در حالی که پیامرسانی دولت کانادا درباره جنگ در ایران در حال تغییر است، فرمانده ارشد نیروهای مسلح این کشور این هفته گفت کانادا اکنون در حال بررسی این موضوع است که آیا میتواند نقشی دفاعی در منطقه ایفا کند یا نه.
اینکه چنین اقدامی چه شکلی میتواند داشته باشد هنوز مشخص نیست و حتی معلوم نیست که آیا اساساً میتواند مفید باشد یا خیر.
ژنرال جنی کاریگنان، رئیس ستاد دفاع کانادا، در ۵ مارس گفت که در حال بررسی این است که چه نوع کمکی میتوان به کشورهای حوزه خلیج فارس که هدف حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند ارائه کرد. او افزود ارتش پیشنهادهایی را برای ارائه به دولت در اتاوا آماده کرده است.
با این حال، روز بعد آنیتا آناند، وزیر امور خارجه کانادا، گفت دولت او «در حال حاضر انتظار دخالت نظامی ندارد». آناند افزود که کاریگنان با همتایان خارجی خود دیدار خواهد کرد و سپس او با دیوید مکگوینتی، وزیر دفاع، درباره گامهای بعدی گفتوگو خواهد کرد.
هم آناند و هم کاریگنان گفتهاند که هیچ قصدی برای مشارکت در عملیات «خشم حماسی» آمریکا وجود ندارد؛ عملیاتی که از ۲۸ فوریه آغاز شده است. اهداف اعلامشده این عملیات تضعیف تواناییهای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی، نابودی نیروی دریایی آن و جلوگیری از حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی در منطقه است.
با این حال، مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در ۵ مارس در استرالیا گفت که نمیتواند «بهطور قطعی دخالت نظامی را رد کند». او گفت: «ما در کنار متحدان خود خواهیم ایستاد.»
کارنی در ابتدا از حملات علیه جمهوری اسلامی حمایت کرده بود و به ناکامی تلاشهای دیپلماتیک اشاره کرده بود. اما بعداً گفت که این موضع را «با تأسف» اتخاذ کرده است، زیرا این درگیری نشاندهنده «شکست نظم بینالمللی» است. او از آن زمان خواستار کاهش تنش شده است.
عملیات در خاورمیانه
حضور نیروهای مسلح کانادا در خاورمیانه در سالهای اخیر محدود بوده است.
آخرین مأموریت بزرگ در چارچوب عملیات «ایمپکت» انجام شد که هدف آن کمک به مبارزه با گروه دولت اسلامی در عراق و تقویت ظرفیتهای نظامی در اردن و لبنان بود. این عملیات تا مارس ۲۰۲۵ تمدید شده بود اما از آن زمان با عملیات «آمارنا» جایگزین شده است.
وزارت دفاع ملی کانادا میگوید مأموریت عملیات آمارنا مشابه مأموریتهای قبلی است؛ اما تعداد نیروهای شرکتکننده را اعلام نکرده است.
در بیانیه این وزارتخانه آمده است: «عملیات آمارنا نشاندهنده تغییر هدفمند در نحوه مشارکت نظامی کانادا در خاورمیانه است و به نیروهای مسلح کانادا اجازه میدهد خود را با تحولات ژئوپلیتیک در حال تغییر سازگار کنند، در حالی که توانایی پاسخ مؤثر به چالشهای امنیتی نوظهور را حفظ میکنند.»
در مقطعی در چارچوب عملیات ایمپکت، کانادا صدها نیروی نظامی در عراق داشت، از جمله نیروهایی که در شهر اربیل در منطقه کردستان عراق مستقر بودند. این نیروها شامل نیروهای عملیات ویژه، بالگردهای گریفون و یک واحد پزشکی بودند.
پایگاه فرودگاه بینالمللی اربیل که میزبان نیروهای آمریکایی و دیگر نیروها است، بارها هدف حملات گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق قرار گرفته است. این گروهها این هفته مسئولیت حملات پهپادی علیه حضور نظامی آمریکا در این فرودگاه را بر عهده گرفتهاند، در حالی که مقامهای کرد عراق از حملات دیگری در نقاط مختلف قلمرو خود خبر دادهاند.
وزارت دفاع ملی کانادا میگوید نیروهای مسلح این کشور همچنان در مأموریت ناتو در عراق در چارچوب عملیات آمارنا مشارکت دارند. اپک تایمز از این وزارتخانه پرسیده است که آیا نیروهای کانادایی هنوز به طور دائم در عراق مستقر هستند یا نه، اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی دریافت نشده است.
یکی دیگر از عملیات فعال نیروهای مسلح کانادا در منطقه «عملیات فاندیشن» است که معمولاً شامل ۱۸ نیروی نظامی میشود. این نیروها در ستاد فرماندهی ارتش آمریکا که در مأموریتهای ضدتروریسم فعالیت دارد مستقر هستند.
برخی از نیروهای کانادایی معمولاً در کنار نیروی هوایی مرکزی آمریکا در قطر مستقر هستند و برخی دیگر در کنار نیروی دریایی مرکزی آمریکا در بحرین فعالیت میکنند. هر دو کشور در روزهای اخیر هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
تعداد اندکی از نیروهای کانادایی نیز در قالب مأموریتهای نظارتی در خاورمیانه مستقر هستند؛ از جمله در مناطقی مانند مصر و بلندیهای جولان.
سپهبد استیو بوآون از فرماندهی عملیات مشترک کانادا در ۵ مارس گفت که در حال حاضر کمی بیش از ۲۰۰ نیروی نظامی کانادایی در خاورمیانه حضور دارند؛ اما هیچیک از آنها در عملیات «خشم حماسی» آمریکا مشارکت ندارند.
بوآون گفت تمرکز اصلی بر امنیت نیروها است و به همین دلیل برخی از نیروها برای تأمین حفاظت بهتر جابهجا شدهاند، از جمله انتقال آنها به کشورهای دیگر.
نیازهای دفاعی کشورهای خلیج فارس
در مورد نیازهای دفاعی کشورهای حوزه خلیج فارس، این کشورها تاکنون تا حد زیادی در رهگیری صدها موشک و پهپاد تهاجمی که جمهوری اسلامی به سمت آنها شلیک کرده موفق بودهاند. کشورهای خلیج فارس همچنین میزبان چندین پایگاه مهم نظامی آمریکا هستند که توان دفاعی آنها را تقویت میکند.
کشور بحرین میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است، در حالی که قطر مقر پیشرفته فرماندهی مرکزی آمریکا در پایگاه هوایی العدید را در خود جای داده است؛ پایگاهی به مساحت ۲۴ هکتار.
مقر پیشرفته فرماندهی مرکزی نیروی زمینی آمریکا در کمپ عریفجان در کویت قرار دارد، در حالی که پایگاه هوایی الظفره در امارات متحده عربی یکی از مراکز مهم نیروی هوایی آمریکا به شمار میرود.
فرانسه نیز در امارات پایگاههای دریایی و هوایی دارد و این هفته جنگندههایی برای حفاظت از داراییهای خود به منطقه اعزام کرده است. به گفته مقامها، این جنگندهها توانستهاند پهپادهای ایرانی که امارات را هدف قرار داده بودند رهگیری کنند.
کانادا داراییهای مشابهی برای حفاظت در منطقه ندارد و همچنین از توان قابل توجهی در حوزه جنگندهها برخوردار نیست. ناوگان قدیمی جنگندههای سیاف-۱۸ کانادا در اواسط دهه ۲۰۱۰ در عملیات علیه گروه دولت اسلامی در عراق و سوریه شرکت کرده بودند.
اگر اتاوا تصمیم بگیرد جنگندههایی به منطقه اعزام کند، به گفته یک کارشناس دفاعی که با اپک تایمز گفتوگو کرده است، مسئله این خواهد بود که این جنگندهها در کجا مستقر شوند.
جیمز فرگوسن، مدیر مرکز مطالعات دفاع و امنیت و استاد علوم سیاسی در دانشگاه منیتوبا، گفت: «در حال حاضر نیروهای هوایی قابل توجهی از آمریکا در پایگاههایشان در اردن، کویت و دیگر نقاط منطقه مستقر هستند.»
به گفته فرگوسن، یک پرسش این است که آیا ایالات متحده اصلاً به کمک کانادا نیاز دارد یا نه؛ و پرسش دیگر مربوط به پیامدهای سیاسی چنین اقدامی برای دولت کانادا است.
از دیگر توانمندیهای نظامی که کانادا میتواند استفاده کند ناوچههای نیروی دریایی برای دفاع هوایی کوتاهبرد در برابر موشکها و پهپادها است.
اما او گفت مشکل این است که این ناوها اکنون کجا هستند و چه مدت طول میکشد تا به منطقه برسند، آن هم در شرایطی که ممکن است درگیری پیش از رسیدن آنها پایان یافته باشد.
فرگوسن همچنین نسبت به توانایی کانادا برای ارائه کمک در حوزه پدافند هوایی زمینی نیز ابراز تردید کرد.
او گفت از اینکه کاریگنان احتمال مشارکت نظامی کانادا در این درگیری را مطرح کرده تعجب کرده است.
فرگوسن افزود: «از نظر تواناییهای نظامی کانادا واقعاً چیزی برای ارائه نداریم.»
