پژوهشگران در دانشگاه اُسکودار استانبول در حال بررسی جنبههای مختلف دروغگویی در فرهنگهای مختلف هستند تا با بهکارگیری نتایج آن، دستگاه دروغسنجی متناسب با فرهنگ شرقی بسازند.
دکتر «جمهور تاش»، استاد دانشگاه اسکودار میگوید: «در فرهنگ ترکها و همچنین ایرانیها، مردم در حرفهایشان از کنایه و تمثیل زیاد استفاده میکنند، ولی در اروپا مردم رک و صریح هستند.»
به گفتهی آنان بهخاطر همین تفاوتها در گفتار و فرهنگ، شیوههای معمول سنجش دروغ در کشورهای غربی، در بسیاری از موارد در ترکیه و دیگر کشورهای شرقی درست عمل نمیکند.
آقای تاش می گوید: «وقتی دروغ میگویید فعالیت مغزی شما بیشتر از زمانی است که راست میگویید؛ اما در بعضی از فرهنگها مثل فرهنگ ترکیه بعضی دروغها بهعنوان دروغهای مصلحتی پذیرفته شدهاند و برای همین گوینده آن را دروغ فرض نمیکند و باید هنگام سنجش مراقب نوع سؤال بود.»
به عقیدهی دکتر تاش یکی دیگر از نمودهای این تفاوت فرهنگی، حسادت بیشتر مردمان شرقی در مقایسه غربیهاست که در ارتباط میان همسران بیشتر جلوهگر میشود و بههمین دلیل شرقیها برای اجتناب از بروز تنش و حساسیت، بیشتر به دروغگویی گرایش پیدا میکنند.
این محقق دانشگاه اسکودار و همکارانش بهجای استفاده از شیوههای معمول دروغسنجی، روشی را بهکار میبرند که در آن مصاحبهی کلامی و پرسش از فرد معیار سنجش نیست؛ بلکه در آن امواج مغزی افراد در هنگام تماشای تصاویری خاص بررسی میشود.
دکتر تاش آزمایش دروغ سنجی روی فردی مضنون به جنایت را مثال میزند و میگوید: «ما تصاویری از صحنهی جرم و آلات جرم را به فرد نشان میدهیم و فعالیت مغزی افراد را بررسی میکنیم. اگر دروغ بگویند افزایش فعالیت مغزی به راحتی بر روی مانیتور دیده میشود.»
تحقیقات در دانشگاه اسکودار همچنین نشان میدهد که در کشورهای شرقی تمایل به دروغگویی در زنان بارزتر از مردان است؛ این موضوع ممکن است به محدودیتهای اجتماعی موجود برای زنان جامعه مرتبط باشد.
به غیراز عامل فرهنگی، عوامل دیگری نیز میتواند در ایجاد خطا و گمراه کردن دستگاههای دروغسنج مؤثر باشد.
بنا به اظهارات دکتر تاش، افرادی که به دروغگویی عادت دارند به راحتی میتوانند این دستگاه را فریب دهند، و در مقابل افراد راستگو بهخاطر ترسیدن گاهی پاسخ درستشان دروغ نشان داده میشود.
اپکتایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
