جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، در ۱۳ آوریل (۲۴ فروردین) گفت که آمریکا در پیشنهاد صلح به جمهوری اسلامی «پیشرفت زیادی» داشته و اکنون این به عهده حکومت ایران است که تصمیم بگیرد پس از پایان مذاکرات در پاکستان بدون دستیابی به توافق، مسیر صلح را ادامه دهد یا به درگیری ادامه دهد.
ونس در گفتوگو با برنامه «گزارش ویژه» شبکه فاکسنیوز گفت هیئت آمریکایی پس از ۲۱ ساعت مذاکره، پاکستان را ترک کرد؛ زیرا طرف ایرانی بدون تأیید مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، قادر به نهاییکردن توافق نبود.
او گفت: «فکر میکنم تیمی که آنجا بود نتوانست به توافق برسد و مجبور شد به تهران بازگردد تا یا از رهبر عالی یا فرد دیگری، تأیید لازم برای شروطی که ما تعیین کرده بودیم را دریافت کند.»
ونس افزود: «اینکه آیا گفتوگوهای بیشتری خواهیم داشت، یا در نهایت به توافق میرسیم یا نه، واقعاً به نظر من توپ در زمین ایران است؛ چون ما موارد زیادی را روی میز گذاشتیم. ما در واقع خیلی روشن مشخص کردیم خطوط قرمز ما چه هستند.»
او گفت این خطوط قرمز از «اصل بنیادین» جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای ناشی میشود؛ موضوعی که شامل در اختیار گرفتن اورانیوم غنیشده ایران توسط ایالات متحده و ایجاد سازوکاری برای اطمینان از این است که تهران توانایی غنیسازی اورانیوم را نداشته باشد.
ونس گفت: «اینها واقعاً دو موضوعی هستند که صادقانه بگویم، فکر میکنم ایرانیها در آنها تا حدی پیشرفت کردند. آنها تا حدی به سمت ما حرکت کردند، به همین دلیل است که میگوییم نشانههای مثبتی وجود داشت؛ اما به اندازه کافی جلو نیامدند.»
« میدانید تصمیمی که گرفتیم چه بود؟ با توجه به اینکه فکر نمیکنیم این تیم فعلی و این جدول زمانی فعلی بتواند به توافق برسد، بگذاریم به تهران برگردند؛ ما هم به واشینگتن برمیگردیم، و اکنون در همین نقطه هستیم.»
ونس که ریاست هیئت آمریکایی در این مذاکرات را بر عهده داشت، گفت اگر ایرانیها حاضر باشند آن خطوط قرمز را بپذیرند، دستیابی به «یک توافق بسیار خوب» که به نفع هر دو کشور باشد، امکانپذیر است.
رسانههای دولتی جمهوری اسلامی اعلام کردند که شروط آمریکا بیش از حد بوده است. این رسانهها گفتند «حقوق هستهای» ایران و کنترل بر تنگه هرمز—ادعایی که از سوی جامعه بینالمللی به رسمیت شناخته نمیشود—از جمله موارد اختلاف بودهاند.
پس از آنکه مذاکرات صلح در اسلامآباد به نتیجه نرسید، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در ۱۲ آوریل (۲۳ فروردین) اعلام کرد که نیروی دریایی آمریکا محاصره خود را بر کشتیها در تنگه هرمز اعمال خواهد کرد؛ اقدامی که فرماندهی مرکزی ایالات متحده اعلام کرد با هدف جلوگیری از تردد کشتیها به بنادر ایران و خروج از آنها انجام میشود.
این محاصره در ۱۳ آوریل (۲۴ فروردین) اجرایی شد. این فرماندهی تأکید کرد که نیروهای آمریکایی در آزادی ناوبری کشتیهایی که از این آبراه عبور میکنند، مداخله نخواهند کرد؛ مشروط بر اینکه آن کشتیها به بنادر ایران رفتوآمد نداشته باشند.
رفتوآمد در این آبراه حیاتی برای انتقال جهانی نفت و گاز از زمانی مختل شده است که ایالات متحده و اسرائیل در اواخر فوریه حملاتی را علیه ایران آغاز کردند و ایران نیز در پاسخ، با حملات پهپادی و موشکی به اهداف نظامی آمریکا و اسرائیل در کشورهای حوزه خلیج فارس واکنش نشان داد و همچنین مینهای دریایی در تنگه کار گذاشت.
ونس در این مصاحبه گفت اقدامات جمهوری اسلامی برای مختلکردن کشتیرانی در این آبراه، مصداق «تروریسم اقتصادی» است و ایالات متحده در پاسخ، با جلوگیری از خروج کشتیهای ایرانی از بنادرشان واکنش نشان خواهد داد.
او گفت: «همانطور که رئیسجمهور ایالات متحده نشان داد، این بازی دوطرفه است؛ اگر ایرانیها بخواهند وارد تروریسم اقتصادی شوند، ما هم به یک اصل ساده پایبند خواهیم بود: هیچ کشتی ایرانی هم از بنادر خارج نخواهد شد.»
