مطالعه‌ای در دانمارک نشان داد که مصرف استامینوفن در اوایل و اواخر دوران بارداری با کاهش اندازه بیضه‌ها در نوزادان سه‌ماهه ارتباط داشته است.
پژوهشگران با بررسی نزدیک به ۳۰۰ نوزاد پسر در دانمارک دریافتند بیضه‌های نوزادانی که مادران آن‌ها در دوران بارداری استامینوفن مصرف کرده بودند، در سه‌ماهگی ۸ درصد کوچک‌تر از بیضه‌های نوزادانی بود که مادران‌شان این دارو را مصرف نکرده بودند.
استامینوفن که در آمریکا با نام تجاری تایلنول و در دانمارک و بسیاری از کشورهای دیگر با نام پاراستامول عرضه می‌شود، از پرمصرف‌ترین داروها برای تسکین درد و کاهش تب در دوران بارداری است.
جیلی مولا، نویسنده مسئول این مطالعه از بیمارستان دانشگاهی کپنهاگ، در ایمیلی به اپک تایمز نوشت: «مهم‌ترین نکته این است که مصرف پاراستامول در دوران بارداری با روند رشد بیضه‌های نوزادان ارتباط محسوس دارد.»
او افزود: «با این‌حال، اختلاف ۸ درصدی به این معنا نیست که بیضه‌های تک‌تک نوزادان کوچک‌تر بوده یا عملکرد بیضه‌ها دچار اختلال شده است.»
نتایج این مطالعه در نشریه علمی تولیدمثل انسانی منتشر شده است.
نگاهی دقیق‌تر به روند تکامل بیضه‌ها
نوزادان پسر در چند ماه نخست پس از تولد با افزایش موقت فعالیت هورمون‌های تولیدمثل مواجه می‌شوند؛ پدیده‌ای که به آن «بلوغ کوچک» می‌گویند. این دوره به پژوهشگران فرصت می‌کند تا روند تکامل بیضه‌ها و تولید هورمون‌ها را بررسی کنند.
۲۸۷ نوزاد پسر سالم در این مطالعه حضور داشتند که مادران‌شان در سه‌ماهه نخست بارداری برای شرکت در پژوهش داوطلب شده بودند. نیمی از این نوزادان در مقطعی از دوران بارداری دست‌کم یک‌بار در معرض استامینوفن قرار گرفته بودند.
پژوهشگران حجم بیضه‌های نوزادان را در سه‌ماهگی با سونوگرافی اندازه‌گیری کردند. حجم بیضه‌ها به‌عنوان معیار تکامل بیضه‌ها در نظر گرفته می‌شود. حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند وزن مادر، مصرف دخانیات و الکل و استفاده از دیگر داروهای مسکن، مشخص شد که بیضه‌های نوزادانی که در دوران جنینی در معرض استامینوفن قرار گرفته بودند، کوچک‌تر از میانگین بود.
حجم بیضه‌های نوزادان به‌طور متوسط حدود ۲۵ میلی‌متر مکعب کوچک‌تر از نوزادانی بود که در معرض استامینوفن قرار نگرفته بودند. البته اختلاف حجم بیضه‌ها از مقادیر بسیار ناچیز تا ۵۰ میلی‌متر مکعب متغیر بود. بیشترین اختلاف در ۶۲ نوزاد مشاهده شد که در اوایل و اواخر بارداری در معرض استامینوفن قرار داشتند. حجم بیضه‌های این نوزادان ۳۴ میلی‌متر مکعب کمتر بود که نسبت به میانگین حجم بیضه‌های نوزادان گروه کنترل ۸ درصد کاهش داشت.
راد میچل، استاد غددشناسی تکوینی در دانشگاه ادینبرو، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «هنوز مشخص نیست که اختلاف حجم بیضه‌ها در دوران نوزادی، پیامدهای بالینی خاصی در دوران بزرگسالی داشته باشد.»
مادرانی که در دوران بارداری استامینوفن مصرف کرده بودند، عمدتاً از این دارو برای تسکین سردرد استفاده کرده بودند؛ به‌طوری که سردرد ۶۸.۵ رصد از کل موارد مصرف را به خود اختصاص می‌داد.
میانگین مصرف استامینوفن در کل دوران بارداری ۴ گرم بود. برای درک بهتر این مقدار باید توجه داشت که هرعدد قرص تایلنول با دوز بالا حاوی ۰.۵ گرم استامینوفن است. از این‌رو، ۴ گرم استامینوفن معادل مصرف ۸ قرص در طول ۹ ماه بارداری خواهد بود.
مصرف دوزهای بالاتر با کوچک‌تر شدن تدریجی بیضه‌ها یا تغییر سایر شاخص‌های مربوط به تکامل دستگاه تولیدمثل ارتباطی نداشت. از این‌رو، این پژوهش نتوانست مشخص کند مصرف چه مقدار از دارو بر روند رشد تأثیر می‌گذارد یا چه میزانی از مصرف دارو بی‌خطر است.
آیا حجم بیضه‌ها با سلامت باروری در آینده ارتباط دارد؟
حجم بیضه‌ها در بزرگسالان با تعداد اسپرم‌ها و کیفیت مایع منی ارتباط دارد.
مولا گفت: «با توجه به مطالعات پیشین می‌دانیم که مختل‌شدن روند تکامل بیضه‌های جنین بر سلامت باروری در بزرگسالی، از جمله عملکرد بیضه‌ها و قدرت باروری، اثر می‌گذارد.»
مطالعات پیشین میچل نشان داده‌اند که اگر بافت بیضه جنین به مدت طولانی در معرض پاراستامول قرار بگیرد، تولید تستوسترون به‌شکل قابل‌توجهی کاهش خواهد یافت.
مولا افزود که بیضه‌ها در دوران کودکی و بلوغ به تکامل خود ادامه می‌دهند و تغییرات مشاهده‌شده در اوایل زندگی ممکن است تا سنین بالاتر باقی بمانند یا از بین بروند.
یافته‌های متناقض درباره سطح هورمون‌ها
درمجموع، قرار گرفتن جنین در معرض استامینوفن ارتباطی با سطح تستوسترون نداشت.
با این‌حال، بررسی‌های تکمیلی نشان داد پسرانی که در دوران جنینی در معرض این دارو قرار گرفته بودند، مولکول‌های پیش‌ساز کمتری داشتند؛ مولکول‌هایی که بدن از آن‌ها برای تولید تستوسترون استفاده می‌کند. این موضوع می‌تواند نگران‌کننده باشد. میچل توضیح داد که این نگرانی دلایل خاص خود را دارد. تستوسترون در دوران جنینی به شکل‌گیری اندام‌های تناسلی مردانه کمک می‌کند و کاهش سطح این هورمون در مراحل حساس تکامل می‌تواند بر نحوه رشد و عملکرد این اندام‌ها در سنین بالاتر تأثیر بگذارد.
پسرانی که در اوایل دوران بارداری در معرض استامینوفن قرار گرفته بودند، اینهیبین ب کمتری داشتند؛ هورمونی که توسط سلول‌های سرتولی بیضه‌ها تولید می‌شود. این سلول‌ها از بافتی که در بیضه‌ها اسپرم تولید می‌کند حمایت می‌کنند. پژوهشگران می‌گویند این احتمال وجود دارد که مصرف استامینوفن در دوران بارداری بر جنبه‌های مختلف رشد بیضه‌ها تأثیر بگذارد.
نکاتی که خانم‌های باردار باید بدانند
این یافته‌ها به مجموعه گسترده شواهدی تعلق دارند که پژوهشگران درحال بررسی آن‌ها هستند. مولا و همکارانش در بررسی نوزادان دختر دریافتند که قرار گرفتن جنین در معرض استامینوفن با کوچک‌تر شدن تخمدان‌ها و رحم و همچنین کاهش تعداد فولیکول‌های تخمدانی ارتباط دارد. فولیکول‌ها تخمک‌های نابالغ را در خود جای می‌دهند.
دکتر مارگیت بیستروپ فیشر، از بیمارستان دانشگاهی کپنهاگ، که سرپرستی این مطالعه را برعهده داشت، به اپک تایمز گفت: «تعداد فولیکول‌ها اهمیت بسزایی دارد، زیرا دختران با تمام تخمک‌هایی که در طول زندگی خواهند داشت متولد می‌شوند.» از این‌رو، ذخیره تخمدانی نقش مهمی در روند تکامل دستگاه تولیدمثل ایفا می‌کند.
مولا گفت: «ممکن است عوامل دیگری هم در بروز این نتایج دخیل باشند.» درد، تب یا بیماری‌های زمینه‌ای مادر که باعث مصرف استامینوفن شده‌اند، ممکن است در بروز این تغییرات دخیل باشند.»
او تأکید کرد که بررسی این یافته‌ها مستلزم تحقیقات بیشتر است. با این‌حال، نمی‌توان گفت این نوزادان در آینده حتماً با مشکلات باروری مواجه می‌شوند. مولا گفت: «درست است که نمی‌توانیم رابطه علّی مصرف پاراستامول با تکامل دستگاه تولیدمثل را اثبات کنیم، اما یافته‌ها درخور توجه هستند و نشان می‌دهند که قرار گرفتن جنین در معرض پاراستامول از برخی جهات با تکامل دستگاه تولیدمثل ارتباط دارد.»
فیشر به خانم‌های باردار توصیه کرد دستورالعمل‌ها را رعایت کنند و پیش از مصرف دارو با پزشک خود مشورت کنند. استامینوفن درصورت نیاز پزشکی گزینه مناسبی است. از این گذشته، عدم درمان درد یا تب ممکن است خطرناک باشد. براساس دستورالعمل‌های فعلی توصیه می‌شود خانم‌های باردار روزانه کمتر از ۳ هزار میلی‌گرم استامینوفن مصرف کنند.
مولا گفت: «ما قصد ترساندن یا نگران کردن خانم‌های باردار را نداریم، بلکه می‌خواهیم به درک بهتر ایمنی مصرف دارو در دوران بارداری و ارائه توصیه‌های آگاهانه‌تر کمک کنیم.»
