فایننشال تایمز در گزارشی نوشت که گروهی از دانشمندان هستهای وابسته به وزارت دفاع جمهوری اسلامی، در سفری مخفیانه به روسیه با گذرنامههای دیپلماتیک، از مراکز علمی این کشور با تخصص در فناوریهای دوگانه بازدید کردهاند.
بر اساس این گزارش که روز سهشنبه ۵ اوت (۱۴ مرداد) منتشر شد، فایننشال تایمز با استناد به اسناد، نامهنگاریها، مدارک سفر، سوابق شرکتهای ایرانی و روسی و همچنین اظهارات مقامات اطلاعاتی غربی، فاش کرده است که هیئتی از دانشمندان وابسته به وزارت دفاع جمهوری اسلامی، از مراکز علمی در روسیه بازدید کردهاند که در حوزه فناوریهای «دوگانه»، یعنی فناوریهایی با کاربردهای غیرنظامی و همزمان پتانسیل استفاده در ساخت سلاحهای هستهای، فعالیت میکنند.
به گفته فایننشال تایمز، علی کلوند، یکی از اعضای برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به همراه چهار نفر از همکارانش در پوشش شرکت مشاورهای «دماوند تک» (مستقر در دفتر کوچکی در تهران) به روسیه اعزام شدهاند.
در گزارش آمده است که یکی از اعضای این هیئت، دانشمند ارشد هستهای وابسته به سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی (سپند) بود؛ نفر دوم، مدیر پیشین شرکتی پوششی بوده است که به دلیل تأمین تجهیزات برای سپند تحت تحریمهای آمریکا قرار دارد؛ و سومین عضو، افسر ضدجاسوسی وزارت دفاع جمهوری اسلامی معرفی شده است.
در یکی از نامههای رسمی با سربرگ «دماوندتک» که در ماه مه گذشته برای یک شرکت تأمینکننده روسی ارسال شده، علی کلوند خواستار تهیه چند ایزوتوپ رادیواکتیو، از جمله تریتیوم شده بود؛ عنصری که با وجود کاربردهای محدود در حوزههای پزشکی و پژوهشی، بهشدت تحت نظارتهای بینالمللی قرار دارد و یکی از عناصر کلیدی برای افزایش قدرت انفجار کلاهکهای هستهای محسوب میشود.
اسناد موجود نشان میدهد که این مأموریت به مسکو از ماهها پیش با دقت برنامهریزی شده بود. در یکی از این اسناد، نامهای در ماه مه ۲۰۲۴ از سوی اولگ ماسلنیکوف، دانشمند ۷۸ ساله روس، خطاب به علی کلوند ارسال شده که در آن از پنج ایرانی (شامل کالوند و چهار همراه) برای بازدید رسمی از شرکت علمی تحت مدیریت او در مسکو دعوت به عمل آمده است.
چهرههای کلیدی
در گزارش فاینشنال تایمز از افراد مرتبط دیگری نام برده شده است.
جواد قاسمی، مدیرعامل سابق شرکت پارادیس مدیکال که در سال ۲۰۱۹ به دلیل تأمین تجهیزات مرتبط با برنامه تسلیحات هستهای برای سازمان سپند، از سوی ایالات متحده تحریم شد. او اکنون مدیرعامل شرکت «ایمنگستر رامان کیش» است که در زمینه تست تشعشعات هستهای و ایمنی رادیولوژیکی فعالیت دارد و به گفته منابع، با سپاه پاسداران ارتباطاتی دارد.
روحالله عظیمیراد، دانشمند ارشد سازمان سپند و استاد دانشگاه صنعتی مالکاشتر، متخصص در حوزه تشخیص و انتقال پرتوهای رادیواکتیو که در فهرست تحریمهای اتحادیه اروپا و بریتانیا قرار دارد.
سروش محتشمی، فارغالتحصیل دانشگاه صنعتی امیرکبیر و متخصص در زمینه ژنراتورهای نوترونی؛ فناوریای که در برخی انواع تسلیحات هستهای برای آغاز واکنش انفجاری کاربرد دارد. استاد راهنمای رساله دکترای او، فریدون عباسی، از چهرههای محوری برنامه هستهای ایران از بنیانگذاران سپند بوده است. فریدون عباسی در جریان جنگ ۱۲ روزه توسط اسرائیل کشته شد.
امیر یزدیان، جوان ۳۵ سالهای که هیچ سابقه علمی یا تجاری شناختهشدهای ندارد، اما منابع اطلاعاتی غربی او را افسر ضدجاسوسی وزارت دفاع جمهوری اسلامی و مسئول نظارت امنیتی بر هیئت اعزامی معرفی کردهاند.
به گفته فایننشال تایمز، «دماوندتک»، شرکتی تأسیسشده در سال ۲۰۲۳، ظاهراً بهعنوان یک مرکز مشاوره علمی خصوصی فعالیت میکند. اما مدیران آن ارتباطات محکمی با نهادهای امنیتی و هستهای دارند.
