دریاسالار نیکولا ووجور، فرمانده نیروی دریایی فرانسه، در اول آوریل گفت که چین احتمالاً باید برای بازگشایی تنگه هرمز بهطور مستقیمتری وارد عمل شود.
تحلیلگران به اپک تایمز گفتند اقدام فرمانده نیروی دریایی فرانسه در تحت فشار قرار دادن رژیم کمونیستی چین، در بحبوحه اختلاف میان ایالات متحده و متحدان ناتو بر سر جنگ جمهوری اسلامی، تلاشی از سوی اروپا برای استفاده از رویکردی چندجانبه در مواجهه با اختلال در عرضه جهانی نفت است.
ووجور در کنفرانس امنیتی «جنگ و صلح» در پاریس گفت: «ما شاهد ورود نیروی دریایی چین برای بازگشایی این تنگه نبودهایم.»
او ادامه داد: «در عوض، گفتوگوی سیاسی مستقیمی میان مقامات چینی و ایرانی برای اطمینان از عبور تعداد مشخصی از کشتیها وجود دارد. آیا این برای بازگرداندن جریان عادی تردد کافی خواهد بود؟ من چنین باوری ندارم.»
او افزود: «در نتیجه، چین احتمالاً باید بهطور مستقیمتری وارد این بحث شود و نارضایتی خود را از بستهبودن تنگه نشان دهد.»
اظهارات ووجور در حالی مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه گفت کشورهای دیگر باید «پیشقدم شوند» و برای بازگشایی تنگه هرمز اقدام کنند و از کمبود حمایت متحدان انتقاد کرد. ترامپ همچنین احتمال خروج آمریکا از ناتو، که عمدتاً از کشورهای اروپایی تشکیل شده، را مطرح کرد.
همچنین در روز چهارشنبه، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرد که این کشور نشستی با حضور ۳۵ کشور—بدون حضور ایالات متحده—برای بررسی راههای بازگشایی تنگه هرمز برگزار خواهد کرد؛ مسیری حیاتی برای انتقال نفت و گاز که توسط جمهوری اسلامی مسدود شده است.
در همین حال، سه کشتی چینی در ۳۰ مارس از این تنگه عبور کردند؛ این دومین تلاش آنها بود، پس از آنکه دو فروند از آنها در ۲۷ مارس مجبور به بازگشت شده بودند.
پیشتر اپک تایمز بر اساس گفتههای منابعی در محافل دیپلماتیک چین گزارش داده بود که تهران تلاش پکن برای ایفای نقش میانجی در جنگ و درخواست آن برای عبور امن کشتیهای باری چینی از تنگه هرمز را رد کرده است.
وزارت خارجه چین در ۲ آوریل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را «غیرقانونی» و «عامل اصلی» انسداد تنگه توصیف کرد.
فشار بر چین
تحلیلگران به اپک تایمز گفتند اظهارات فرمانده نیروی دریایی فرانسه برای ترغیب چین به اقدام بیشتر نباید بهعنوان چرخش اروپا بهسوی چین تفسیر شود.
بر اساس دادههای عمومی سال ۲۰۲۵، چین بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی جمهوری اسلامی را خریداری میکند. همچنین، طبق اداره اطلاعات انرژی آمریکا، نزدیک به ۴۰ درصد واردات نفت خام چین از این تنگه عبور میکند.
هسیه پی-شیو، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات دفاع و امنیت ملی تایوان، گفت بهعنوان یک ذینفع اصلی، چین باید سهم بیشتری از تلاش و مسئولیت برای بازگشایی تنگه را بر عهده بگیرد.
او به اپک تایمز گفت: «این به معنای دعوت از چین برای گسترش نفوذ نظامی خود در خاورمیانه نیست.»
شن مینگ-شی، دیگر پژوهشگر این مؤسسه، نیز ارزیابی مشابهی ارائه داد.
او گفت: «نیروی دریایی فرانسه تمایلی به اعزام به هرمز ندارد و معتقد است کشورهای شرق آسیا—که بهشدت به نفت خاورمیانه وابستهاند—باید این مأموریت را بر عهده بگیرند.»
او افزود این موضوع لزوماً به معنای تمایل کشورهای اروپایی یا ناتو به افزایش نقش چین در امور خاورمیانه نیست؛ بهویژه با توجه به اینکه حزب کمونیست چین پیشتر نیز کمکهای قابلتوجهی به جمهوری اسلامی ارائه کرده، از جمله فروش تجهیزات نظامی، موشکها و تسلیحات دیگر.
او گفت: «برعکس، آنها امیدوارند مسائل خاورمیانه هرچه سریعتر حل شود و همه طرفهای مرتبط در این روند مشارکت کنند.»
هسیه افزود زمانی که ووجور به «گفتوگوی سیاسی مستقیم میان چین و ایران» اشاره کرد، در واقع به این معناست که چین پیشتر در حال تعامل پشتپرده با جمهوری اسلامی بوده است.
او گفت: «از آنجا که حزب کمونیست چین بر رژیم ایران نفوذ دارد و از آن سود میبرد، باید از این نفوذ برای بازگشایی کامل این آبراه استفاده کند، نه اینکه فقط عبور امن کشتیهای خود را تضمین کند.»
او توضیح داد این بخشی از راهبرد دیپلماتیک فرانسه برای «درگیر کردن» چین است؛ بهگونهای که با مطرحکردن این موضوع بهصورت علنی، پکن مجبور شود وارد مذاکرات شود و نتواند در پشتصحنه عمل کند و بدون پذیرش مسئولیت، از منافع بهرهمند شود.
هسیه همچنین گفت از آنجا که این اظهارات در یک کنفرانس امنیتی مطرح شده، احتمالاً ووجور با فرماندهان نیروی دریایی کشورهای دیگر مانند آلمان، بریتانیا، ژاپن، ایتالیا و هند نیز هماهنگی داشته است.
او افزود: «اظهارات ووجور بازتابدهنده اجماع میان فرانسه و بسیاری از کشورهای غربی است.»
او این رویکرد را بسیار عملگرایانه توصیف کرد و گفت: «واقعیت این است که انسداد تنگه هرمز ضربه شدیدی به بخش انرژی اروپا وارد کرده است.»
او افزود: «در نتیجه، ضروری است که همه کشورهای دارای نفوذ—بهویژه کشورهایی مانند چین که نفوذ دیپلماتیک قابلتوجهی بر جمهوری اسلامی دارند—برای حل این بحران وارد عمل شوند.»
تلاش برای رویکرد چندجانبه
در مورد ابتکار نخستوزیر بریتانیا برای گردهمآوردن نمایندگان ۳۵ کشور جهت بررسی راههای بازگشایی تنگه، هسیه گفت: «در اصل، این یک تلاش چندجانبه است و به معنای تغییر جهت یکجانبه بهسوی همکاری با چین نیست.»
در خصوص تنش میان آمریکا و کشورهای اروپایی، شن گفت حزب کمونیست چین از گرفتار شدن آمریکا در جنگ جمهوری اسلامی یا افزایش قیمت نفت ناشی از انسداد تنگه خرسند خواهد شد؛ زیرا این وضعیت میتواند باعث شود آمریکا با انتقاد سایر کشورها روبهرو شود.
او افزود کشورهای اروپایی نسبت به ترامپ تردیدهایی دارند؛ «بهویژه تمرکز صرف او بر منافع کشور خودش و شتابزدگی در آغاز جنگ بدون مشورت با آنها.»
او در پایان گفت: «با این حال، در بلندمدت، کشورهای اروپایی یا اعضای ناتو که منافع راهبردیشان با آمریکا همسو است، احتمالاً همچنان در کنار آمریکا باقی خواهند ماند.»
