یک کارآزمایی بالینی فاز سه برای میلیونها نفر که توان تحمل دستگاههای کمکتنفسی را ندارند، یک راهحل جدید پیدا کرده است.
فرایند درمان برای میلیونها بیمار مبتلا به آپنه خواب بهاندازه خودِ بیماری آزاردهنده است. درمان استاندارد این بیماری با استفاده از دستگاه فشار جریان هوای همواره مثبت یا «سیپپ» انجام میگیرد. گفتنی است که نیمی از بیماران بهدلیل ناراحتی از ادامه درمان منصرف میشوند.
یک کارآزمایی بالینی نشان داده که یک قرص شبانه میتواند جایگزین سیپپ شود.
پژوهشگران در یک مطالعه فاز سه که با استفاده از دارونما و بهمدت ۶ ماه انجام گرفت، ۶۴۶ داوطلب بزرگسال را در آمریکای شمالی بررسی کردند. داوطلبان توان تحمل سیپپ را نداشتند یا با استفاده از این دستگاه مخالف بودند. داوطلبانی که هر شب یک عدد قرص مصرف کردند، با کاهش ۴۴ درصدی وقفههای تنفسی ساعتی مواجه شدند و میزان کاهش در گروه دارونما ۱۸ درصد بود.
دکتر پاتریک جان استرولو، متخصص طب خواب از مرکز پزشکی دانشگاه پیتسبورگ و نویسنده اصلی مطالعه حاضر، در بیانیهای گفت: «نتایج نویدبخش هستند و نشان میدهند که هدف گرفتن اختلال عملکرد عصبیعضلانی به نتایج بالینی خوبی منجر میشود.»
استرولو گفت این قرص خوراکی عضلاتی را که در بستهشدن مجرای هوا در طول خواب دخیل هستند هدف میگیرد و به رفع خلأ درمانی کمک میکند.
این قرص که ایدی۱۰۹ نام دارد، نخستین دارویی است که عضلات گلو را برای باز نگهداشتن مجرای هوا در طول خواب تقویت میکند و ریشه آپنه انسدادی خواب را هدف میگیرد.
نتایج این مطالعه در نشریه طب تنفسی و مراقبتهای ویژه منتشر شده است.
ایدی۱۰۹ چگونه عمل میکند؟
آپنه انسدادی خواب زمانی رخ میدهد که عضلات پشت گلو اعم از نرمکام، زبان کوچک، زبان، لوزهها و جداره گلو در طول خواب شل شده و باعث تنگ یا بستهشدن مجرای هوا میشوند. از اینرو، فرد دچار وقفههای مکرر تنفسی میشود که ممکن است با خروپف بلند و احساس خستگی پس از خواب کامل شبانه همراه باشد.
ایدی۱۰۹ ترکیبی از دو داروی آروکسیبوتینین و اتوموکستین است. ایندو دارو با همکاری یکدیگر به تقویت عضله چانهایزبانی- عضله اصلی زبان- کمک کرده و از شل یا بستهشدن مجرای هوا در طول خواب جلوگیری میکنند.
اتوموکستین پیامرسان شیمیایی نوراپینفرین را در مغز افزایش میدهد که بهنوبهخود با عضلات فوقانی مجرای هوا مانند زبان و گلو در ارتباط است. از اینرو، عضلات در طول خواب فعال میمانند و بهطور کامل شل نمیشوند تا مجرای هوا مسدود نشود.
آروکسیبوتینین بعضی از گیرندههای بدن را که باعث شلشدن عضلات در طول خواب- بهویژه در مرحله خواب عمیق- میشوند، از کار میاندازد. مهار این گیرندهها جلوی شلشدن بیش از حد عضلات گلو را میگیرد و به باز ماندن مجرای هوایی کمک میکند.
بالغ بر ۴۰ درصد از داوطلبان با بهبود علائم آپنه خواب مواجه شدند و ۱۸ درصد از آنها توانستند بیماریشان را بهطور کامل کنترل کنند. همچنین سطح اکسیژن خون در طول خواب در گروه درمان بهبود پیدا کرد. این نتیجه صرفنظر از شدت آپنه خواب یا جثه بیماران در گروههای مختلف مشاهده شد.
دکتر دنیل اسلاتر، متخصص گوش و حلق و بینی و طب خواب از مرکز تخصصی سینوس و خروپف در شهر آستین در تگزاس، که نقشی در این مطالعه نداشت، گفت: «سازوکار این قرص شبیه ایمپلنت اینسپایر است؛ با این تفاوت که ایمپلنت اینسپایر از تحریک عصبی برای جلوگیری از انسداد مجرای هوا توسط زبان استفاده میکند.»
اسلاتر معتقد است که این قرص بیشترین فایده را برای گروه خاصی از بیماران خواهد داشت. او به اپک تایمز گفت: «بهنظرم افرادی که آپنه شدید ندارند و علت اصلی بیماریشان ضعف عضله چانهایزبانی است، از این قرص بیشترین بهره را میبرند.»
عوارض جانبی و روند دریافت مجوز
حدود ۲۱ درصد از بیماران بهدلیل عوارض جانبی از ادامه درمان دست کشیدند. خشکی دهان، تهوع، بیخوابی و مشکلات ادراری چند نمونه از عوارض بودند. پژوهشگران عوارض را قابلکنترل دانستند.
پیشتر مشخص شد که استفاده از اتوموکستین برای درمان اختلال کمتوجهی-بیشفعالی با عوارضی مانند خشکی دهان، بیخوابی و مشکلات ادراری همراه است.
سازمان غذا و داروی آمریکا ارزیابی قرص ایدی۱۰۹ را برای بررسی خارج از نوبت در دستور کار قرار داده و شرکت سازنده آن، آپنیمد، هم درخواست تأیید ایدی۱۰۹ را ارائه کرده است.
بین ۳۰ تا ۵۰ درصد از بیماران مبتلا به آپنه خواب استفاده از سیپپ را کنار میگذارند یا توان تحمل آن را ندارند. داروی جدید میتواند نیاز این بیماران را برطرف کند.
چلسی روئرشایب، عصبشناس و مدیر پژوهش خواب از شرکت وسپر، که در زمینه تشخیص خانگی آپنه خواب فعالیت دارد، به اپک تایمز گفت: «بیماران بهدلیل ناراحتی، ناتوانی در استفاده صحیح از دستگاه، عدم دریافت پشتیبانی، احساس بیاثر بودن دستگاه در کنترل آپنه خواب و بیتفاوتی نسبت به نگهداری از دستگاه، استفاده از سیپپ را کنار میگذارند.»
اسلاتر گفت این دارو احتمالا جایگزین سیپپ نخواهد شد. او افزود: «باید منتظر نتیجه بررسی سازمان غذا و دارو بمانیم، اما دادههای فعلی نشان میدهند که ترکیب ایندو دارو میتواند آپنه خواب را برطرف کند.»
عدم درمان آپنه خواب خطرات جدی دارد
با توجه به اینکه عدم درمان آپنه خواب برای سلامتی خطرناک است، یافتن جایگزین سیپپ اهمیت بسیار بالایی دارد.
دکتر الکس دیمیتریو، روانپزشک و متخصص طب خواب و بنیانگذار مرکز روانپزشکی و طب خواب منلو پارک، به اپک تایمز گفت: «آپنه خواب درعمل ربطی به خودِ خواب ندارد.»
او افزود: «آپنه خواب یک مشکل قلبیعروقی است که شبها رخ میدهد.»
دیمیتریو گفت: «هربار که دچار آپنه میشوید، یک جهش کوچک در آدرنالین رخ میدهد که با افزایش فشار خون، افت اکسیژن و فشار قلبی همراه است. اگر این اتفاق ۳۰ یا ۶۰ مرتبه در ساعت رخ دهد و سالها ادامه پیدا کند، بیمار با فشار خون بالا، فیبریلاسیون دهلیزی، سکته، دیابت، افسردگی و افت عملکرد مغزی مواجه خواهد شد.»
از اینرو، درمان موثر آپنه انسدادی خواب به کاهش قابلتوجه مشکلات فوق کمک خواهد کرد.
دیمیتریو گفت: «اگر این قرص عوارض جانبی نداشته باشد، تولید آن برای حل مشکل آپنه خبر خوبی خواهد بود. داروهای جیالپی-۱ هم نقش مهمی در درمان آپنه خواب در افراد چاق داشتهاند. میتوان گفت درحال پیشرفت هستیم.»
