وانگ یی، وزیر امور خارجه رژیم چین، در تاریخ ۱۰ آوریل (۲۱ فروردین) در جریان سفر رسمی خود به پیونگیانگ با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، دیدار کرد؛ این دیدار در حالی انجام شد که مذاکرات صلح میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران نتوانست آتشبس دو هفتهای مشروط را تثبیت کند.
به گفته تحلیلگران در گفتوگو با اپکتایمز، حکومت چین در تلاش است دیدگاه کیم را درباره تحولات ژئوپلیتیکی در حال تغییر ارزیابی کند؛ بهویژه پس از آنکه حکومت ایران، در پی حملات ایالات متحده و اسرائیل بهطور قابل توجهی تضعیف شده است.
وزیر خارجه چین از ۹ تا ۱۰ آوریل به کره شمالی سفر کرد؛ این نخستین سفر او در بیش از شش سال و نیم گذشته از زمان سفر قبلی در سپتامبر ۲۰۱۹ محسوب میشود.
در این دیدار، وانگ به کیم گفت که چین و کره شمالی باید ارتباطات و هماهنگی خود را در امور مهم بینالمللی و منطقهای بیش از پیش تقویت کنند؛ موضوعی که در بیانیههای رسمی دو طرف نیز بر آن تأکید شده است.
در سپتامبر ۲۰۲۵، کیم در پکن با شی جینپینگ، رهبر چین، دیدار کرده بود؛ در همان زمان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه نیز در حال سفر به چین بود.
خدمات مستقیم قطار و پرواز میان پکن و پیونگیانگ نیز ماه گذشته پس از شش سال وقفه از سر گرفته شد.
با وجود آنکه کره شمالی در آغاز جنگ، حمله آمریکا به ایران را محکوم کرد، کیم تاکنون اقدام بیشتری برای کمک به حکومت ایران انجام نداده است.
شن مینگشی، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات دفاع و امنیت ملی تایوان، به اپکتایمز گفت که این دیدار احتمالاً تحت تأثیر تحولات اخیر از جمله برکناری نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، و حملات ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران بوده است.
او گفت چین اکنون در تلاش است روابط خود را با دو کشور باقیمانده از «محور شرارت» یعنی روسیه و کره شمالی تقویت کند؛ آن هم در شرایطی که نیروهای آمریکا و اسرائیل در حال تضعیف حکومت ایران هستند.
به گفته او، «چین، روسیه و کره شمالی همگی سلاح هستهای دارند. اگر این سه کشور با یکدیگر متحد شوند، تصور خواهند کرد که ایالات متحده جرأت استفاده از نیروی نظامی علیه آنها را نخواهد داشت.»
شن افزود تقویت اتحاد میان این سه کشور میتواند بلوکی را شکل دهد که در برابر ایالات متحده قرار گرفته و هدف آن مقابله با دولت دونالد ترامپ است.
او گفت: «آنها در حال فکر کردن به اتحاد برای بهدست آوردن مزایای سیاسی در شرق آسیا هستند، بهویژه اگر ایالات متحده در باتلاق جنگ ایران گرفتار شود.»
به گفته او، چین میداند که پس از حلوفصل وضعیت ایران، خود این کشور به اولویت بعدی ایالات متحده تبدیل خواهد شد.
او افزود: «در نتیجه، چین باید از هماکنون بهدنبال جذب متحدان برای تقویت موقعیت راهبردی و منافع خود در منطقه هند-آرام باشد؛ از جمله در شبهجزیره کره و حتی در سراسر تنگه تایوان.»
در این دیدار، کیم نیز به وانگ گفت که تعمیق و توسعه مداوم روابط دوجانبه در راستای منافع مشترک آنهاست و آمادگی خود را برای حفظ ارتباطات راهبردی نزدیک با چین و حمایت متقابل قاطع اعلام کرد.
آزمودن موضع کره شمالی
شن گفت سفر وانگ در واقع تنها یک تماس مقدماتی بوده و بهاحتمال زیاد تلاشی برای درک دیدگاه شخصی کیم جونگ اون درباره موضوعاتی مانند جنگ روسیه و اوکراین، جنگ ایران و روابط با ایالات متحده است.
او افزود کره شمالی با مجموعهای از چالشهای خاص خود روبهرو است؛ «مهمترین آنها مشکلات سلامتی کیم جونگ اون است که او را بهدنبال یافتن راههایی برای انتقال قدرت به دخترش سوق داده است.»
او گفت: «علاوه بر این، از طریق همکاری با روسیه—که از آن توانمندیها و فناوریهای نظامی قابل توجهی به دست آورده—در حال حاضر بهطور تهاجمی در حال توسعه موشکهای بالستیک قارهپیما با برد بلند، زیردریاییهای بزرگ و تجهیزات مشابه است. در این صورت، هدف نهایی او چیست؟ آیا این برنامهها متوجه کره جنوبی است یا ایالات متحده؟»
شن تأکید کرد وضعیت کنونی بسیار پیچیده است و به همین دلیل، لازم است دیپلمات ارشد چین به کره شمالی سفر کند تا موضع کیم را بهطور دقیق ارزیابی کند؛ موضوعی که برای چین اهمیت حیاتی دارد.
لین چیهائو، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات دفاع و امنیت ملی تایوان که در حوزه امنیت شبهجزیره کره تخصص دارد، نیز بر این باور است که سفر وانگ با هدف درک موضع ژئوپلیتیکی کره شمالی از سوی حزب کمونیست چین انجام شده است.
او گفت پس از نحوه برخورد ایالات متحده با ونزوئلا و ایران، «کره شمالی و چین—که هر دو با تهدید بالقوه اقدام نظامی آمریکا روبهرو هستند—نگرانیهای امنیتی مشترکی دارند.»
به گفته لین، چین دستورکار دیگری نیز دنبال میکند: «پکن امیدوار است از این فرصت برای جلب حمایت کره شمالی از اصل “چین واحد” در قبال تایوان استفاده کند.»
او افزود: «حزب کمونیست چین در حال حاضر رویکردهای دیپلماتیک نرمتر و دوستانهتری را با درجات مختلف درخصوص کره جنوبی و کره شمالی در پیش گرفته است؛ اما وجه مشترک این رویکردها تمایل پکن به همسو کردن موضع هر دو کره در قبال مسئله تایوان است.»
لین همچنین گفت برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، مسئله کره شمالی در اولویت اصلی قرار ندارد؛ بلکه احتمالاً موضوع تنگه تایوان حتی بالاتر از پرونده هستهای کره شمالی در دستور کار او قرار گرفته است. تنشها بر سر تنگه تایوان در حال افزایش است و صنعت نیمهرسانای تایوان برای اقتصاد آمریکا و جهان اهمیت حیاتی دارد؛ در حالی که کره شمالی در ماههای اخیر نسبتاً کمتحرکتر ظاهر شده است.
او افزود تا زمانی که کره شمالی موقعیت فعلی خود را حفظ کند—یعنی نوعی توازن میان آمریکا و چین برقرار سازد یا حتی کانال گفتوگوی پایداری با واشینگتن ایجاد کند—«این امر به تقویت نفوذ آمریکا در شبهجزیره کره کمک خواهد کرد.»
لین در پایان گفت: «اما چنین سناریویی برای حزب کمونیست چین بسیار نامطلوب است و پکن بدون تردید تلاش زیادی خواهد کرد تا مانع از حرکت روابط آمریکا و کره شمالی به سمت عادیسازی شود.»
ژئوپلیتیک شرق آسیا
انتظار میرود دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، ماه آینده به چین سفر کند. او پیشتر نیز علاقه خود را برای ازسرگیری گفتوگوها با کره شمالی نشان داده بود.
تحلیلگران میگویند ترامپ و شی جینپینگ احتمالاً در دیدار احتمالی خود در ماه مه درباره مسائل مربوط به شبهجزیره کره گفتوگو خواهند کرد و چین ممکن است از نشست آمریکا و چین برای تسهیل دیدار میان رهبران ایالات متحده و کره شمالی استفاده کند؛ اقدامی که به پکن امکان میدهد همچنان نفوذ خود را در این منطقه حفظ کرده و مانع از شکلگیری کانالهای ارتباطی مستقیم میان واشینگتن و حکومت کیم شود؛ کانالهایی که میتوانند حزب کمونیست چین را دور بزنند.
شن گفت زمانی که چین در موقعیت ضعف قرار دارد، ممکن است رویکردی معتدلتر یا همراه با امتیازدهی از خود نشان دهد؛ از جمله تمایل احتمالی برای ایفای نقش میانجی.
لین گفت از دیدگاه چین، کره شمالیای که «حامی روسیه، همسو با چین و در عین حال دارای روابطی دوستانه با ایالات متحده» باشد، در واقع به حفظ وضع موجود در شبهجزیره کره کمک میکند؛ وضعیتی که در آن پکن میتواند همچنان نفوذ خود را حفظ کند. او افزود کره شمالی و چین متحد بودهاند، اما روابط آنها در سالهای اخیر و پس از شیوع کووید-۱۹ سردتر شده است؛ در حالی که حمایت کیم از جنگ روسیه علیه اوکراین باعث نزدیکی بیشتر این دو کشور شده است. در همین حال، تنشها با ایالات متحده نیز افزایش چشمگیری نداشته است.
شن گفت با توجه به تواناییهای فعلی چین، این کشور قادر نیست در یک رویارویی مستقیم، ایالات متحده را شکست دهد.
او افزود: «هدف به این معنا تغییر میکند که با همکاری دیگر کشورها، راههایی برای ایجاد موازنه در برابر ایالات متحده پیدا شود—بهگونهای که از طریق ابزارهای دیپلماتیک و سیاسی، آن را مهار کنند.»
او ادامه داد: «با این حال، هدف نهایی چین همچنان پابرجاست—در بلندمدت، پیشی گرفتن از ایالات متحده یا تضعیف قدرت آن.»
لین نیز گفت چشمانداز ژئوپلیتیکی شرق آسیا در آستانه پیچیدهتر و بیثباتتر شدن قرار دارد.
او توضیح داد: «کره شمالی از جنگ روسیه و اوکراین برای تقویت توان تسلیحات متعارف و همچنین قابلیتهای هستهای خود بهره برده است»؛ در حالی که ژاپن و کره جنوبی نیز در حال افزایش بودجههای نظامی و تقویت توان دفاعی خود هستند.
او افزود روسیه نیز اخیراً دوباره وارد معادلات شبهجزیره کره شده و در حال تقویت روابط خود با کره شمالی است.
لین گفت در چنین شرایطی، تنش میان بلوک «کره جنوبی-آمریکا-ژاپن» و بلوک «کره شمالی-چین-روسیه» احتمالاً در آینده تشدید خواهد شد.
او در پایان گفت: «شرق آسیا ممکن است به خط مقدم اصلی رقابت راهبردی میان ایالات متحده، چین و روسیه تبدیل شود.»
