نور روز بهترین وسیله برای کنترل قند خون است، اما خیلیها از آن استفاده نمیکنند.
یک مطالعه جدید نشان داده که حتی کاری به سادگی نشستن کنار پنجره در مقابل نور طبیعی به افراد مبتلا به دیابت نوع دو کمک میکند که سطح قند خونشان را ثابت نگهدارند.
یافتهها نشان میدهند که داوطلبان در زمان مواجهه با نور طبیعی توانستند سطح قند خونشان را در ۵۰ درصد از موارد در بازه مناسب نگهدارند. گفتنی است که این عدد در مورد مواجهه با نور مصنوعی ۴۳ درصد بود.
پاتریک شراون، نویسنده مطالعه حاضر و پژوهشگر مرکز دیابت آلمان، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «افرادی که در معرض نور طبیعی بودند، سطح قند خونشان را به مدت چند ساعت در بازه طبیعی نگهداشتند و نوسان کمتری را تجربه کردند؛ دو عامل مهم که نشان میدهد داوطلبان مبتلا به دیابت توانستند قند خونشان را بهتر کنترل کنند.»
کنترل بهتر قند خون به کمک نور روز
این مطالعه که در مجله متابولیسم سلولی انتشار یافته است، نشان میدهد که وقتگذراندن زیر نور طبیعی خورشید مکمل خوبی برای راهکارهای کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع دو محسوب میشود.
پژوهشگران ۱۳ نفر را برای بررسی تأثیر محیط اداری بر سلامتشان انتخاب کردند. داوطلبان در دو گروه در یک ساختمان اداری حضور یافتند. گروه اول پشت میزهایی با پنجرههای بزرگ به سمت جنوب و غرب نشستند تا بیشترین نور روز را دریافت کنند. گروه دوم در اتاقهایی بسته و فاقد نور طبیعی قرار گرفتند و فقط از نور مصنوعی برخوردار بودند.
داوطلبان از ۸ صبح تا ۵ عصر پشت میز نشستند تا شرایط یک روز کاری عادی شبیهسازی شود.
آنها دستکم ۴ هفته بعد برای مرحله دوم آزمایش بازگشتند. اینبار گروهی که پیشتر زیر نور مصنوعی بودند، به اتاقهای دارای نور طبیعی انتقال یافتند و برعکس. همه داوطلبان به دیابت نوع دو مبتلا بودند و در طول مطالعه از ضدآفتاب استفاده نکردند. میانگین سنی آنها هم ۷۰ سال بود.
یوریس هوکس، دیگر نویسنده مطالعه، گفت: «غیر از منبع نور، سایر عوامل مربوط به سبک زندگی مانند وعدههای غذایی، خواب، فعالیت بدنی و زمان صفحهنمایش ثابت بودند.»
پژوهشگران دریافتند زمانی که افراد پشت پنجره در معرض نور طبیعی نشسته بودند، بیش از زمانی که در اتاقهای بسته زیر نور مصنوعی حضور داشتند، از قند خون طبیعی برخوردار بودند. نوسانات ۲۴ ساعته قند خون زیر نور طبیعی کمتر بود و این نوسان کمتر با ثابتماندن قند خون در محدوده طبیعی همراه بود که از کنترل بهینه قند خون حکایت دارد.
افرادی که زیر نور طبیعی بودند، در طول روز چربی بیشتر و کربوهیدرات کمتری سوزاندند. این نتیجه در استراحت روز چهارم و آزمایش ترکیبی روز پنجم پابرجا بود. البته میزان مصرف کلی انرژی تقریباً ثابت ماند.
داوطلبان در ساعات عصر از ملاتونین بیشتری برخوردار بودند و چربیسوزی بهتری داشتند.
چرا نور روز اهمیت دارد
این مطالعه دلیل مشخصی در رابطه با تأثیر نور خوشید بر کنترل قند خون ارائه نکرده است، اما متخصصان به تأثیر نور خورشید بر سامانههای زیستی بدن اشاره کردهاند.
چارنا دیبنر، نویسنده مطالعه و دانشیار دانشکده پزشکی دانشگاه ژنو، میگوید: «از سالها پیش میدانیم که اختلال ریتم شبانهروزی نقش بسزایی در بروز اختلالات متابولیکی دارد.»
یوریس هوکس، دانشیار دانشگاه ماستریخت، میگوید: «نور طبیعی در هماهنگسازی ساعت زیستی بدن با محیط بسیار مؤثرتر از نور مصنوعی عمل میکند، زیرا نور مصنوعی شدت کمتر و طیف محدودتری دارد.»
او افزود: «با اینحال، ما بخش عمده روزمان را زیر نور مصنوعی سپری میکنیم.»
کارشناسان میگویند این اثر به ویتامین د یا عملکرد سلولهای چشم مربوط میشود که به نور حساس بوده و سوختوساز بدن را تنظیم میکنند.
دکتر بتول خطیباوغلو، استاد پزشکی دانشکده پزشکی دانشگاه کیس وسترن رزرو، میگوید: «ویتامین د نقش مهمی در تعادل قند خون دارد، اما نقش این ویتامین در پیشگیری از دیابت در مطالعات بزرگتر به اثبات نرسیده است.»
خطیباوغلو بهجای ویتامین د به نقش هیپوتالاموس در تعادل قند خون اشاره میکند؛ بخشی از مغز که سیستم عصبی را هماهنگ نگهمیدارد و دما، گرسنگی، خواب و واکنشهای هیجانی بدن را تنظیم میکند.
مختلشدن عملکرد هیپوتالاموس با مشکلات متابولیکی ارتباط دارد و شاید نور روز با رفع همین مشکلات است که به کنترل بهتر قند خون کمک میکند.
خطیباوغلو افزود: «شاید هورمونهای استرس و سیستم عصبی سمپاتیک هم در این امر دخیل باشند.»
پرتوهای فرابنفش خورشید علاوه بر ویتامین د باعث افزایش آزادسازی نیتریک اکسید میشوند که سطح استرس را کاهش داده و عملکرد رگهای خونی را بهبود میبخشد؛ امری که برای سلامت متابولیکی مفید است.
