کش پاتل، رئیس افبیآی، میگوید جریان ورود فنتانیل به ایالات متحده از طریق کشور همسایه شمالی یعنی کانادا صورت میگیرد. او در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز اظهار داشت که حزب کمونیست چین و حکومتهای روسیه و ایران با کارتلهای مواد مخدر همکاری میکنند تا فنتانیل را از طریق ونکوور به آمریکا قاچاق کنند.
پاتل افزود: رژیمهای متخاصم مانند پکن، تهران و مسکو با سازمانهای جنایتکار برای عبور فنتانیل از مرز کانادا و آمریکا همکاری دارند؛ آن هم پس از آنکه دونالد ترامپ مرز جنوبی آمریکا با مکزیک را مسدود کرد.
او گفت: «آنها از مسیر دریایی به ونکوور میآیند و از آنجا از طریق هوا وارد میشوند.» پاتل در این مصاحبه که ۱۸ مه از شبکه فاکسنیوز پخش شد، تأکید کرد که افبیآی بر مسیر ورود فنتانیل از مرز شمالی متمرکز شده و از نیروهای پلیس محلی و ایالتی خواسته تا برای مقابله با این موضوع اقدام کنند.
او همچنین با اشاره به نقش کانادا گفت: «میدانید چه کسی باید وارد عمل شود؟ کانادا. چون آنجا این مواد را تولید میکنند و به اینجا میفرستند.»
پاتل در ادامه گفت: «برای من اهمیتی ندارد وارد بحث تبدیل کانادا به ایالت پنجاهویکم آمریکا بشوم یا نه؛ اما آنها شریک ما در شمال هستند. هرچه میخواهید درباره مکزیک بگویید، ولی آنها به ما در بستن مرز جنوبی کمک کردند. واقعیتها گویای همه چیز هستند.»
با توجه به اینکه افبیآی شهر ونکوور را یکی از نقاط مشکلساز در مسیر ورود فنتانیل معرفی کرده، النور استورکو، نماینده محافظهکار مجلس قانونگذاری بریتیشکلمبیا و منتقد امور ایمنی عمومی، از دولت نیودموکرات به رهبری دیوید ایبی خواسته است که راهبردی استانی برای مقابله با فنتانیل تدوین کند، یک کارگروه فرادستگاهی و فراحزبی برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر تشکیل دهد، و دو تحقیق رسمی عمومی در این زمینه آغاز کند.
او در ویدیویی که در تاریخ ۱۸ مه در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، گفت: «افبیآی به کانادا هشدار داده که آماده باشد؛ چراکه ممکن است بهدلیل تشدید اقدامات ایالات متحده در مرز جنوبی با مکزیک، تولید فنتانیل و دیگر مواد مخدر مرگبار در کانادا افزایش یابد.»
استورکو افزود: «این موضوع نباید برای کانادا غافلگیرکننده باشد؛ چون میدانیم که بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴، تعداد باندهای تبهکاری، کارتلها و گروههای تروریستی که در کانادا فعال شدهاند، افزایش یافته و تمرکز عمده آنها در استانهای انتاریو و بریتیشکلمبیا بوده است.»
بر پایه گزارشی که در سال ۲۰۲۴ از سوی سازمان اطلاعات جنایی کانادا (CISC) منتشر شد، مشارکت گروههای تبهکاری مستقر در کانادا در فعالیتهای مرتبط با فنتانیل، از سال ۲۰۱۹ تاکنون ۴۲ درصد افزایش یافته است. بنا بر این گزارش، ۲۳۵ سازمان جنایی در فعالیتهای مربوط به فنتانیل دخیل هستند که از این میان، ۳۵ گروه در صادرات مواد مخدر تولیدشده در داخل کانادا، مانند فنتانیل و متآمفتامین، مشارکت دارند.
النور استورکو هشدار داد که دولت بریتیشکلمبیا باید فوراً برای مقابله با بحران فنتانیل وارد عمل شود. او گفت: «هیچگاه به اندازه امروز ضرورت نداشته که برای مقابله با تولید غیرقانونی مواد مخدر در بریتیشکلمبیا اقدام کنیم.»
گری بگ، وزیر ایمنی عمومی و دادستان کل استان بریتیشکلمبیا، نیز در واکنش به نگرانیها اعلام کرد که دولت این استان در حال گسترش منابع پلیسی و اجرای اقدامات «بر پایه اطلاعات امنیتی» برای مقابله با قاچاق مواد مخدر است.
او در فوریه گذشته در نشست مجلس قانونگذاری استان گفت: «تنها در اکتبر گذشته [۲۰۲۴]، پلیس فدرال کانادا بزرگترین آزمایشگاه تولید فنتانیل و متآمفتامین در تاریخ این کشور را منهدم کرد و مانع از ورود بیش از ۹۵ میلیون دوز مرگبار این مواد به خیابانهای ما شد. این نوع اقدامات، جان مردم را نجات میدهد.» بگ افزود: «ما همچنان از برخورد قاطع با قاچاقچیان مواد مخدر و عوامل مجرم، در هر نقطهای از بریتیشکلمبیا حمایت خواهیم کرد.»
کانادا و بحران فنتانیل
اظهارات کاش پاتل و النور استورکو تنها چند روز پس از انتشار «ارزیابی ملی تهدید مواد مخدر» در سال ۲۰۲۵ توسط اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده (DEA) مطرح میشود؛ گزارشی که نقش سازمانهای جنایی فراملی مکزیک، از جمله کارتلهای بینالمللی مواد مخدر و دیگر گروههای تبهکاری خشن، را در تأمین فنتانیل در ایالات متحده پررنگ میداند.
در این گزارش آمده است که کارتلهای مکزیکی با استفاده از سهولت نسبی تولید مواد مخدر صنعتی در مقایسه با مواد مخدر گیاهی سنتی، به سودآوری عظیمی دست یافتهاند. آنها مواد اولیه مورد نیاز خود را عمدتاً از چین و هند تأمین میکنند و از طریق شبکهای «پیچیده و نیرومند» شامل پیکها، تونلهای مرزی و خانههای امن، اقدام به قاچاق گسترده انواع مواد مخدر غیرقانونی به ایالات متحده میکنند؛ چه از طریق هوا و دریا، و چه از طریق مسیرهای زمینی.
در این گزارش، کانادا نیز بهعنوان یکی از مقاصد دریافت مواد شیمیایی اولیه و همچنین بهعنوان یکی از منابع «نگرانی فزاینده» معرفی شده است؛ بهویژه به دلیل افزایش تولید مواد مخدر صنعتی در این کشور. این نگرانیها بهطور خاص متوجه «آزمایشگاههای فوقپیشرفته تولید فنتانیل» در کاناداست؛ از جمله نمونهای که در اکتبر ۲۰۲۴ توسط پلیس سوارهنظام سلطنتی کانادا (RCMP) در بریتیشکلمبیا کشف و توقیف شد.
تولید فنتانیل و قاچاق غیرقانونی آن از مرزها توسط سازمانهای تبهکاری کانادایی، در ماههای اخیر به یکی از نقاط تنش میان ایالات متحده و کانادا تبدیل شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بر محصولات کانادایی که در توافق تجارت آزاد میان دو کشور پوشش داده نمیشوند، تعرفه ۲۵ درصدی اعمال کرد و همچنین بر محصولات انرژی کانادا نیز تعرفهای ۱۰ درصدی بست. او اعلام کرد که کانادا باید برای کنترل جریان مهاجران غیرقانونی و قاچاق مواد مخدر به آمریکا، اقدامات بیشتری در زمینه امنیت مرزی انجام دهد.
پیتر ناوارو، مشاور ارشد کاخ سفید، در دفاع از این تصمیم گفت: «رئیسجمهور در حال جنگ با مواد مخدر است» و ادعای آغاز جنگ تجاری با کانادا را رد کرد.
در واکنش به تهدید تعرفهها از سوی ترامپ، کانادا مبلغ ۱.۵ میلیارد دلار را برای تقویت امنیت مرزی اختصاص داد و همچنین به درخواست آمریکا، یک مقام ویژه با عنوان «رئیس مقابله با فنتانیل» منصوب کرد تا مسئولیت نظارت بر نیروی ضربت مشترک کانادا و آمریکا را بر عهده گیرد و فهرستی از کارتلهای فعال در زمینه فنتانیل را بهعنوان سازمانهای تروریستی اعلام کند.
با این حال، دفتر نخستوزیر کانادا در ژانویه اعلام کرد که کمتر از ۰.۲ درصد فنتانیل توقیفشده توسط گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده منشأ کانادایی دارد.
طبق گزارش ۲۰۲۵ «ارزیابی ملی تهدید مواد مخدر» اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۲.۷ کیلوگرم فنتانیل منشأ گرفته از کانادا در مرز کانادا–آمریکا توقیف شده؛ در حالیکه این عدد در مرز ایالات متحده با مکزیک به ۹٬۳۵۴ کیلوگرم رسیده است.
مواد اولیه تولید فنتانیل
با وجود آمار پایین کشفیات فنتانیل در مرز شمالی آمریکا، تحلیلگران چین هشدار میدهند که این آمار واقعیت کامل را بازتاب نمیدهد؛ چراکه فعالیتهای مرتبط با مواد اولیه فنتانیل، که با چین در ارتباط هستند و در داخل کانادا انجام میگیرند، در این آمار لحاظ نمیشود.
سم کوپر، نویسنده و خبرنگار تحقیقی، در گفتوگویی با اپکتایمز گفته بود: «لزومی ندارد که نیروهای مرزبانی آمریکا محمولهای بزرگ از فنتانیل آماده مصرف را کشف کنند. نکته مهم اینجاست که مواد اولیه تولید این ماده به کانادا وارد میشود، از آنجا به جاهای دیگر فرستاده میشود و عملیات پولشویی نیز از داخل کانادا هدایت میشود.»
پس از ورود این مواد شیمیایی اولیه به کانادا، عمدتاً به سمت «آزمایشگاههای فوقپیشرفته» منتقل میشوند که در سراسر این کشور، بهویژه در استانهای غربی، فعالاند. پلیس سوارهنظام سلطنتی کانادا (RCMP) از اصطلاح «سوپر آزمایشگاه» برای توصیف این نوع آزمایشگاههای مخفی استفاده میکند؛ فضاهایی که در مقیاسی بزرگ و با سازماندهی بالا، تحت مدیریت گروههای جنایتکار سازمانیافته، به تولید مواد مخدر صنعتی برای توزیع عمده میپردازند.
بازرسان فدرال در بریتیشکلمبیا اعلام کردند که در پاییز گذشته، «بزرگترین و پیچیدهترین» آزمایشگاه تولید مواد مخدر در تاریخ کانادا را منهدم کردهاند. آنها این اقدام را ضربهای قاطع به یک گروه تبهکاری فراملی توصیف کردند که در این استان فعالیت گستردهای داشت.
دیوید تبول، معاون کمیسر پلیس سوارهنظام سلطنتی کانادا (RCMP) در منطقه پاسیفیک، اعلام کرد که مأموران پلیس موفق به کشف ترکیبی از مواد اولیه شیمیایی و محصولات نهایی فنتانیل شدهاند که قابلیت تولید حدود ۹۵.۵ میلیون دوز مرگبار فنتانیل را داشتهاند.
در ماه مارس نیز، پلیس بریتیشکلمبیا با انهدام سه آزمایشگاه تولید مواد مخدر صنعتی در این استان، چند میلیون دوز دیگر از فنتانیل بالقوه کشنده را توقیف کرد. طبق اعلام پلیس، هر سه این آزمایشگاهها با گروههای جنایتکار سازمانیافته فراملی که در بریتیشکلمبیا مستقر هستند، در ارتباط بودهاند.
مقامات پلیس اعلام کردند که هنوز مشخص نیست این مواد مخدر قرار بوده به کجا ارسال شوند؛ اما بر اساس یادداشت محرمانهای که در ژوئن ۲۰۲۴ توسط وزارت امور جهانی کانادا منتشر شد، در گذشته مواردی از کشف فنتانیل منشأگرفته از کانادا در کشورهایی مانند ایالات متحده و استرالیا گزارش شده است.
این گزارش همچنین چین را از سال ۲۰۱۵ تاکنون بهعنوان بزرگترین منبع فنتانیل غیرقانونی و مواد اولیه شیمیایی صادرشده به کانادا و آمریکای شمالی معرفی کرده است.
