جمعی از حقوقدانان در بیانیهای، طرح «تشدید مجازات جاسوسی» را «فاجعهای بزرگ» برای نظام قانونی و قضایی در ایران خواندهاند.
براساس بیانیه ۵۷ حقوقدان، وکیل و استاد رشته حقوق در ایران این طرح مصوب مجلس شورای اسلامی، زمینه کیفردهی سلیقهای و بدون مبنای روشن، جرمانگاری بیضابطه و مجازاتهای سنگین را فراهم میکند.
این حقوقدانان هشدار دادهاند: «تأیید نهایی این طرح مغایر با اصول قانون اساسی و موازین شرعی، نه تنها هیچ نتیجه و حاصلی جز افزایش سرسام آور مجازات اعدام و صدور احکام بلاوجه حبس طولانی مدت ندارد، بلکه تبعات سهمگینی برای دستگاه قانونی و قضایی کشور در برداشته و آثار اجتماعی-سیاسی-فرهنگی بسیار ناگواری را نیز به همراه خواهد داشت که به هیچ وجه قابل جبران نخواهد بود.»
جنایت علیه بشریت و ابهامات به نفع جمهوری اسلامی
نهاد حقوقی دادبان گزارش داد طرح ۹ مادهای مجلس شورای اسلامی برای قانونی کردن تشدید مجازات جاسوسی و همکاریکنندگان با اسرائیل و «کشورهای متخاصم» بسیاری از زندانیان را در خطر جدی اعدام قرار داده است.
براساس این گزارش، «این قانون در شرایطی تصویب شده که تعاریف ارائهشده از «جاسوسی» و «همکاری با دشمن» بسیار مبهم، موسع و قابل تفسیر به نفع حاکمیت هستند و میتوانند به راحتی شامل کنشگران مدنی، روزنامهنگاران و حتی کاربران فضای مجازی شوند.»
این نهاد حقوقی خاطرنشان کرد: «استفاده از قانون کیفری با عطفبهماسبق علیه متهمان، بهویژه در زمینههایی که مجازات اعدام در میان است، مصداق روشن جنایت علیه بشریت محسوب میشود. این قانون نهتنها ناقض اصول بنیادین حقوق بشر است، بلکه نشانهای آشکار از رسمیسازی و نهادینهسازی سیاست حذف فیزیکی مخالفان بهنام «امنیت ملی» است. تصویب و اجرای چنین قوانینی مسئولیت کیفری بینالمللی را متوجه طراحان، تصویبکنندگان و مجریان آن خواهد کرد.»
در گزارش این نهاد آمده است: «یکی از نگرانکنندهترین بخشهای این قانون، ماده ۹ آن است که تصریح میکند مفاد این قانون درباره «افرادی که قبل از لازمالاجرا شدن آن مرتکب اعمال مذکور شدهاند، نیز جاری خواهد بود.» این بند بهطور صریح، اصل حقوقی منع عطفبهماسبق شدن قوانین کیفری را نقض میکند، اصلی که هم در حقوق داخلی ایران و هم در میثاقهای بینالمللی الزامآور است و هدف آن جلوگیری از صدور مجازات برای اعمالی است که در زمان ارتکاب، جرم تلقی نمیشدهاند یا مجازاتشان خفیفتر بوده است.»
دادبان معتقد است: «با اجرایی شدن این قانون، راه برای صدور احکام اعدام برای افرادی که پیشتر با اتهاماتی چون «تبلیغ علیه نظام» یا «همکاری با رسانههای معاند» محاکمه شدهاند، هموار خواهد شد. بسیاری از این افراد پیشتر در دادگاههایی فاقد حداقل استانداردهای دادرسی عادلانه، به احکام سنگین محکوم شدهاند و از این پس در صورت قانون شدن این طرح، با خطر اعدام مواجه هستند.»
این نهاد همچنین از شهروندان خواسته است که اگر یکی از اعضای خانوادهشان توسط ماموران جمهوری اسلامی به اتهامات یادشده بازداشت شد، سکوت نکنند «خانوادهها باید هوشیار باشند و وعدههای مقامات امنیتی مبنی بر «آزادسازی با سکوت» یا «عدم نیاز به وکیل» را باور نکنند. این وعدهها در بسیاری از موارد تاکتیکی برای انزوای حقوقی بازداشتشدگان و آمادهسازی پروندههای سنگین علیه آنها بوده است. استفاده از وکیل، یک حق قانونی و انسانی است و نباید به هیچ وجه به تعویق انداخته شود.»
طرح مصوب مجلس درباره همکاری با «دولتهای خارجی متخاصم»
خبرگزاری داخلی ایلنا دوشنبه هفته گذشته، جزئیات این طرح را منتشر کرد و از مجازات اعدام برای «همکاریکنندگان با دولتهای خارجی متخاصم» خبر داد و افزود در ماده یک این طرح آمده است «هرگونه فعالیت اطلاعاتی و جاسوسی و اقدام عملیاتی برای اسرائیل یا دولتهای متخاصم از جمله دولت ایالات متحده آمریکا یا سایر رژیمها و گروههای متخاصم یا برای هر یک از عوامل وابسته به آنها برخلاف امنیت کشور یا منافع ملی، افساد فیالارض محسوب شده و مشمول مجازات مندرج در صدر ماده ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی مصوب یک اردیبهشت ماه ۱۳۹۲ است.»
در ماده۲ این طرح آمده است: «مرتکبین هرگونه اقدام امنیتی، نظامی، اقتصادی، مالی، فناورانه و یا هرگونه مساعدت مستقیم و غیرمستقیم که با علم و آگاهی در جهت تأیید، تقویت، تحکیم و یا مشروعیت بخشی به رژیم صهیونیستی صورت پذیرد، به مجازات افساد فیالارض محکوم و مشمول مجازات مندرج در صدر ماده ۲۸۶ قانون مجازات اسلامی خواهند شد.»
مهدی رضویفرد، وکیل دادگستری در انتقاد از این طرح مصوب در صفحه ایکس خود نگاشته است: «برای جاسوسی و همکاری با دولتهای متخاصم، قانون داریم. مجازاتهای سنگینی هم دارد. همین حالا هم به ابهاماتی مبتلاست. «هر نوع همکاری را مشمول افساد دانستن»، تبعات سنگینی دارد و فاقد مبانی علمی محکم است.»
بازداشتها در جریان حملات اسرائیل
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران اعلام کرد که بیش از ۷۰۰ شهروند ایران طی ۱۲ روز حملات اسرائیل، به اتهام «همکاری امنیتی با اسرائیل» بازداشت شدهاند.
برخی منابع خبری از بازداشت دهها شهروند یهودی و دهها شهروند بهایی ایران و مهاجران افغانستانی به اتهام جاسوسی و همکاری با اسرائیل خبر دادهاند.
تعدادی از نهادهای حقوق بشری گزارش دادهاند اسامی تعدادی از بازداشتشدگان از زمان آغاز حملات اسرائیل به ایران را منتشر کردهاند.
براساس اطلاعات این نهادها، «فیضالله آذرنوش پدر دادخواه جاویدنام پدرام آذرنوش از جانباختگان خیزش انقلابی ۱۴۰۱ بازداشت شد. طبق اخبار منتشرشده، فیضالله آذرنوش در روز چهارشنبه ۲۸ خردادماه ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی در شهر یاسوج بازداشت شد.»
ریما شیرمحمدی، فعال حقوق بشر در صفحه ایکس خود نگاشت آرش صادقی، کنشگر مدنی، روز جمعه ۳۱ خرداد، حوالی ساعت ۱۸ در نزدیکی پارک اوستا در شهر تهران توسط نیروهای امنیتی وابسته به قرارگاه ثارالله بازداشت شد.
مصطفی مهرآیین، استاد دانشگاه و فعال سیاسی، روز یکشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۴ بازداشت و به زندان اوین منتقل شد.
حسن باقرینیا، استاد پیشین دانشگاه حکیم سبزواری و تحلیلگر اجتماعی منتقد، روز پنجشنبه۲۹خرداد۱۴۰۴ در پی انتشار ویدیویی با محتوای انتقادی علیه فضای سرکوب و امنیتی حاکم در ایران، به همراه همسرش فاطمه نورادی، توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در مشهد بازداشت شد.
کیارش طاهرخانی، شهروند ساکن تاکستان، همزمان با آغاز حملات اسرائیل به ایران، تنها بهدلیل انتشار یک استوری در شبکههای اجتماعی بازداشت و به زندان «چوبیندر» منتقل شده است.
عنایت شهبازی، شهروند۴۰ ساله ساکن بهبهان به دلیل انتشار یک ویدیوی طنز در اینستاگرام درباره حمله اسرائیل، از سوی ماموران امنیتی در ۲۷ خرداد بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
مجید نادرخانی پدر جاویدنام متین نادرخانی از کشتهشدگان در اعتراضات به قتل حکومتی مهسا امنیتی، در ۲۹ خرداد در تهران بازداشت شد.
حسین میربهاری، فعال حقوق کودکان، در ۳۱ خرداد ۱۴۰۴، ماموران لباس شخصی بدون ارایه حکم قضایی اقدام به بازداشت و انتقال وی به مکانی نامعلوم کردند. از محل نگهداری او و اتهاماتش اطلاعاتی در دست نیست.
کیسان شهابی، شهروند اهل ایده کیسان شهابی، از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۱، در ایذه توسط مأموران امنیتی لباسشخصی مسلح، بدون ارائه حکم بازداشت و همراه با ضربوشتم شدید ربوده شد. هیچ اطلاعی از محل نگهداری او در دست نیست.
نوید تشکر، شهروند بهایی ساکن اصفهان، مجددا یکشنبه ۱ تیر ۱۴۰۴ دوباره توسط ماموران وزارت اطلاعات بازداشت شد.
صفحه تلگرامی حسین رونقی نیز از بازداشت او در جریان حملات اسرائیل به ایران خبر داد.
سجاد صادقی، کوروش حاتمی، آرمان نیکآیین و ایمان رحمتپناه ساعاتی پس از آغاز آتشبس میان اسرائیل و جمهوری اسلامی توسط ماموران جمهوری اسلامی بازداشت شدند.
دانیال مقدم، خواننده رپ، یکشنبه ۱ تیر در پی احضار به شعبه سوم بازپرسی دادسرای انقلاب اوین بازداشت شد.
رحیم بقال اصغری، نویسنده و کاریکاتوریست اهل تبریز توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران در این شهر بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
حمید پیشقدم، شهروند ۵۹ ساله، روز ۲۷ خرداد در باغ شخصیاش در شهریار کرج بازداشت شد. پیشقدم دارای گرایش مشروطهخواهی است و نظرات خود را به صراحت در اینستاگرام بیان میکند.
محمدرضا احسانیفرد، رپر اهل نجفآباد اصفهان، در ۲۷ خرداد ماه ۱۴۰۴، با حمله ماموران اطلاعات اصفهان به خانهاش بازداشت شد.
نازنین عابدینی، در ادامه فشار شدید اخیر بر شهروندان بهایی در ایران، روز چهارشنبه ۴ تیر ساکن قائمشهر، بازداشت شد.
ایمان رحمت پناه، شهروند بهائی ساکن شیراز، یکشنبه ۱ تیرماه، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به بازداشتگاه اداره اطلاعات این شهر موسوم به پلاک ۱۰۰ منتقل شد.
بهناز محجوبی، خواهر دادخواه جاویدنام بهنام محجوبی، صبح شنبه ۷ تیر در محل کارش بازداشت شد.
مطهره گونهای پس از حمله اسرائیل برای انتشار یک پست در شبکه اجتماعی ایکس توسط نهادهای قضایی احضار و سپس بازداشت شد.
دنیا حسینی در ۲۶ خردادماه توسط نیروهای امنیتی در منزل شخصیاش در تهران بازداشت شد و پس از آن، طی تماسی تلفنی از انتقال خود به زندان اوین خبر داد.
کوروش حاتمی، شهروند معترض اهل ارومیه، دوشنبه ۲۹ خرداد حوالی ساعت ۷ عصر، مقابل مجتمع تجاری اوریادمال ارومیه، بدون ارائه هیچگونه توضیحی توسط نیروهای اطلاعات سپاه دستگیر و به مکانی نامعلوم منتقل شد.
فاطمه حیدری، خواهر جواد حیدری از جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، در ۲۶ خرداد با انتشار ویدیویی در اینستاگرام از یورش ماموران امنیتی به منزل خواهر دیگرش، معصومه حیدری در قزوین خبر داد.
بازداشت و بیخبری از سرنوشت یک شهروند اهل اشنویه شامگاه جمعه ۶ تیر، یک شهروند اهل روستای «بالاگیر» از توابع اشنویه با نام کمال عقابی توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.
طی روزهای گذشته، یک شهروند به نام عسکر نجفی اهل شهرستان سرپل ذهاب از سوی نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
نیروهای اداره اطلاعات شهرستان رودبار جنوب یکشنبه ۱ تیرماه با یورش به یک منزل مسکونی در شهر اسلام آباد، دو شهروند بلوچ را با شلیک گلوله کشتند، یک نفر را مجروح و همراه با یک تن دیگر بازداشت کردند. نهاد حالوش هویت دو شهروند کشتهشده را یاسر زرخش ۲۷ ساله و علیم نمدادی کارگر و هویت شهروند مجروح و بازداشتشده، رضا عزیزی حدوداً ۲۷ ساله و عادل عزیزی ۲۴ ساله ذکر کرده است.
ماموستا برزان ملکی در یکشنبه ۸ تیرماه توسط دادگاه ویژه روحانیت همدان به یکسال حبس تعزیری و خلع لباس روحانیت محکوم شد.
همچنین دستکم پنج شهروند اهل مریوان به نامهای حمزه عثمانی ۲۴ ساله، احسان عثمانی ۲۲ ساله، عبدالله باخه ۳۵ ساله، امید باخه ۳۰ ساله و رامیار رضایی ۲۵ ساله و اهل روستای درهناخی از توابع مریوان در روز یکشنبه ۸ تیر توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت و به مکان نامعلوم منتقل شدند.
دو شهروند به نامهای میلاد کریمینسب، اهل شهر چرام از توابع کهگیلویه و بویراحمد و مهدی کرمی، اهل شهر سوق از توابع کهگیلویه و بویراحمد، توسط نیروهای ادارە اطلاعات جمهوری اسلامی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدهاند.
پدرام محمدزاده شهروند گیلک اهل رودسر و شمیم نوایی شهروند اهل گنبد کاووس، در پی انتشار مطالبی در خصوص جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به زندانهای رودسر و گنبدکاووس منتقل شدند و بصورت بلاتکلیف در این زندانها به سر میبرند.
سهیل حقدوست، شهروند بهایی اهل قائمشهر از توابع استان مازندران توسط نیروهای اداره اطلاعات در پنجشنبه ۱۲ تیر بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. همسر وی، راکوئل عطائیان نیز سهشنبه ١٠ تیرماه بازداشت شدە بود.
اعدامها و سرکوبها
براساس گزارشها، برخی اعدامها در این مدت در بیخبری رسانهای صورت گرفته و اعدام اسماعیل فکری و مجید مسیبی به اتهام انتسابی «جاسوسی برای اسرائیل» طی ۲۰ روز گذشته علنی شده است.
غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی به دادستان کل و دادستانهای استانی در ۲۵ خرداد دستور داد تا «عوامل اخلالگر در نظم و امنیت مردم» یا «همکاران اسرائیل» را مجازات کنند. او خواستار رسیدگی «فوقالعاده سریع» به این پروندهها شد.
بعد از این تصمیم نهاد قضائی جمهوری اسلامی، سازمان عفو بینالملل نگرانی خود را از افزایش اعدامهای خودسرانه در ایران ابراز کرد.
حسین بوعمی، معاون منطقهای خاورمیانه و شمال آفریقای سازمان عفو بینالملل گفت: «دعوتهای رسمی به برگزاری سریع دادگاهها و اجرای اعدام افرادی که به همکاری با اسرائیل متهم شدهاند، نشان میدهد که مقامات ایرانی چگونه از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای اعمال کنترل و ایجاد ترس در میان مردم استفاده میکنند. مقامات باید تضمین کنند که همه بازداشتشدگان در برابر ناپدیدسازی قهری، شکنجه و سایر بدرفتاریها محافظت شده و همواره از محاکمههای عادلانه حتی در زمان درگیریهای مسلحانه برخوردار باشند.»
عفو بینالملل از جمهوری اسلامی خواست که فورا تمام برنامههایشان برای اجرای اعدامهای خودسرانه را متوقف کنند.
