کنارگذاشتن کفش پاشنهبلند شاید برای بعضیها دور از واقعیت باشد. با اینحال، با ایجاد چند تغییر کوچک و هدفمند میتوان بخشی از درد و ناراحتی ناشی از استفاده روزانه را برطرف کرد.
کمکردن ارتفاع پاشنه یکی از مؤثرترین تغییرات است. وقتی ارتفاع پاشنه از ۵ سانتیمتر بیشتر میشود، فشار وارده به بخش جلویی پا بهشدت افزایش مییابد. کاهش ارتفاع پاشنه هم درد و ناراحتی را کاهش میدهد و هم خطر آسیبهای ساختاری بلندمدت را به حداقل میرساند.
طراحی کفش هم حائز اهمیت است. داشتن پنجه پهنتر به انگشتها اجازه میدهد در حالت طبیعی قرار بگیرند و فشرده نشوند. پاشنه پهن نسبت به پاشنه باریک ثبات بیشتری به بدن میدهد و وزنتان را بهشکل یکنواخت توزیع میکند. کفی ضخیمتر هم بخشی از فشار وارده را جذب کرده و مانع از انتقال آن به پا میشود.
مدتزمان استفاده بهاندازه طراحی کفش حائز اهمیت است. محدودکردن زمان استفاده از پاشنهبلند میتواند از فشار کلی آن کم کند. استفاده متناوب از کفش پاشنهبلند و کفش راحتی در طول روز به بدن فرصت میدهد که از نو به حالت طبیعی برگردد.
مکنز بر انجام حرکات کششی برای عضلات ساق پا و تاندون آشیل تأکید دارد تا آسیب ناشی از پوشیدن کفش پاشنهبلند جبران شود. راهکار سادهای که او پیشنهاد میکند، این است که پا را صاف نگهدارید و از حوله یا کش برای بالاکشیدن انگشتها استفاده کنید. کشش انگشتها باید آنقدر ادامه پیدا کند که احساس تنش برطرف شود.
عادتی که بهتر است در آن بازنگری کنید
سینگ محبوبیت روزافزون کفشهای باله، مری جین، لوفر و پاشنهگربهای را نشانه فاصلهگرفتن مردم از کفشهای پاشنهبلند میداند.
اگر این مدلها جنس باکیفیت و پنجه خوشفرمی داشته باشند، ظاهر آراستهای پیدا میکنند و شبیه کفشهای راحتی به نظر نمیرسند. کفشهای پاشنهگربهای شبیه کفشهای پاشنهبلند هستند، اما ارتفاع کمتری دارند. کفشهای لوفر هم گزینه خوبی هستند که میتوانید آنها را با شلوار جین یا لباس رسمی بپوشید.
سینگ گفت: «من به همه توصیه میکنم که بهجای وابستگی به یک مدل خاص از مدلهای مختلف استفاده کنند. یک جفت پاشنهبلند برای رویدادهای خاص کنار بگذارید، اما بیشتر روی مدلهایی سرمایهگذاری کنید که میتوانید برای مدت طولانی با آنها راه بروید. هدف این نیست که درد و ناراحتی را تحمل کنید. باید کفشی بخرید که با سبک لباسپوشیدن و زندگیتان هماهنگ باشد.»
قدمت کفشهای پاشنهبلند به قرنها پیش بازمیگردد. با وجود اینکه چهرههای معروفی مانند ویکتوریا بکام کمتر از قبل پاشنهبلند میپوشند و تنوع بیشتری به خرج میدهند، این کفشها همچنان بخشی از مد، فرهنگ و سلیقه شخصی مردم را تشکیل میدهند.
شواهد روشن است: هرچه پاشنه بلندتر و مدتزمان و دفعات استفاده از کفش پاشنهبلند بیشتر باشد، فشار بیشتری هم به بدن وارد میشود. شاید بهترین راهحل این باشد که استفاده از این کفشها را به رویدادهای خاص محدود کنیم و به بدن فرصت بدهیم که خودش را بازیابی کند. اگر مدتی است که پاهایتان به شما هشدار میدهند، شاید وقت آن باشد که هشدارشان را جدی بگیرید.
